Universiteit Leiden

nl en

De droom van inclusiviteit en de weerbarstige werkelijkheid

‘Toen ik begon, mocht ik dromen van een inclusieve universiteit’, zei scheidend Diversity Officer Isabel Hoving op haar afscheidsbijeenkomst op 9 oktober. ‘En eigenlijk is die droom een beetje werkelijkheid geworden. Dat zie ik als ik naar deze zaal kijk.’

Afscheidsbijeenkomst Isabel Hoving Diversity
De nieuwe en de scheidende Diversity Officer: Aya Ezawa (l) en Isabel Hoving.

In het Academiegebouw was inderdaad een zeer divers gezelschap bijeen gekomen om Isabel Hoving als Diversity Officer uit te zwaaien en haar opvolger, Aya Ezawa, te verwelkomen. Hoving begon vijf jaar geleden met een klein Diversity Office. Het was volgens haar een tijd waarin begrippen als racisme en white privilege in relatie tot de Leidse universiteit nog taboe waren. Hoving vertelde ook dat ze soms gefrustreerd was en eenzame momenten kende in haar rol van Diversity Officer, maar ook vele warme en bemoedigende ogenblikken. Inderdaad is er de afgelopen vijf jaar het een en ander bereikt.

Afscheidsbijeenkomst Isabel Hoving Diversity
Domenica Ghidei, adviseur op het gebied van diversiteit en inclusiviteit, trad op als moderator.

Strijdvaardige sprekers

Leiden was de eerste universiteit in Nederland met een Diversity Officer en maakte ook beleid voor diversiteit en inclusiviteit. Op de jaarlijkse diversiteitssymposia werden strijdvaardige sprekers uitgenodigd die korte metten maakten met de onschuld van de universiteit. Zo zorgden zij ervoor dat begrippen als racisme en white privilege geen taboe meer waren. De studentengroepen Space to Talk about Race (STAR) en de Afro Student Association (ASA) werden opgericht en zetten zich in om safe space te creëren voor studenten die over etnische identiteit en racisme willen praten. Ook zij durven het beestje bij de naam te noemen en het Diversity Office ondersteunt hen. Op de afscheidsbijeenkomst presenteerden zich twee nieuwe initiatieven voor studenten en medewerkers.

Afscheidsbijeenkomst Isabel Hoving Diversity
Zeineb Romdhane en Houda Nabih van MENA.

MENA en LUDEN

De eerste is MENA Studentenvereniging. MENA is de standaardafkorting voor Middle-East en North Africa. Volgens de studenten International Studies and International Relations and Organizations Zeineb Romdhane, Belal Aziz en Houda Nabih, streeft MENA ernaar om een niet-sektarische omgeving te bieden waar studenten de kans hebben om met elkaar en de buitenwereld te communiceren. MENA wil de cultuur van het Midden-Oosten vertegenwoordigen door het bevorderen van een inclusieve visie op de regio die gender, ras en seksualiteit omvat. De vereniging organiseert verschillende sociale en culturele evenementen met als doel het behoud van het gevoel tot één universitaire gemeenschap te horen.

Afscheidsbijeenkomst Isabel Hoving Diversity.
María Gabriela Palacio

Het andere nieuwe initiatief is LUDEN (Leiden University Diversity and Equality Network), gericht op medewerkers. Het belangrijkste doel van dit netwerk is een inclusievere werk- en onderwijsomgeving. Het netwerk is niet zozeer gericht op een bepaalde groep medewerkers, maar meer op het aankaarten van de problematiek van diversiteit en inclusiviteit, waaronder etniciteit en racisme: de focus ligt op de werving van nieuw personeel en loopbaanontwikkeling, en op een inclusief curriculum, zo vertelde María Gabriela Palacio, docent Politieke economie bij International Studies. Het netwerk biedt ruimte om onderwerpen aan te snijden die moeilijk bespreekbaar zijn, maar waarvan het wel nodig is dat ze ter tafel komen.

Afscheidsbijeenkomst Isabel Hoving Diversity
Kalwant Bhopal kraakte harde noten.

Mismoedig stemmend cijfermateriaal

De hoofdspreker op de bijeenkomst, Kalwant Bhopal van de University of Birmingham, kraakte harde noten. Ze is hoogleraar Education and Social Justice en adjunct-directeur van het Centre for Research in Race and Education. Bhopal stortte in een snel tempo een heleboel mismoedig stemmend cijfermateriaal over het publiek uit. ‘Het betreft de Britse situatie maar het zal in Nederland niet veel anders zijn’, zei ze. Groot Brittannië heeft heel veel beleid gemaakt om de zogenoemde BME-groepen (Black and Minority Ethnic) beter toegang tot het hoger onderwijs te geven maar het zijn voornamelijk witte vrouwen die daarvan profiteren. Vooral de zwarte Britten vallen buiten de boot. En dat begint al vroeg: 6,5% van de Britse kinderen gaat naar independent schools, 93% naar state schools. Van die 6,5% komt 55% terecht op een van de betere universiteiten van Groot Brittannië, de leerlingen van de state schools hebben het nakijken.

Afscheidsbijeenkomst Isabel Hoving Diversity
Hester Bijl (vicerector), Kalwant Bhopal, Isabel Hoving, Aya Ezawa en Kees Waaldijk (hoogleraar Comparative Sexual Orientation Law). Waaldijk ontdekte tot zijn verrassing dat maar liefst 35 wetenschappers zich met dit of een nauw verwant onderwerp bezig houden.

Niet op hun gemak

Relatief weinig zwarte jongeren komen op een universiteit terecht. En in vergelijking met andere groepen, stoppen er percentueel gezien ook nog meer met hun studie. Een van de redenen: implicit bias en vooroordelen onder docenten tegenover BME-studenten. De studenten voelen daardoor de universiteit vaak niet als hun wereld. Talentvolle, zwarte doorzetters die op A-level de universiteit verlaten, krijgen minder vaak een promotieplaats. En zo ging Bhopal maar door. Van de 13.525 hoogleraren in Groot Brittannië, zijn er maar 85 zwart, en daarvan zijn er 26 vrouw.
Bhopal zei een beetje pesterig dat ze dol is het begrip white privilege. ‘Het is een onzichtbare, gewichtsloze rugzak’, zei ze. ‘Racistische, hiërarchische structuren zijn overal. Het gaat om macht en wie de macht heeft, heeft ook de controle.’ En verandering zal moeilijk zijn want de white privileged zullen alles op alles zetten om de situatie te laten zoals die is. 'Wat ons ook niet helpt', merkte iemand in de zaal, 'is dat de Universiteit Leiden een uitgesproken witte traditie heeft.'

Beweging

Toch is er, ook bij de Leidse universiteit, beweging. Die komt vanuit het Diversity Office en vanuit de platforms en netwerken die zijn gevormd: LGBT+, Sophia, ASA, STAR, MENA en LUDEN. Zij proberen de universiteit van binnenuit inclusiever te maken.

Afscheidsbijeenkomst Isabel Hoving Diversity
Het Klein Auditorium was goed gevuld.

Dekolonisatie van het curriculum

Er is één begrip dat telkens terugkwam, en dat is de ‘dekolonisatie van het curriculum’: met het op grote schaal verwelkomen van buitenlandse studenten en medewerkers, is ook de behoefte aan een bredere kijk op de collegestof binnengewaaid. Het lijkt logisch om onderwerpen vanuit een (in principe) Westers perspectief te bekijken - hoe kunnen we anders dan de wereld exploreren vanuit ons eigen perspectief? Maar zowel Bhopal als de vertegenwoordigers van de (nieuwe) netwerken wijzen erop dat deze kijk te eenzijdig is. Het moet anders, om te beginnen door literatuur, en dus visies, van niet-Westerse wetenschappers in de leeslijsten op te nemen. Ook de nieuwe Diversity Officer Aya Ezawa noemt het als een van haar speerpunten.

Hester Bijl zei het en de aanwezigen in het Klein Auditorium konden het voelen: spreken over racisme en uitsluiting voelt voor veel mensen ongemakkelijk. Een van de belangrijkste boodschappen van de bijeenkomst was dan ook: echt inclusief worden vraagt erom open met dat ongemak te leren omgaan.

Save the date
Op woensdagmiddag 22 januari 2020 wordt weer het jaarlijkse diversiteitssymposium van de Universiteit Leiden gehouden. Het onderwerp is: een inclusief curriculum. Het symposium vindt plaats bij de faculteit Sociale Wetenschappen. Meer informatie volgt tzt.

Afscheidsbijeenkomst Isabel Hoving Diversity

Tekst: Corine Hendriks
Fotografie: Eelkje Colmjon
Mail de redactie

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie