Onderzoek in de publiciteit
Wat kun je doen om met je onderzoek in het nieuws te komen? Hoe breng je onderzoeksresultaten onder de aandacht van een breder publiek?
Aandacht voor een publicatie
Heb je een publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift of publiceer je een boek? Laat dit dan zo snel mogelijk (na acceptatie) weten aan de adviseur wetenschapscommunicatie of de afdeling communicatie van je faculteit. We bespreken samen hoe we de publicatie onder de aandacht van het brede publiek brengen.
Universitair nieuws bereikt de media via verschillende kanalen: door nieuwsartikelen op de universitaire website, social media, de wekelijkse nieuwsbrief en via persberichten. Wanneer daar aanleiding toe bestaat, brengt de adviseur wetenschapscommunicatie namens de universiteit een persbericht uit.
Oratie
Voorafgaand aan elke oratie schrijft de nieuwsredactie een nieuwsbericht. Hiervoor wordt ruim van te voren contact opgenomen met de hoogleraar. Soms brengen we journalisten op de hoogte van spraakmakende oraties.
Promotie
De promovendus levert minimaal 4 weken voor de promotiedatum een korte publiekssamenvatting van het proefschrift in via een online formulier. De samenvatting wordt geplaatst bij het agendabericht over de promotie op de universitaire website. De webredactie of zij de resultaten van het promotieonderzoek bekend willen maken bij een breder publiek, bijvoorbeeld met een nieuwsbericht op de website en/of het attenderen van journalisten. Dit is afhankelijk van de nieuwswaarde van het onderzoek, en gebeurt uiteraard altijd in overleg met de promovendus.
Subsidies NWO of EU
Krijg je een subsidie van NWO of een Europese subsidie? Laat dit zo snel mogelijk weten aan de adviseur wetenschapscommunicatie of de afdeling communicatie van je faculteit. In overleg besluiten we op welke manier we het brede publiek hiervan op de hoogte brengen.
Ben je goed vindbaar?
Wil je goed vindbaar zijn voor journalisten die op zoek zijn naar een deskundige die commentaar kan leveren op de actualiteit? Zorg dan dat je profielpagina op orde is. Dit houdt in dat de juiste trefwoorden in het Nederlands en Engels zijn toegevoegd aan je profielpagina. Dit is belangrijk voor een goede vindbaarheid via de website en Google. Daarnaast kunnen relevante nieuwsartikelen, agenda-items, onderzoeksprojecten, onderwijspagina's en dossiers aan je profiel gekoppeld worden. Je kunt hiervoor altijd contact opnemen met de communicatieafdeling van je faculteit.
Wetenschapsdossiers
In de wetenschapsdossiers vestigen we de aandacht op onderzoeksgebieden waarin de universiteit een lange traditie heeft en die aansluiten bij de actualiteit. De decanen van de faculteiten beslissen over de onderwerpen van deze dossiers.
Als onderzoeker van het Instituut Psychologie kun je jouw onderzoek op verschillende manieren verbinden met de samenleving. Je kunt kennis en inzichten delen, in gesprek gaan met verschillende groepen of mensen actief betrekken bij je onderzoek.
Op deze pagina lees je wat we onder wetenschapscommunicatie verstaan, waarom het belangrijk is en welke vorm past bij jouw onderzoek, doel en doelgroep. Ook vind je praktische stappen om aan de slag te gaan, voorbeelden van mogelijke communicatievormen en informatie over de ondersteuning van de Psychologie-redactie.
Wat is wetenschapscommunicatie?
Wetenschapscommunicatie gaat over de verbinding tussen wetenschap en samenleving. Dat betekent niet alleen dat onderzoekers kennis overbrengen, maar ook dat zij luisteren, ervaringen en perspectieven ophalen, in gesprek gaan en waar mogelijk samenwerken met mensen buiten de wetenschap.
Onze visie op wetenschapscommunicatie
Onze visie sluit aan bij die van het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap en Samenleving (NEWS). NEWS is in 2024, in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, opgericht om de verbinding tussen wetenschap en samenleving structureel te versterken. Het expertisecentrum zet zich in voor betere wetenschapscommunicatie en ondersteunt onderzoekers en communicatieprofessionals bij het aangaan van contact met mensen buiten de wetenschap.
Zenden, dialoog en participatie
Wetenschapscommunicatie kan grofweg worden verdeeld in drie benaderingen: zenden, dialoog en participatie. Deze drie benaderingen zijn niet hiërarchisch: de ene vorm is niet per definitie beter dan de andere. Welke aanpak passend is, hangt af van je doel, je doelgroep, je onderzoek en het moment. In de praktijk lopen de drie vormen vaak in elkaar over en kunnen ze elkaar versterken.
Zenden
Bij zenden staat het delen van kennis en inzichten centraal. De onderzoeker vertelt over onderzoek aan een publiek, bijvoorbeeld via een nieuwsbericht, interview, lezing, podcast, blog of sociale media.
Zenden kan bijvoorbeeld passend zijn wanneer je:
- Nieuwe onderzoeksresultaten wilt delen;
- Uitleg wilt geven over een onderwerp dat maatschappelijk in de belangstelling staat;
- Mensen wilt informeren over hoe psychologisch onderzoek werkt;
- De zichtbaarheid van je onderzoek of expertise wilt vergroten.
Ook bij zenden is het belangrijk om rekening te houden met de vragen, voorkennis en behoeften van het publiek.
Dialoog
Bij dialoog ga je in gesprek met mensen uit de samenleving en ontstaat tweerichtingsverkeer. Je vraagt wat zij ergens van vinden, welke ervaringen of kennis zij hebben en laat die perspectieven meewegen in je onderzoek of in keuzes die je maakt.
Wanneer zet je dialoog in?
Dat kan op verschillende momenten. Bijvoorbeeld bij de agendasetting: wat gaan we onderzoeken? Of bij de evaluatie: hoe kijken jullie naar deze resultaten? `Op welke manier krijgen jullie de resultaten het liefste teruggekoppeld? En hoe kunnen we jullie gedurende verschillende meetmomenten motiveren om deel te blijven nemen? Je vraag je participanten om mee te denken of mee te beslissen over de aanpak en insteek van een onderzoek.
Zorg voor een gelijkwaardig gesprek
Een gelijkwaardige dialoog vraagt bovendien aandacht voor toegankelijkheid. Denk aan begrijpelijke taal, een passende locatie en vorm, culturele verschillen en eventuele afstand tussen onderzoeker en deelnemer. Het kan helpen om hiervoor samen te werken met sleutelfiguren uit de groep waarmee je in gesprek wilt.
Meer over dialoog
NEWS verzamelde praktische lessen over wat dialoog is, waarom je het kunt inzetten en hoe je gelijkwaardige gesprekken organiseert. Lees meer bij NEWS. Dialoog voeren: wat, waarom en hoe?
Participatie
Tot slot kan de samenleving zelf ook actief meedoen aan het onderzoek, of onderdelen van het onderzoek zelf meemaken. Dat noemen we participatie.
Een goed voorbeeld daarvan binnen ons eigen instituut is het onderzoek van Linda Breeman, die samen met patiënten via participatieve workshops en co-creatie beweegprogramma’s voor mensen met hart- en vaatziekten ontwikkelt. Ook Eveline Crone betrok jongeren en maatschappelijke partners actief bij verschillende fasen van het onderzoeksproces, onder andere bij het formuleren van onderzoeksvragen. Lotte van Dillen combineert in haar onderzoek naar afleiding en eet- en drinkgedrag fundamenteel onderzoek met co-creatie met burgers.
Wil je meer weten over citizen science of zelf burgers bij onderzoek betrekken? Kijk dan op de website van het Citizen Science Lab van de Universiteit Leiden. Het Lab ondersteunt en organiseert initiatieven waarbij burgers en onderzoekers samen aan wetenschappelijke data en onderzoek werken.
Verbinden met de samenleving: tips van je collega's
Werk je met participanten of wil je mensen voor langere tijd bij je onderzoek betrekken? Goede communicatie is dan belangrijk gedurende het hele onderzoeksproces: van de eerste werving tot de terugkoppeling na afloop. De Psychologie-redactie vroeg collega's naar hun tips.
Video: tips voor het werven van participanten
Voor veel onderzoek heb je deelnemers nodig. Maar hoe krijg je ze zover om mee te doen aan je onderzoek? Wij vragen het aan jouw collega's. Welkom bij rondje Psychologie!
Video: tips voor het vasthouden van participanten
Bij langlopend onderzoek is het belangrijk om deelnemers betrokken te houden, maar hoe doe je dat? Wij vragen het aan jouw collega's. Welkom bij rondje Psychologie!
Video: tips voor het terugkoppelen van je onderzoek
Je onderzoek is klaar, je resultaten zijn binnen, maar hoe zorg je ervoor dat je participanten ook iets terugkoppelt krijgen? Wij vragen het aan jouw collega's. Welkom bij rondje Psychologie!
Waarom wetenschapscommunicatie belangrijk is
Goede wetenschapscommunicatie kan waarde hebben voor onderzoekers, voor de mensen en organisaties met wie zij werken én voor de samenleving als geheel. Het gaat daarbij niet alleen om het vergroten van zichtbaarheid of het verspreiden van onderzoeksresultaten. Communicatie, dialoog en participatie kunnen ook bijdragen aan de kwaliteit, relevantie en toegankelijkheid van onderzoek.
Vijf redenen waarom wetenschapscommunicatie belangrijk is
1. Onderzoek wordt beter door kennis en ervaringen uit de samenleving
Burgers, professionals en maatschappelijke organisaties beschikken over ervarings- en praktijkkennis die onderzoekers zelf niet altijd hebben. Door relevante groepen te laten meedenken over bijvoorbeeld vragen, onderzoeksopzet, dataverzameling, interpretatie of toepassing kan onderzoek beter aansluiten op de praktijk.
Wetenschapscommunicatie kan daarmee niet alleen iets zijn wat ná onderzoek plaatsvindt. Dialoog en participatie kunnen ook tijdens en zelfs vóór het onderzoek waarde toevoegen
2. Mensen die door onderzoek worden geraakt, moeten kunnen meepraten en meeprofiteren
Mensen en groepen kunnen onderwerp zijn van onderzoek, maar kunnen ook kennis, ervaringen en belangen inbrengen die voor dat onderzoek relevant zijn. Waar dat passend en mogelijk is, kunnen zij daarom een actievere rol krijgen.
Dat betekent bijvoorbeeld dat betrokken groepen mee kunnen denken over vragen die voor hen belangrijk zijn, invloed kunnen hebben op onderdelen van het onderzoek en op een toegankelijke manier kunnen terugzien wat het onderzoek heeft opgeleverd.
Wetenschapscommunicatie krijgt daarmee ook een maatschappelijke en democratische functie: wetenschap staat niet los van de samenleving waarin onderzoek plaatsvindt.
3. Wetenschapscommunicatie maakt wetenschap toegankelijker en inclusiever
Niet iedereen komt vanzelfsprekend in aanraking met wetenschappelijk onderzoek. Ook verschillen mensen in voorkennis, informatiebehoeften, taal, ervaring met wetenschap en mogelijkheden om eraan deel te nemen. Door bewust na te denken over wie je bereikt - en wie nog niet - en communicatie daarop af te stemmen, kan wetenschap toegankelijker worden voor verschillende groepen.
Dat vraagt soms meer dan informatie beschikbaar maken. Het kan betekenen dat je andere plekken, kanalen, vormen of samenwerkingspartners kiest om groepen daadwerkelijk te bereiken en te betrekken.
4. Open communicatie kan bijdragen aan begrip en vertrouwen
Wetenschapscommunicatie is geen eenvoudige manier om vertrouwen in wetenschap te creëren of te ‘repareren’. Vertrouwen vraagt juist om openheid over hoe wetenschap werkt. Dat betekent dat je niet alleen aansprekende uitkomsten deelt, maar waar relevant ook vertelt over je onzekerheden, beperkingen van onderzoek, verschillende, keuzes die tijdens het onderzoeksproces zijn gemaakt, vragen waarop nog geen antwoord bestaat.
Zo ontstaat een realistischer beeld van wetenschap als proces waarin kennis voortdurend wordt onderzocht, getoetst en bijgesteld.
5. Iedereen moet kunnen begrijpen hoe wetenschappelijke kennis tot stand komt
Wetenschapscommunicatie gaat niet alleen over onderzoeksconclusies. Het gaat ook over het proces daarachter. Hoe ontstaat een onderzoeksvraag? Waarom kiest een onderzoeker voor een bepaalde methode? Wat kunnen we op basis van de resultaten wel en niet concluderen? Waarom spreken onderzoeken elkaar soms tegen?
Door ook dat proces zichtbaar en begrijpelijk te maken, kunnen mensen beter beoordelen wat wetenschappelijke kennis betekent en hoe zij zich ertoe willen verhouden.
Wat doet de Psychologie redactie?
Wil je jouw onderzoek sterker verbinden met de samenleving, maar weet je nog niet goed hoe of waar te beginnen? Wil je hulp bij je profielpagina, het promoten van je onderzoek, iets uitlichten in de media, een onderzoeksprojectpagin aanmaken, sparren over bijvoorbeeld je doelgroep, een passende aanpak, dialoog of participatie, citizen science, co-creatie of het betrekken van participanten bij je onderzoek?
Binnen het Instituut Psychologie is hiervoor ondersteuning beschikbaar vanuit de communicatieafdeling.
-
Redactie en publiciteit
Als redacteur bij het team Communicatie helpt Anne jouw onderzoek op begrijpelijke wijze te vertalen voor een breed publiek. Dit doet ze samen met twee creatieve student-assistenten. In samenwerking met jou maken ze verhalen voor de website en sociale media, en werken ze aan fotografie, video, blogs en podcasts. -
Profiel- en onderzoeksprojectpagina’s
Minja helpt je om jouw onderzoek en expertise online zichtbaar en goed vindbaar te maken. Ze helpt bij het aanmaken en verbeteren van je onderzoekersprofiel en bij het opzetten van een onderzoeksprojectpagina waar je jouw onderzoek duidelijk kunt presenteren. -
De samenleving betrekken bij je onderzoek
Eva denkt met je mee over wetenschapscommunicatie gedurende je onderzoeksproces. Je kunt met haar sparren over bijvoorbeeld je doelgroep, aanpak, dialoog, participatie, citizen science, co-creatie of het betrekken van participanten. Hiervoor kun je laagdrempelig een brainstormuurtje met haar inplannen via [link volgt].
