Geur van pruimen en papieren zwaantjes: LUC-studenten zien hoe ouderen voor elkaar zorgen
Wat zich ontvouwde in gedeelde keukens, langs smalle gangen en rondom woensdagse koffietafels werd meer dan een opdracht. Het werd een levende verkenning van wat ouder worden in de praktijk betekent.
Onderwijs aan het Leiden University College begint buiten het klaslokaal. In het vak Aging and Society betraden studenten het seniorencomplex Muidenstein in Den Haag Zuidwest niet als afstandelijke observatoren, maar als luisteraars, buren en mede-ontwerpers van kennis.
Leren met de stad
Het project is een samenwerking met Woningcorporatie Staedion en de Scriptiewerkplaats in Den Haag Zuidwest. Studenten werden uitgenodigd om bewoners die vrijwillig aan het project wilden meewerken een eenvoudige maar diepgaande vraag te stellen: hoe bouwen senioren bewoners hun sociale connecties binnen en buiten het gebouw op? En wat zegt dit over goed ouder worden, hier, in dit gebouw, tussen deze mensen?
Maatschappelijke betrokkenheid bij LUC is geen abstract ideaal. Het is zichtbaar in herfstige kunstworkshops, in samen opgehangen kerstversiering en in gesprekken die veel verder reiken dan onderzoeksprotocollen. Studenten voerden niet alleen interviews. Ze dronken thee, vouwden origami-kraanvogels, decoreerden gemeenschappelijke ruimtes en kwamen terug voor feedbacksessies waarin bewoners konden reageren op de manier waarop hun verhalen werden weergegeven. Kennis stroomde beide richtingen op.
Onderzoeksgedreven onderwijs in de praktijk
Het vak baseerde zich op kritisch wetenschappelijk onderzoek over goed ouder worden, waarbij dominante ideeën over onafhankelijkheid en productiviteit werden bevraagd. Toch kwam theorie pas tot leven door ontmoeting. Wonen werd niet simpelweg bekeken als infrastructuur, maar als sociale ruimte. De gemeenschappelijke ruimte in Muidenstein, ooit levendig door voetbalwedstrijden en bingo, organiseert nu rustigere koffiemomenten. De geschiedenis van conflict, vernieuwing en kwetsbare heropleving liet zien hoe de leefbaarheidsambities van Staedion doorwerken in het dagelijks leven.
Door interviews, informele gesprekken en creatieve methoden zoals het drie-cirkelmodel brachten studenten zorgnetwerken in kaart. Ze leerden hoe onafhankelijkheid kan samengaan met onderlinge afhankelijkheid, en hoe waardigheid wordt onderhouden door kleine gebaren. Een buurman die een klok opnieuw instelt na een stroomstoring. Een bewoner die haar deur openlaat zodat de geur van kool en pruimen door de gang waait. Vier ramen die om twaalf uur opengaan als een stil pact van wederzijdse zorg.
Interdisciplinaire perspectieven op ouder worden
Ouder worden in Muidenstein laat zich niet terugbrengen tot één discipline. Het is sociale beleidsvorming en stedenbouw. Het is antropologie en volksgezondheid. Het is poëzie, herinnering en architectuur. Studenten combineerden kwalitatief onderzoek met storytelling, waarbij sociologische inzichten werden verweven met creatieve reflectie. Gedichten stelden vragen bij digitale uitsluiting en generatieverschillen. Verhalen lieten zien hoe een kaars, een vissenkom of vierhonderd papieren zwaantjes familie, vriendschap en een buurt bij elkaar kunnen houden.
Verbinding en zorg in alledaagse ruimtes
Op deze manier werd het gebouw zelf een tekst om te lezen. Achter de grijze gevel schuilt een subtiele infrastructuur van aandacht. Bewoners merken op wanneer iemand niet verschijnt bij het koffiemoment. Ze maken soep voor een zieke vriend. Ze begeleiden elkaar naar de markt. De gangen, op het eerste gezicht donker en anoniem, zijn in werkelijkheid paden waarlangs zorg stilletjes circuleert.
Onderwijs aan LUC streeft ernaar juist dit soort aandacht te cultiveren. Door in contact te treden met Den Haag, onderzoek te gronden in geleefde werkelijkheid en interdisciplinair te denken, ontdekken studenten dat succesvol ouder worden niet alleen gaat over het vermijden van achteruitgang. Het gaat over verbinding. En verbinding, zoals Muidenstein ons leert, wordt opgebouwd één gesprek, één open raam tegelijk.