Universiteit Leiden

nl en

ProParte: voor alle hoogleraren van de Universiteit Leiden en hun partners

Hoogleraren van alle faculteiten bijeen brengen en hun band met de universiteit warm houden. Dat is de missie van ProParte, de vereniging van Leidse hoogleraren en hun partners. Nieuwe leden zijn welkom. Sinds kort is de nieuwe site in de lucht.

ProParte telt 535 leden maar streeft naar meer bekendheid en groei. Nu de voorgangers van de vereniging zijn gefuseerd (daarover verder meer), wordt het steeds meer praktijk dat een hoogleraar en zijn of haar partner samen naar een activiteit komen. Die activiteiten staan centraal. ‘We willen twee keer per jaar een grote activiteit organiseren voor honderd à honderdvijftig mensen, bijvoorbeeld een lezingenprogramma, en daarnaast een aantal kleinschalige’, vertelt Caesar Sterk, emeritus hoogleraar Oogheelkunde en voorzitter van ProParte. Vicevoorzitter Adri Gittenberger-de Groot, emeritus hoogleraar Anatomie en Embryologie: ‘Die kleinere zijn voor een maximum van bijvoorbeeld twintig personen en zitten vaak snel vol.’

proParte
Bezoek van ProParte aan de Eerste Kamer waar LUMC-ethica en oud-ondervoorzitter van de Eerste Kamer Heleen Dupuis vertelde over dit politieke orgaan.

Van de Eerste Kamer tot het  Conservatorium

Sterk legt uit dat dit mede komt omdat het meestal om bijzondere, hoogwaardige activiteiten gaat, verzorgd door een expert die er echt werk van maakt en vaak tot de besten op zijn of haar vakgebied behoort; iemand uit de eigen kring van hoogleraren, of getraceerd via het netwerk. Zo verzorgde LUMC-ethica Heleen Dupuis en voormalig lid van de Eerste Kamer, daar een lezing en een rondleiding. Sterk: ‘Je komt op plaatsen waar je anders nooit zou komen en hoort dingen die je anders nooit zou horen.’ Gittenberger-de Groot beaamt dat. Er komen verhalen over bezoeken aan de Bibliotheca Thysiana, het Conservatorium in Amsterdam (incl. het bijwonen van het masterexamen viool), aan het RMO, het Boerhaavemuseum, allemaal met high class in- en rondleiders, en over een bijzondere lezing van Eline Slagboom over oud(er) worden.

Als er wat lucht komt

De facto zijn vooral emeriti actief lid van ProParte maar de vereniging wil ook graag hoogleraren verwelkomen die nog volop in de beroepspraktijk staan. Maar is dat wel haalbaar? Ze zijn immers allemaal krankzinnig druk met onderzoek doen, onderwijs geven, besturen, onderzoekssubsidies verwerven en jongere collega’s begeleiden... ‘We denken niet dat we ze kunnen strikken als ze een jong gezin hebben en op het hoogtepunt van hun carrière zijn’, menen de beide bestuursleden. ‘Maar als ze wat ouder zijn en er wat meer lucht in hun werk komt, dan hopelijk wel.’ Gittenberger-de Groot onderstreept nog eens de bedoeling: veel hoogleraren zijn nauw verbonden met de Universiteit Leiden en lid worden bestendigt die band. De sfeer binnen ProParte is uitstekend.

Fusie van VROLEC EN HOLEC

ProParte is het uitvloeisel van een fusie, begin 2017, van VROLEC en HOLEC. VROLEC was de Vereniging van echtgenoten en partners van hoogleraren aan de Universiteit Leiden, HOLEC die van hoogleraren en de (niet meer bestaande) universitaire lectoren. Niet meer van deze tijd, die scheiding, oordeelde  Gittenberger-de Groot toen ze aangezocht werd als vicevoorzitter. Als enige was ze op dat moment lid van zowel VROLEC als HOLEC maar stelde een fusie als voorwaarde voor toetreding tot het bestuur.

pro parte Vrolec
De tweede opvoering in de Sterrewacht van 'Het professoren-vrouwenkransje van 1828', op 28 mei 1929.

Thuisblijven voor de kinderen

VROLEC, tot de jaren negentig van de vorige eeuw de Dameskrans of kortweg Krans geheten, was verreweg het oudst. De vereniging ontstond begin twintigste eeuw uit een groepje vrouwen van Leidse hoogleraren en lectoren die elkaar opzochten en zich nuttig wilden maken. Steeds vaker waren lector- of hoogleraarsvrouwen weliswaar zelf ook hoog opgeleid maar als er kinderen kwamen bleven ze thuis om daarvoor te zorgen. En vrouwen in overheidsdienst werden vriendelijk bedankt als ze trouwden; ze verloren tot in de jaren zestig hun baan. De leden van VROLEC hadden wel tijd voor allerlei culturele activiteiten, het oprichten van thematische subverenigingen en de organisatie van de gemeenschappelijke activiteiten van HOLEC en VROLEC. Tot voor kort verzorgden zij ook het jaarlijkse diesdiner van de universiteit.

ProParte VROLEC
Dit is niet de zwemclub van VROLEC maar de gymclub die afkoeling zoekt in het zwembad van een van de leden (plm. 1980).

Democratiseringsgolf

HOLEC, is van veel later datum. Sterk vertelt dat HOLEC werd opgericht nadat de senaat – die alle hoogleraren omvatte en onder voorzitterschap van de rector magnificus het dagelijks bestuur van de universiteit vormde - zijn bevoegdheden verloor als gevolg van de Wet Universitaire Bestuurshervorming (WUB) in 1970. De WUB was een uitvloeisel van de democratiseringsgolf in de jaren zestig. ‘Met het verlies van de bevoegdheden ging ook de sociale functie van de senaat teloor’, licht Sterk toe. ‘Daarom werd besloten om die te behouden in een nieuwe vereniging: HOLEC.’ Overigens verwelkomt de rector-magnificus nieuwe hoogleraren nog steeds ‘in de senaat’, de gemeenschap van hoogleraren. Al zijn de  bevoegdheden naar de Universiteitsraad gegaan.

Behoud van erfgoed

HOLEC is er nooit alleen voor de gezelligheid geweest. Van het begin af aan hebben de hoogleraren ook bijgedragen aan het behoud van het universitair, of aan de universiteit gelieerd, erfgoed. Voorbeelden zijn de restauraties van oude handschriften in de Universiteitsbibliotheek, de stoelen in de Bibliotheca Thysiana, het Flentroporgel in het Groot Auditorium en de muurtekeningen op de buitenwand van het zweetkamertje. ProParte heeft de functie van hoeder van erfgoed nu overgenomen. Het jongste project dat de vereniging steunt is de inrichting van een universiteitskamer in het vernieuwde museum Lakenhal.

ProParte
Bezoek aan de Japanse tuin op landgoed Clingendael, na een lezing bij het gelijknamige instituut.

Lid van VROLEC én HOLEC

Gittenberger-de Groot sloot zich eerst aan bij VROLEC. Toen ze zelf hoogleraar werd, werd ze ook lid van HOLEC. ‘Juist omdat ze de enige was met een dubbel lidmaatschap’, zegt Sterk, ‘was zij de aangewezen persoon om de fusie tot een goed einde te brengen. Ze kende immers allebei de culturen goed. Het werd tijd er rekening mee te houden dat er een toenemend aantal vrouwelijke hoogleraren benoemd wordt, die vaak een partner hebben.’ Gittenberger-de Groot zag  dat een vereniging van hoogleraarsvrouwen als VROLEC, waarvan feitelijk geen mannen lid waren, geen toekomst meer zou hebben. ‘Hoogleraarsvrouwen werken nu ook en vaak hebben ze een eigen carrière. Ze voelen zich niet meer aangesproken als vrouw van… VROLEC werd dus steeds kleiner en vergrijsde.’ Toch was het bij de fusie nog steeds een levendige vereniging, met veel activiteiten, ook in de themagerichte clubs of kransen: een film-, een museum-, een gym-, een wandel- en een tuinclub. Daarnaast waren er twee leesclubs, waarvan één uitsluitend gericht op het lezen van oud-Grieks. Ze zijn allemaal als subvereniging blijven bestaan binnen ProParte en staan nu  open voor alle leden, dus ook voor mannelijke partners en de hoogleraren zelf.

Voor het lidmaatschapsgeld hoeft niemand het te laten, dat is 22,50  euro per jaar.

Wie meer wil weten kan kijken op de pas opgeleverde site van ProParte op de universitaire website.

Tekst: Corine Hendriks
Fotografie portret Gittenberger en Sterk: Sean van der Steen
Fotografie Eerste Kamer en Clingendael: Caesar Sterk
Bron van de foto's uit 1929 en 1980: Leidse Hoogleraarsvrouwen Een Eeuw Verenigd

Mail de redactie

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.