Hoe gaan we om met de rommelige werkelijkheid van psychische diagnoses?
Depressie of ADHD? Netjes afgebakende psychiatrische diagnoses doen de oneindig complexe realiteit geen recht aan, betoogt Eiko Fried in een nieuw paper voor Jama Psychiatry. Zijn voorstel: met een Mental Health Atlas de onderliggende mechanismen van mentale klachten in kaart brengen.
Al decennialang worstelt de psychiatrie met het classificeren van psychische stoornissen. Diagnostische handboeken zoals de DSM zijn essentieel voor de klinische zorg, onderzoek en beleid, maar krijgen ook veel kritiek: diagnoses zijn vaak zeer heterogeen, overlappen sterk met elkaar en bieden niet altijd betrouwbare handvatten voor behandeling.
Geen perfecte categorieën
In zijn nieuwe wetenschappelijke artikel Mental Disorders as Homeostatic Property Clusters: A Narrative Review laat Eiko Fried zien dat deze problemen niet uniek zijn voor de psychiatrie. De biologie kampte eeuwenlang met vergelijkbare uitdagingen bij het definiëren van wat een 'soort' is. Moderne biologen zijn het er nu grotendeels over eens dat soorten geen perfect afgebakende categorieën zijn die kant-en-klaar in de natuur te vinden zijn. In plaats daarvan kunnen ze het best worden begrepen als losse 'eigenschapsclusters': groepen kenmerken die vaak samen voorkomen omdat ze elkaar beïnvloeden, ook al bestaan er veel grijze gebieden en uitzonderingen.
Rommelige patronen
Voortbouwend op dit idee betoogt Fried dat we psychische stoornissen op eenzelfde soort manier kunnen begrijpen: als clusters van vele onderling samenhangende biologische, psychologische en sociale kenmerken. Daaronder vallen symptomen, maar ook persoonlijkheidstrekken, levensomstandigheden, het functioneren van de hersenen, stress, sociale steun en vele andere factoren. Omdat deze kenmerken slechts probabilistisch met elkaar samenhangen (bepaalde symptomen komen waarschijnlijk samen voor, maar niet altijd), vormen psychische problemen van nature rommelige, overlappende patronen in plaats van nette categorieën.
Mental Health Atlas
In zijn artikel introduceert hij daarom een visie voor het bouwen van een “Mental Health Atlas”: een grote kaart die laat zien hoe verschillende voor de geestelijke gezondheid relevante kenmerken zich tot elkaar verhouden, tussen mensen en over de tijd. In plaats van te zoeken naar perfect afgebakende diagnoses, richt deze benadering zich op het begrijpen waarom bepaalde problemen geneigd zijn samen te clusteren, hoe deze clusters in de tijd veranderen en welke onderliggende mechanismen hen bijeenhouden.
Diverse benadering
Dit perspectief helpt verklaren waarom huidige diagnostische systemen zoveel bekende beperkingen hebben, en laat tegelijk zien dat deze beperkingen geen falen van de psychiatrie zijn, maar een voorspelbaar gevolg van de manier waarop psychische problemen zijn gestructureerd. Fried pleit voor een meer diverse benadering van classificatie: verschillende diagnostische systemen kunnen nuttig zijn voor verschillende doelen (bijvoorbeeld klinische zorg, onderzoek of beleid), in plaats van te verwachten dat één universeel systeem voor iedereen werkt.