Op dinsdag 25 november organiseert de Universiteit Leiden de eerste editie van de vierdelige serie ‘Academische Vrijheid Maken’. Medewerkers en studenten worden uitgenodigd om met elkaar te praten over de academische hete hangijzers van onze tijd.

Lezing

Als Europeanen minder vlees en zuivel eten, heeft dat grote gevolgen voor boeren. Nieuw onderzoek laat zien dat veel stallen en machines hun waarde kunnen verliezen. Met goed beleid zijn die verliezen te beperken. Dat blijkt uit onderzoek van Leiden, Oxford en Wenen.

Is het mogelijk om subtiele trillingen te meten die worden veroorzaakt door donkere materie die door de aarde beweegt? Een team van Nederlandse en Amerikaanse natuurkundigen heeft een nieuwe manier gevonden om mogelijk voor het eerst donkere materie te meten. Ze lieten een microscopisch kleine magneet…

Vijf consortia binnen het Perspectief-programma met een Leidse bijdrage kunnen starten met hun onderzoeksprojecten. Deze zijn gericht op het (door)ontwikkelen van technologische innovaties. Bij deze projecten staat hun maatschappelijke en economische impact centraal.

Stel dat niemand in Nederland nog dierlijke producten zou eten, wat zou er dan gebeuren? En zou het bijdragen aan meer klimaatrechtvaardigheid? Met die denkoefening gaan milieuwetenschapper Jan Willem Erisman en landschapsarchitect Berno Strootman aan de slag. ‘Soms moet je extreem denken om nieuwe…

Niet alles wat in de buurt komt van een zwart gat, wordt erin opgeslokt. Zwarte gaten kunnen materiaal ook wegslingeren, en die kans blijkt aanzienlijk groter dan gedacht. Een toevallige ontdekking en wat Martijn Oei daar vervolgens mee deed, leverden hem 12 december een promotie cum laude op, ‘met…

Een koffer als boodschapper van quantumwetenschap. Dat is het idee achter QuanTour, een project dat onderzoekers van twaalf Europese universiteiten verbindt. In december streek de koffer neer in Leiden. Een maand later is het tijd om het stokje door te geven aan Kopenhagen. Maar wat gebeurde ermee in…

Een volledig optische transistor, een sensor ter grootte van een molecuul en een nieuw soort enkele-fotonenbron voor quantumcommunicatie. Allemaal gedroomde toepassingen van fundamentele natuurkunde die dankzij Robert Smit een stapje dichterbij komen. Op 12 juni verdedigde hij zijn proefschrift cum…

Dankzij een subsidie van 4,8 miljoen euro van de NWO, komt er een nieuwe nationale onderzoeksfaciliteit voor materialen op atomaire schaal. Vier natuurkundigen van de Universiteit Leiden werken mee aan dit initiatief, dat belangrijke innovaties moet opleveren onder andere voor de energietransitie.

Met 2D-materialen ontwikkelde natuurkundestudent Romme van der Kemp een nanochip die behalve extreem klein ook nog schaalbaar is. Dat is nodig om allerlei technologieën nóg beter, nóg sneller en nóg kleiner te maken. Voor zijn onderzoek is hij genomineerd voor de FWN Young Talent Award 2023.

Astronomen hebben met gegevens van de Gaia-ruimtetelescoop 55 hogesnelheidssterren ontdekt, afkomstig uit de jonge stercluster R136 in de Grote Magelhaense Wolk, een satellietstelsel van de Melkweg. Daarmee is het aantal bekende ‘wegrensterren’ in dit gebied vertienvoudigd. Het team astronomen, met…

Een Nederlands consortium ontvangt 6,7 miljoen euro om samen met patiënten het ontwikkelen van nanomedicijnen te versnellen. Onderzoekers van de Universiteit Leiden spelen daarbij een belangrijke rol.

Leidse wetenschappers en bedrijven ontvangen 1,37 miljoen euro om technologie voor de Einsteintelescoop te ontwikkelen. Deze ondergrondse telescoop gaat zwaartekrachtgolven meten en moet dus extreem gevoelig zijn. Het consortium doet daarom onderzoek naar het dempen van trillingen bij temperaturen rond…

Kunnen we de leefomgeving van mensen met dementie verbeteren met behulp van software en smartwatches? Daniela Gawehns deed onderzoek in een zorginstelling voor mensen met dementie in het kader van het project 'Dementie terug in het hart van de samenleving'. Hier keek ze of een open woonomgeving leidt…

Rose Vossen is uitgeroepen tot winnaar van de Young Star Award 2021. De Life Science and Technology-student ontving de prijs maandag uit handen van Ewine van Dishoeck, de grondlegger van de award. Vossen wint een cheque van 2.500 euro voor haar uitzonderlijke resultaten als bachelorstudent. Tijdens…

Vandaag zijn de eerste fullcolour beelden van de kosmos van ESA’s ruimtetelescoop Euclid gepresenteerd. Nooit eerder was een telescoop in staat om zulke haarscherpe astronomische beelden te maken van zo'n groot deel van de hemel en zo ver het diepe heelal in. De vijf beelden illustreren het volledige…

De Universiteitsraad-vergadering van 2 juni stond vooral in het teken van de demonstratie, bezetting en het politieoptreden in Den Haag van vorige maand.

Sterrenkundige Joseph Callingham en zijn team hebben voor het eerst een duidelijk signaal waargenomen van een gigantische uitbarsting van een ster buiten ons zonnestelsel. Dat zou een verwoestende invloed hebben op elke ongelukkige planeet die de ster omcirkelt.

Hoe kan het dat vlinders van dezelfde vlindersoort verschillende patronen op hun vleugels hebben? Volgens onderzoekers Ben Wielstra en Emma Berdan, van het Institute of Biology Leiden (IBL), ligt het antwoord bij supergenen. Dit zijn stukken van een chromosoom met daarin veel genen die sterk aan elkaar…

Een ‘atomaire vandaal’ is eindelijk ontmaskerd. Wetenschappers van de Universiteit Leiden en het Amerikaanse SLAC National Laboratory hebben het mysterie achter de snelle corrosie van platina-elektroden ontrafeld. Deze doorbraak opent de deur naar betaalbare waterstofproductie en betrouwbaardere elektrochemische…

Hoe herstellen cellen hun beschadigde DNA – en wat gebeurt er als dat proces verstoord raakt en kanker ontstaat? Tijdens haar promotieonderzoek dook Sarah Moser in deze vragen en ontdekte verrassende inzichten die kunnen bijdragen aan betere kankerbehandelingen in de toekomst.

Van colleges met Robbert Dijkgraaf tot een telescoop in de diepzee: tijdens zijn dubbele bachelor Natuur- en Sterrenkunde ontdekte Jelle Oonk dat de weg naar grote kosmische antwoorden soms loopt via de kleinste, nauwelijks te vangen deeltjes: neutrino’s.

Iedere week loopt Uwe Hensch vol bewondering langs de Oude Sterrewacht in Leiden. Tijdens de lockdown besloot hij om een LEGO-ontwerp te maken van het historische gebouw. Zijn ontwerp is inmiddels af en zou zomaar in productie kunnen gaan. Maar daarvoor heeft hij wel jouw hulp nodig!

Hoe vormen atomen en moleculen uiteindelijk planeten? Dat is wat astrochemicus Julia Santos tijdens haar doctoraat heeft onderzocht. Ze ontdekte het dominante proces achter de vorming van methanol in de ruimte – een bevinding die het hele vakgebied verraste.

Met meer dan duizend kilometer per seconde razen ze voort: de allersnelste sterren in ons Melkwegstelsel. Promovendus Fraser Evans deed onderzoek naar deze ongrijpbare hypersnelle sterren en ontdekte dat ze ons veel kunnen leren over bijvoorbeeld zwarte gaten en supernova’s.

Tijdens het bestuderen van zestien jaar aan meetgegevens van jonge sterren ontdekte de Leidse masterstudent Sam de Regt dat twee van die sterren nog gehuld waren in geboortewolken. Nog niet eerder bracht iemand deze twee sterren zo scherp in beeld. Hij publiceert zijn opschoonmethode en de nieuwe afbeeldingen…

Een speciaal soort spiegel om röntgenstraling te weerkaatsen kun je voor veel meer gebruiken dan alleen voor ruimteonderzoek. Voor gerichte bestralingstherapie bij kanker bijvoorbeeld. Fysicus David Girou bracht naast een fulltime baan de mogelijkheden in kaart en promoveert daarop op 14 juni.

Door te kijken naar wat ánders is, ontdekken wetenschappers vaak het bijzondere, het afwijkende. En dat leverde al vele mooie uitschieters op. Ook in Leiden.

Oprolbare zonnepanelen, buigbare telefoondisplays of betere computerchips… Het EU-project STIBNITE onderzocht de volgende generatie halfgeleiders, gemaakt van organische materialen gebaseerd op koolstof, stikstof en boor. Het project is nu ten einde. Tijdens het Open Science Debate op 1 juli presenteert…

Promovenda Jiangnan Ding onderzoekt hoe je een blok rubber zo kunt ontwerpen dat het dienst kan doen als een mechanische computerbit. Zo'n zogenaamd mechanisch metamateriaal wordt op een specifieke manier samengeperst om de vorm te veranderen. ‘Met een heel eenvoudig materiaal kunnen we in de toekomst…

Student Molecular Science and Technologie Madouc Bergers maakte voor haar bachelorscriptie zelf een molecuul dat de afbraak van suikers kan remmen. Hoewel het de meeste studenten niet eens lukt om één bouwsteen te maken, maakte Madouc er drie. Mede hierdoor is ze genomineerd voor de Science Young Talent…

Voor het eerst zien we wat Euclid ziet. De eerste observaties van de telescoop leveren een schat aan nieuwe informatie op over ons universum. Maar volgens kosmologe Alessandra Silvestri is dit pas het begin. Dit onderzoek helpt ons het verleden, het heden en de toekomst van ons universum beter te be…

Minuscule elementaire deeltjes die vanuit de ruimte op aarde botsen, kunnen ons een inkijk geven in de verre objecten waar ze vandaan komen. Maar dan moet je ze wel eerst weten te vangen. Met een Vidi-subsidie van NWO gaat onderzoeker Sjoert van Velzen ‘op jacht’ naar neutrino's die afkomstig zijn van…

Vier jaar lang bestudeerde Vicky Beckers houten plakjes onder de microscoop. Zo bracht ze de anatomie van twee plantenfamilies in kaart. Haar onderzoek helpt om houtsoorten te herkennen. Dat is handig voor de houthandel én de archeologie.

Debat

De James Webb-ruimtetelescoop blijft ons verbazen met prachtige beelden, maar waar kijken we nou eigenlijk naar? Sterrenkundige Nienke van der Marel laat ons aan de hand van drie afbeeldingen zien hoe grote, massieve sterren een kort maar knallend leven leiden.

De nachtkant van exoplaneet WASP-43b blijkt, tot verrassing van sterrenkundigen, geen methaan te bevatten. Waarschijnlijk zorgt extreme wind ervoor dat er te weinig tijd is om methaan te vormen. Dat stelt een internationaal team wetenschappers, met Leidse en Amsterdamse inbreng, in Nature Astronomy.…

Natuurkundige Remko Fermin van de Universiteit Leiden heeft een Rubiconbeurs van NWO gewonnen. Daarmee gaat hij onderzoek doen naar supergeleidende diodes die zouden kunnen bijdragen aan het verminderen van de CO2 uitstoot van datacenters.

Een timelapse van het universum met een hogere resolutie dan ooit tevoren. Dat is het doel van het NSF-DOE Vera C. Rubin Observatorium in Chili, dat op 23 juni zijn eerste beelden van het heelal onthult. Onderzoekers van de Leidse Sterrewacht hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de realisatie…

Simulaties van de vorming van sterrenstelsels leveren veel meer informatie over sterrenstelsels dan een telescoop. Simulaties worden de laatste jaren steeds beter. Sterrenkundige Evgenii Chaikin leverde daaraan zo’n belangrijke bijdrage, dat hij 27 februari cum laude, met lof, promoveerde.