Promotie
Towards a theory of militant constitutionalism
- J.I. Manenschijn
- Datum
- vrijdag 13 februari 2026
- Tijd
- Bezoekadres
-
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
Samenvatting
Wereldwijd worden constitutionele democratieën uitgehold. In 2024 leefde nog slechts 28% van de bevolking in een democratische regime, terwijl dit in 2004 nog 51% was. Ook in Nederland is recent gewaarschuwd voor het verval van de democratische rechtsstaat. Een van de oorzaken komt van binnenuit: politici gebruiken de structuren van de democratische rechtsstaat om deze uit te hollen.
In het proefschrift ‘Towards a theory of militant constitutionalism’ is onderzocht op welke manier het idee van de weerbare rechtsstaat een antwoord kan bieden op rechtsstatelijk verval veroorzaakt door politieke actoren zelf. Het proefschrift is opgedeeld in drie delen. In het eerste deel wordt, door middel van een gevalstudie van het Verenigd Koninkrijk, geïllustreerd hoe rechtsstatelijk verval eruit ziet. Deze gevalstudie maakt duidelijk dat rechtsstatelijk verval, zeker in het beginstadium, lastig te herkennen is. Rechtsstatelijk verval vindt vaak plaats door middel van een reeks kleine, subtiele veranderingen, die op zichzelf genomen niet schadelijk lijken, maar in samenhang leiden tot uitholling van de rechtsstaat. Het tweede deel gaat in op de bestaande theorieën rondom de weerbare democratie en de weerbare rechtsstaat. Uit dit deel blijkt dat de bestaande theorieën van de weerbare democratie, niet goed genoeg zijn afgestemd op het probleem van rechtsstatelijk verval, terwijl de ideeën rondom de weerbare rechtsstaat nog onvoldoende zijn uitgewerkt. In het derde, en laatste deel wordt uiteengezet hoe een volwaardige theorie van de weerbare rechtsstaat eruit zou kunnen zien, en betoogd dat zo’n dergelijke, minimalistische theorie van de weerbare rechtsstaat kan bijdragen aan het vertragen van rechtsstatelijk verval.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
Persvragen (alleen journalisten)
071 - 527 1521
nieuws@leidenuniv.nl
Algemene informatie
Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211