Hoe worden superzware zwarte gaten geboren? Die vraag probeert sterrenkundige Elena Maria Rossi te beantwoorden. Maar hoe onderzoek je iets wat niet is te zien?

Torenhoge energieprijzen en een klimaat dat steeds warmer wordt: het is duidelijk dat we minder moeten gaan stoken. Op 10 oktober, de Dag van de Duurzaamheid, start de vijf maanden durende energiecampagne en zetten we de knop om. Coördinatoren Duurzaamheid Aranka Virágh (Vastgoed) en Marlies Nijemeisland…

Zoeken naar atmosferen rondom planeten buiten ons zonnestelsel is zoeken naar buitenaards leven. Sterrenkundige Sebastian Zieba gebruikte data van de James Webb Space Telescope om kleine rotsachtige exoplaneten te bestuderen, maar vond nog geen buitenaardse wezens. Toch zijn zijn bevindingen erg interessant…

Houthi-rebellen vallen schepen aan in de Rode Zee. De alternatieve omleiding via Zuid-Afrika is duur, terwijl een route via Antarctica maar één week kost. Vroeger nog een ‘no-go zone’, inmiddels een denkbaar alternatief. Pas wel op voor de nucleaire onderzeeërs…

Achter de schermen wordt hard gewerkt aan het visie- en strategieplan van de Faculteit der Sociale Wetenschappen: een manifest van onze speerpunten en ‘een pamflet voor verandering’, volgens decaan Paul Wouters en bestuurssecretaris Jordi Kerkum. Binnenkort wordt het facultaire gesprek over onze gezamenlijke…

Hoewel alle Europese landen de Russische invasie in Oekraïne hebben veroordeeld, is er één land waar Rusland nog op kan rekenen: Belarus. Rusland heeft zelfs het grondgebied van Belarus gebruikt als springplank voor de invasie. We spraken met Matthew Frear, universitair docent en expert op het gebied…

De spanningen tussen Rusland en de westerse landen lopen alsmaar hoger op. Kan een invasie in Oekraïne en een internationale oorlog worden voorkomen? Politicoloog en Ruslandkenner Hans Oversloot waarschuwt voor de gevolgen als het Westen kiest voor een ramkoers. 'Bied Rusland een waardige exitstrate…

Voor het eerst kan een internationaal team van wetenschappers onder leiding van de Sterrewacht Leiden en SRON de extreme straalstromen die rond de evenaar van alle reuzenplaneten worden waargenomen met één model verklaren.

Stel dat wij kunnen wat groene planten kunnen: fotosynthese. Dan zouden we onze enorme energiebehoefte kunnen stillen met diepgroene waterstof en klimaatneutrale biodiesel. De afgelopen decennia werkten wetenschappers er volop aan. Chemicus Chengyu Liu promoveert 8 juni op weer een stap die kunstmatige…

Zes vrouwelijke onderzoekers van de Sterrewacht Leiden hebben voor het eerst dimethylether gedetecteerd in een planeetvormende schijf. Met negen atomen is dit het grootste molecuul dat tot nu toe in een schijf is geïdentificeerd. Dimethylether is ook een voorloper van grotere organische moleculen die…

In hoeverre lijkt exoplaneet Proxima b op onze aarde? En is er ook leven te vinden? Astronomen hopen daar antwoorden op te vinden met de nieuwe Europese Extremely Large Telescope (ELT). Met een NWO-onderzoeksfinanciering van 18 miljoen euro kan een Nederlands consortium verder bouwen aan de instrumenten…

Nu de NAVO inzet op 5% defensiebudget, zoekt Nederland naar financiering. Politicoloog Van der Zwan ziet kansen bij pensioenfondsen—mits defensie duurzaam heet.

Een internationaal team van astronomen, met onder anderen de Leidse promovendus Elia Pizzati, heeft een aantal oude quasars waargenomen die verrassend genoeg in hun eentje lijken te zweven in het vroege heelal (minder dan een miljard jaar na de oerknal). Tot nu toe gingen astronomen er op basis van…

Het Europese ruimtevaartagentschap (ESA) heeft een tussentijdse data release gepubliceerd van Gaia, de ruimtetelescoop die de Melkweg in 3D in kaart brengt. De eerste wetenschappelijke artikelen die vandaag zijn gepubliceerd onthullen een half miljoen sterren in de bolvormige sterrenhoop Omega Centauri,…

Voor de meeste bachelorstudenten Politicologie is hun eindscriptie het laatste loodje. Sommigen vertillen zich er bijna aan; anderen weten hun onderzoeksproject glansrijk te verzilveren. Aan het eind van studiejaar 2021-2022 werden vijftien scripties genomineerd voor de jaarlijkse scriptieprijs; tijdens…

Het is weer zover. Het proces van kabinetsformatie is weer voor enige tijd verplaatst naar een mooi landgoed. Zou het daardoor echt beter gaan? Laten we het hopen. Maar of het nu in Den Haag of elders in het land gebeurt, waar het om gaat is dat er een stevige basis wordt gelegd voor goed bestuur in…

Een internationaal team van sterrenkundigen onder leiding van de Nederlander Martijn Oei heeft het grootste paar straalstromen bij een zwart gat ooit ontdekt. De 'jumbojets' zijn samen 140 Melkwegen lang. De Leidse Sterrewacht speelt een prominente rol in het onderzoek. De publicatie siert op 19 september…

Een groep astronomen heeft onder leiding van de Leidse promovendus Sebastian Zieba met behulp van de James Webb Space Telescope (JWST) ontdekt dat de rotsachtige exoplaneet TRAPPIST-1 c een dunne atmosfeer heeft. Hoewel de planeet qua grootte en temperatuur bijna identiek is aan Venus, en de verwachting…

Een internationaal onderzoeksteam heeft voor het eerst het moment vastgesteld waarop zich planeten begonnen te vormen rond een andere ster dan onze zon. Met behulp van de ALMA-telescoop, waarin de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) partner is, en de James Webb ruimtetelescoop (JWST), hebben ze het…

Hoe werkt belastingaangifte? En hoe vraag ik zorgverzekering aan? Met dat soort vragen kunnen Leidenaren terecht bij Een Goede Buur. Maar lang niet iedereen weet dat. Daarom zocht psychologiestudent Marieke tijdens haar stage uit hoe inwoners de weg naar het buurthuis wél kunnen vinden.

De staalproductie zal waarschijnlijk een groot deel van ons toekomstige koolstofbudget opslokken. Het afvangen van CO₂ bij de productie lost het probleem niet op. Technologieën op basis van hernieuwbare energiebronnen zijn effectiever, maar niet voldoende om netto-nul-uitstoot te bereiken.

Welk recht geldt in de Straat van Hormuz? Volgens het internationaal recht van de Verenigde Naties zouden zowel Iran als de VS zich aan de ‘grondwet van de oceanen’ moeten houden. Maar de praktijk is weerbarstiger, weet zeerechtdeskundige Hilde Woker.

Wie hielden zich tussen 1550 en 1650 professioneel bezig met taal? En wat leverde die taalsector financieel op? Universitair docent Alisa van de Haar ontvangt een ERC Starting Grant om de situatie in Noordwest-Europa tussen 1550 en 1650 in kaart te brengen.

Na een gebroken nacht verergeren de klachten van mensen aan suïcide denken. Dat ondekten psychologen Liia Kivelä en Niki Antypa in hun onderzoek naar de korte termijn-risicofactoren van zelfdoding. Slaapproblemen aanpakken speelt volgens hen een cruciale rol spelen in suïcidepreventie.

Diverse Leidse wetenschappers hebben een Europese subsidie gekregen om hun eerdere onderzoeksresultaten geschikt te maken voor commerciële of maatschappelijke implementatie.

Met een ERC-grant gaat ontwikkelingspsycholoog Ili Ma onderzoek doen naar misinformatie onder tieners. Met het project wil ze hen weerbaarder maken tegen de soms ernstige gevolgen van misleidende informatie.

Drie quantumveilige cryptografiemethoden zijn sinds deze week gestandaardiseerd voor wereldwijd gebruik. Léo Ducas is medeontwerper van de twee primaire PQC-methoden die voor deze standaardisatie zijn geselecteerd. Ducas maakt deel uit van de Cryptologie-groep van Centrum Wiskunde & Informatica (CWI)…

Politieke spelletjes zijn van alle tijden, maar wat is de rol van ‘spel’ in de manier waarop de Amerikaanse politieke wereld zich ontwikkeld heeft? Universitair docent Sara Polak krijgt een ERC Starting Grant om dat te onderzoeken.

Bacteriën herbergen in hun DNA talloze goudklompjes: stukken DNA die de bouwstenen kunnen vormen voor nieuwe medicijnen. Maar hoe kies je uit miljoenen stukjes de meest veelbelovende? Kijk naar de aan- en uitschakelaars, zegt moleculair bioloog Gilles van Wezel.

Voor het eerst heeft een internationale groep astronomen de hittegloed van een botsing van twee ijzige reuzenplaneten kunnen waarnemen. Ook zagen ze hoe de door de botsing ontstane stofwolk enkele jaren later voor de moederster langs trok. Onder leiding van de Leidse astronoom Matthew Kenworthy hielden…

Weinig onderzoekers zien heil in onderzoek naar glioblastoom, een ongeneselijke hersentumor. Alexander Kros bracht collega’s bij elkaar die de uitdaging aangaan. Europese onderzoeksfinancier ERC stelde onlangs 10,6 miljoen euro ter beschikking, een jaar eerder stelde NWO 3 miljoen euro beschikbaar.…

Werelden met elkaar verbinden, onderzoek en onderwijs verrijken en innovatieve oplossingen aandragen voor complexe maatschappelijke vraagstukken: dàt is de gedachte achter interdisciplinair onderzoek. Er gebeurde in 2023 enorm veel binnen de Universiteit Leiden op dat vlak. We doen een kleine, veelbelovende…

Het grote internationale onderzoeksproject Connected Communities in early medieval Europe (COCO) heeft een belangrijke Europese subsidie ontvangen: de ERC Synergy Grant. Het gaat om een omvangrijke subsidie van € 11.194.464 voor de onderzoeksperiode van zes jaar. Het project COCO wordt geleid vanuit…

2025 was een gedenkwaardig jaar voor onze faculteit. We vierden ons 450-jarig bestaan, startten nieuwe opleidingen en ontvingen inspirerende sprekers, maar voelden tegelijk de druk van bezuinigingen. Hieronder vind je ons jaar in een notendop:

Psycholoog Ellen de Bruijn onderzoekt de effecten van hormonale schommelingen op gedrag en hersenen tijdens de levensloop van vrouwen. Met een ERC Consolidator grant versterkt zij met drie PhD’s en een postdoc haar EEG-onderzoek naar de fases waarin meisjes en vrouwen te maken krijgen met sterke hor…

Een weldoordacht idee presenteren aan Schiphol-deskundigen, een oud-ambassadeur of een veiligheidsexpert. Voor studenten van de bachelor Security Studies was dit vorige week een unieke ervaring én een grote kans. ‘Wie weet kunnen ze in de toekomst bij ons aan de slag!’

Niet alleen donkere materie, maar ook gewone materie en donkere energie worden gevolgd in de grootste kosmologische computersimulatie ooit. In de FLAMINGO-simulatie zie je over de loop van miljarden jaren virtuele sterrenstelsels en clusters van sterrenstelsels ontstaan. Dat is geen makkelijke klus:…

ESA’s ruimtelescoop Gaia, die de Melkweg in kaart brengt, voltooit op 15 januari zijn actieve fase van het scannen van de hemel. In het afgelopen decennium heeft Gaia meer dan drie biljoen waarnemingen gedaan van ongeveer twee miljard sterren en andere kosmische objecten. ‘Gaia is nu al de ontdekkingsmachine…

Eén keer per jaar keert voormalig medewerker en fervent hardloper Dennis Hoencamp terug naar zijn oude werkplek. Dan doet hij mee aan de Leiden Science Run. Als eventcoördinator bedacht hij de estafetteloop ooit als lustrumactiviteit. Het groeide uit tot een jaarlijks evenement voor de hele universiteit…

Dinah werkt als bedrijfsjurist bij Shell en heeft onder leiding van Voormalig Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp meegeholpen aan de opbouw van de Corona XL teststraten. Ze had bewust gekozen voor de Master Onderneming, Recht en Management omdat ze al van het begin af aan als bedrijfsjurist…

Het Justice, Equity, Diversity and Inclusion (JEDI) Fonds van de Faculteit Geesteswetenschappen verschaft financiële steun aan projecten en initiatieven die diversiteit en inclusie (D&I) promoten, waarbij een specifieke nadruk ligt op het creëren van een inclusieve leeromgeving.

Marc Koper onderzoekt hoe je elektrische energie kunt inzetten om chemische verbindingen te maken of te breken. Voor zijn fundamentele onderzoek naar de werking van deze zogeheten elektrolyse ontvangt de hoogleraar nu een Spinozapremie, de belangrijkste persoonsgebonden wetenschapsprijs van Nederlan…

Na tien jaar en één dag heeft de Sterrewacht een nieuwe bestuurder. Per 1 september zet Ignas Snellen de lijnen uit voor het astronomisch instituut. In dit interview leer je Ignas kennen. Nou ja, een beetje dan. Daarom legden we hem ook nog vijf dilemma’s voor en vroegen de mensen om hem heen wie hij…

Onderzoekers van de universiteiten van Amsterdam en Leiden hebben samen met het Nederlands Kanker Instituut en Oncode Institute een ERC Synergy Grant van 10,6 miljoen euro ontvangen. Daarmee willen ze een nieuwe aanpak ontwikkelen voor de bestrijding van glioblastoom, een dodelijke primaire hersentumor…

Lezing, Harold Linnartz Astrochemistry Prize lecture

Lezing, Tuesday Talks: Science Insights

Met groot verdriet delen wij het nieuws dat Prof. Harold Linnartz plotseling en onverwacht is overleden op zondag 31 december 2023. We zijn allemaal geschokt en onze gedachten gaan uit naar zijn vrouw en kinderen, zijn overige familieleden en vrienden. Harold was het hart van ons instituut, als onderzoeker,…

Vier studenten die de bachelor Security Studies hebben afgerond delen hun ervaringen. Wat hebben ze geleerd? Waar zijn ze na hun afstuderen terechtgekomen? En gebruiken ze de vaardigheden die ze tijdens hun studie hebben opgedaan nog steeds?

Waarom plegen mensen geweld? Een vraag die waarschijnlijk niet veel mensen bezighoudt, maar Don Weenink onderzoekt het al vele jaren. De socioloog mag zich sinds 1 maart hoogleraar Geweld en Ordehandhaving noemen.

2023 was voor de faculteit Governance and Global Affairs wederom een jaar vol hoogtepunten en bijzondere momenten. Wat voor jaar het was lees je in dit jaaroverzicht: we nemen je per maand mee langs de belangrijkste momenten en nieuwsberichten.