Radioprogramma Vroege Vogels was erbij toen onderzoekers Maarten Schrama en Krijn Trimbos met veertig studenten de polder ingingen. Van regenworm tot eendenkroos, de studenten brengen alles in kaart. Deze nulmetingen zijn de start van een tienjarig onderzoek in Polderlab Vrouwe Venne bij Oud Ade.

Onderzoekers uit Wageningen en Leiden hebben een rijstveld aangelegd in de polder bij Oud Ade. Met het experiment willen ze nagaan of rijst een duurzaam alternatief is voor de traditionele Nederlandse Landbouw. Vroege Vogels-redacteur Jesper Buursink ging een kijkje nemen op het Polderlab.

Een internationaal team van astronomen heeft een groot reservoir van heet gas ontdekt in de cluster-in-wording rond het Spinnenwebstelsel. De sterrenkundigen voorspellen, mede op basis van dat hete gas, dat de cluster-in-wording zal uitgroeien tot een van de grootste objecten in het heelal. Daardoor…

Bijzonder nieuws voor Sterrewacht Leiden: twee onderzoeksteams hebben een prestigieus ALMA Large Programme toegewezen gekregen. Daarmee mogen ze met een van de krachtigste telescopen ter wereld onderzoeken hoe sterrenstelsels in het vroege heelal zijn ontstaan en zich hebben ontwikkeld.

Een nieuw onderzoek van de Leidse archeologe Anastasia Nikulina en een internationaal team uit Frankrijk, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, weerlegt het idee dat jager-verzamelaars vóór de opkomst van de landbouw een verwaarloosbare impact hadden op hun leefomgeving.

Op donderdag 16 mei organiseert Universitaire Bibliotheken Leiden een workshop vroege fotografie van het Midden-Oosten. In de workshop toont conservator Maartje van den Heuvel foto’s van drie avontuurlijke Nederlandse negentiende-eeuwse reis- èn fotopioniers. Zij brachten prachtige foto’s en fotoalbums…

Lezing, Natuurwetenschappelijk Gezelschap Leiden

Facilitair

Leidse wetenschappers leiden het COLIBRE-project, een baanbrekende reeks simulaties van het heelal. Door ook koude gaswolken en kosmisch stof te modelleren—de fysica die eerdere simulaties misten—tonen ze voor het eerst een realistisch beeld van hoe sterrenstelsels ontstaan en zich ontwikkelen.

Jacobskruiskruid komt normaal gesproken voornamelijk voor in de Duinen. Nu is de plant ook steeds vaker te vinden in de wei. Hoogleraar Martijn Bezemer legt bij Vroege Vogels uit hoe dit komt en wat er aan gedaan kan worden.

‘s Lands grootste kruidenier geeft om jongeren geen zier’, schreeuwt een spandoek tijdens een kantoorbezetting bij Ahold in 1981. ‘Werkende jongeren werden lang niet serieus genomen. Toch hebben ze zichzelf op de kaart gezet’, weet historicus Rosa Kösters.

De robot-zebravink valt goed in de smaak. ‘Zelfs na een maand blijven de zebravinken gebiologeerd luisteren naar de robot en doen ze hem na,’ vertelt onderzoeker Judith Varkevisser bij Vroege Vogels van BNNVARA.

Nederland heeft geen nationale bloem en daar wil het radioprogramma Vroege Vogels verandering in brengen. Verschillende experts van Universiteit Leiden zijn betrokken bij de verkiezing.

Onderzoekers hebben het tot nu toe verste Melkweg-achtige sterrenstelsel ontdekt. Dit schijfstelsel, REBELS-25, ziet er net zo ordelijk uit als de huidige sterrenstelsels, maar we zien het zoals het was toen het heelal pas 700 miljoen jaar oud was. Dat is verrassend omdat zulke vroege sterrenstelsels…

Hoe ontstaan sterrenstelsel? Daar gaat astronoom Mariska Kriek de komende jaren onderzoek naar doen. Ze krijgt een NWO Vici-subsidie van 1.5 miljoen euro om sterrenstelsels in het vroege heelal te bestuderen. ‘Dit onderzoek gebruikt nieuwe en ongekende waarnemingen van de James Webb-ruimtetelescoop…

Sterrenstelsels in het vroege heelal bevatten meer stof en verborgen stervorming dan gedacht. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Ivana van Leeuwen, die data van verschillende telescopen combineerde om een completer beeld te krijgen.

Astronomen hebben voor het eerst buiten de Melkweg complex organisch ijs gevonden. De ontdekking laat zien dat de bouwstenen van leven al vroeg in het heelal konden ontstaan – en onder uiteenlopende omstandigheden, aldus de Leidse astronoom Will Rocha.

Maar liefst vier wetenschappers van de Universiteit Leiden hebben een prestigieuze Vici-beurs gekregen. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft dat bekendgemaakt. De gehonoreerde aanvragen zijn afkomstig van onderzoekers van de Faculteit der Sociale Wetenschappen, de Sterrewacht…

Facilitair

Zijn magnetische velden ouder dan het eerste licht? En hoe hebben ze de ontwikkeling van ons universum direct na de oerknal beïnvloed? Kosmologen uit Leiden, Groningen en Utrecht werken vanaf nu samen om dit te onderzoeken.

Een internationaal team van astronomen, met onder anderen de Leidse promovendus Elia Pizzati, heeft een aantal oude quasars waargenomen die verrassend genoeg in hun eentje lijken te zweven in het vroege heelal (minder dan een miljard jaar na de oerknal). Tot nu toe gingen astronomen er op basis van…

NWO heeft veertien Leidse wetenschappers een Vidi-beurs toegekend. Met deze beurs van maximaal 850.000 euro krijgen onderzoekers de kans om in de komende vijf jaar een nieuwe onderzoeksgroep op te zetten en een vernieuwende onderzoekslijn te ontwikkelen.

Het madeliefje is verkozen tot nationale bloem. Rogier van de Vugt, van de Hortus botanicus, vertelt wat deze bloem zo geschikt maakt als nationaal symbool.

Vorige week was het Earth Overshoot Day, de dag waarop alle grondstoffen die de aarde in een jaar kan produceren, zijn opgebruikt. Om minder nieuwe grondstoffen te ontginnen, moeten we meer kijken naar de grondstoffen die al in omloop zijn. ‘Dat heet urban mining,’ zegt hoogleraar Duurzaam Grondstofgebruik…

Vroegtijdige diagnose, nieuwe behandelingen en gepersonaliseerde zorg: het is allemaal mogelijk als we de schat aan informatie in gezondheidsdata beter kunnen ontsluiten. Helaas is deze data vaak slecht georganiseerd, moeilijk toegankelijk en niet goed uitwisselbaar. Het nieuwe, internationale Leiden…

Vijf Leidse wetenschappers ontvangen een Consolidator Grant van de European Research Council (ERC). Met deze beurs van maximaal twee miljoen euro kunnen zij hun wetenschappelijk onderzoek voortzetten en uitbreiden.

Astronomen hebben met de James Webb Space Telescope een nieuw ‘deep field’ vastgelegd van Pandora's Cluster (Abell 2744). De beelden laten nooit eerder vertoonde details zien. De resultaten zijn beschreven in vier wetenschappelijke artikelen. Leidse astronomen Marijn Franx en Mariska Kriek werkten mee…

Van fluctuerende hormoonspiegels bij vrouwen, via de inwendige structuur van reuzenplaneten tot de voorgeschiedenis van talen: zes Leidse wetenschappers krijgen een ERC Consolidator Grant.

In februari eert de Universiteit Leiden twee wetenschappers die op invloedrijke, innovatieve en toonaangevende wijze de uitdagingen van de moderne samenleving het hoofd hebben geboden. Catherine Malabou en Safiya Umoja Noble ontvangen een eredoctoraat voor hun baanbrekend onderzoek in respectievelijk…

Twee teams van astronomen, waaronder een van de Universiteit Leiden, hebben zuurstof ontdekt in het verst bekende sterrenstelsel, JADES-GS-z14-0. Deze baanbrekende ontdekking toont aan dat sterrenstelsel veel sneller konden ontstaan in het vroege heelal dan tot nu toe gedacht.

Jasper Knoester startte op 1 januari als onze nieuwe decaan. Hoe gaat het met hem, wat doet hij precies en hoe ziet zijn dag eruit? In elke nieuwsbrief geeft Jasper een inkijkje in zijn leven als decaan.

Een Europees team van astronomen onder leiding van de Leidse onderzoeker Konstantinos Migkas heeft een groot filament (lange draadachtige structuren) van heet gas blootgelegd dat vier clusters van sterrenstelsels met elkaar verbindt. Het filament bestaat uit zogeheten warm-heet intergalactisch mediu…