Promotie
Anchoring & Affordances: The Modern Afterlives of Francis Bacon’s Theory of the Idols
- E. de Wilde
- Datum
- donderdag 16 april 2026
- Tijd
- Bezoekadres
-
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
Samenvatting
Wat maakt dat een idee aanslaat? Volgens recent onderzoek zit het antwoord in 'verankering.' Is een idee verankerd - dat wil zeggen: gekoppeld aan een concept of fenomeen dat al bekend is bij het publiek - dan vindt het sneller ingang. Ontbreekt zo’n link met een vertrouwd anker, dan loopt het het risico om afgewezen te worden, want zoals het gezegde luidt, onbekend maakt onbemind.
Centraal in dit proefschrift staat een theorie die tot vandaag regelmatig als anker dienst doet: Francis Bacons theorie van de idolen. (Idolen zijn wat we vandaag 'cognitieve vooroordelen' zouden noemen.) Sinds de Engelse filosoof zijn theorie in 1620 publiceerde in zijn beroemde Novum Organum, zijn Bacons 'idolen' een terugkerend referentiepunt gebleven in discussies over kritisch denken, zelfs in tijden waarin Bacons reputatie tanende was. Dit laat zien dat Bacons theorie van de idolen niet in steen gebeiteld is, maar voortdurend in ontwikkeling is en niet ondanks, maar net dankzij zulke creatieve toe-eigeningen de tand des tijds heeft doorstaan.
Dit proefschrift onderzoekt niet alleen hoe en waarom moderne wetenschappers hun ideeën in Bacons theorie van de idolen verankerden, maar ook wat het is dat de aanhoudende aantrekkingskracht van de theorie als anker verklaart. Wie niet alleen naar de motieven en retorische strategieën van de verankeraars kijkt, maar ook rekening houdt met de inherente eigenschappen - of affordances - van het anker, ziet immers dat niet alle daden van verankering even valabel zijn. Hoe bekwaam de verankeraar ook is, een anker leent zich nu eenmaal gemakkelijker voor sommige beweringen dan voor andere. Het proefschrift is dan ook een pleidooi om verankering en affordances steeds in tandem te bestuderen.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
Persvragen (alleen journalisten)
071 - 527 1521
nieuws@leidenuniv.nl
Algemene informatie
Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211