Kinderen worden nauwelijks juridisch beschermd in virtuele wereld
Jongeren geven online aan de lopende band virtueel geld uit. Simone van der Hof, hoogleraar digitale technologie aan de Universiteit Leiden waarschuwt in een interview met NRC dat het recht nog niet genoeg grip heeft op de virtuele wereld.
Op TikTok worden livestreams overspoeld met virtuele rozen, rakketten en ‘geldpistolen’ die kijkers cadeau geven aan streamers. Achter die animaties zit echt geld: een roos kost bijna 2 eurocent, het duurste cadeau (de animatie ‘TikTok universe’) ruim 666 euro. Maar andere platformen hebben ook virtueel ‘geld’: Fortnite heeft V-bucks, Roblox de Robux, en Youtube en Twitch hun eigen valuta.
Uit onderzoek in opdracht van de Britse toezichthouder Ofcom blijkt dat meer dan de helft van de tieners aankopen doet binnen games of sociale media, en dat dertig tot veertig procent daar achteraf spijt van heeft. Volgens Van der Hof staat het juridische denken over kinderen online nog vooral in het teken van privacy en schermtijd. ‘Kinderen hebben in theorie bijvoorbeeld geen recht op consumentenbescherming, alleen als afgeleide van hun ouders,’ zegt zij in NRC. ‘Maar intussen opereren ze wel in die digitale wereld.’
Leren omgaan met geld
Zouden virtuele betalingen dan verboden moeten worden voor minderjarigen? Van der Hof is hier geen voorstander van. Tieners hebben ook recht om deel te nemen aan het economisch verkeer, benadrukt ze. En leren omgaan met geld hoort bij de opvoeding, ook online. ‘Kinderen krijgen ook zakgeld; het is juist de bedoeling dat ze dan zelf leren omgaan met het hebben van geld en het kopen van dingen.’
Maar in gameomgevingen moet volgens haar duidelijk zijn wat iets kost. ‘Je koopt nu iets voor twintig Robux, dat gelijk staat aan drie euro.’ Dat soort transparantie zou standaard moeten zijn. De fluctuerende prijzen op TikTok noemt zij ‘problematisch’. Zo ontwikkelen jongeren te weinig gevoel voor de waarde van wat ze uitgeven. En in de praktijk erodeert die greep op de werkelijkheid, terwijl dat juist zo belangrijk is voor kinderen om te leren omgaan met geld.