Het vergeten bombardement van Rotterdam krijgt een gezicht in ‘Beb & Bob | Collateral Damage’
Alumna Lisa Koolhoven is de kleindochter van een Rotterdamse die op 31 maart 1943 ‘het vergeten bombardement’ van die stad meemaakte. Haar vriendin Kristen Hayford heeft juist een Amerikaanse opa die in de Tweede Wereldoorlog in de luchtmacht zat. In hun podcast ‘Beb & Bob | Collateral Damage’ zoeken ze uit of de paden van hun grootouders elkaar hebben gekruist.
Rotterdam zou in de Tweede Wereldoorlog meer dan driehonderd keer gebombardeerd worden. Hoewel het bombardement van de Duitsers op de binnenstad in mei 1940 het bekendste is, werden de meeste van de aanvallen uitgevoerd door de geallieerden, die het gemunt hadden op de havens van de stad. Op 31 maart 1943 ging dit gruwelijk mis. Niet de havens, maar woonwijken in Rotterdam-West werden geraakt. Meer dan 450 mensen werden gedood en meer dan 13.000 raakten dakloos.
Het is dit ‘vergeten bombardement’ dat de families van Koolhoven en Hayford verbindt. Wanneer Hayford deelneemt aan een door Koolhoven georganiseerde fietstour over het vergeten bombardement, ontdekken ze dat Koolhovens grootmoeder Beb in het gebombardeerde gebied woonde, terwijl Hayfords grootvader op dat moment in de luchtmacht diende. In de podcast Beb & Bob | Collateral Damage zoeken ze uit of Bob inderdaad betrokken was bij het bombardement en wat de oorlog in bredere zin voor hun families betekent.
Een duik in persoonlijke geschiedenis
‘Ik was tijdens mijn studie geschiedenis in Leiden altijd al geïnteresseerd in orale geschiedenis’, vertelt Koolhoven. ‘Later ben ik daarom Verhalenpodium gestart, een bedrijf waarmee ik persoonlijke verhalen vanuit maatschappelijke organisaties, sociale ondernemingen en familiebedrijven help vertellen. Daarnaast geef ik historische tours, bijvoorbeeld die door Rotterdam. In Beb en Bob komt die interesse in geschiedenis en persoonlijke verhalen samen. Mede daardoor wilde ik meteen in die geschiedenis duiken. Voor Kristen lag dat misschien ingewikkelder, omdat haar familie mogelijk tot de daders behoort.’
‘Ik wist meteen dat ik moest uitgaan van de ergste optie’, zegt Hayford. ‘Dat was een proces, maar ik ben blij dat we hebben doorgezet.’ Koolhoven en zij doken onder meer in brieven die haar grootvader naar zijn moeder stuurde. Hayford: ‘Ik heb mijn opa goed gekend toen ik opgroeide. De brieven gaven me een heel ander beeld van zijn moed en wat hij heeft doorgemaakt, terwijl het ook voor mezelf goed was. Nadat ik naar Nederland emigreerde, begon ik me toch meer af te vragen wie ik was. Daarbij helpt het om beter te weten wie mijn familie was en wat hun relatie met Nederland was.’
Hayford en Koolhoven spraken voor de podcasts met verschillende experts en getuigen, maar maakten bijvoorbeeld ook zelf een vlucht boven Rotterdam om met eigen ogen te zien hoe lastig het te bepalen is waar de bommen moesten vallen. Dat maakt de podcast ook in bredere zin helend, benadrukken ze. ‘Mensen willen niet negatief praten over hun helden, maar daardoor is een heleboel trauma ongezien gebleven. Mijn opa zou de rest van zijn leven last van nachtmerries houden, waarover niet werd gesproken. Sinds ik weet hoeveel van zijn vrienden niet zijn thuisgekomen, vermoed ik dat hij leed aan survivor guilt’, vertelt Hayford. ‘We hebben ook een Rotterdamse vrouw geïnterviewd van wie de moeder was omgekomen door het vergeten bombardement en die daar niet over mocht klagen van haar vader’, vult Koolhoven aan.
Doorgaan met podcasts maken
Juist in deze tijd van desinformatie is het belangrijk om dergelijke persoonlijke verhalen te vertellen, menen ze. Hayford: ‘De feiten uit persoonlijke geschiedenissen zijn bijna de enige om op terug te vallen.’ Koolhoven en zij zouden dan ook graag in deze lijn verdergaan. ‘We hebben op dit moment twee opties’, zegt Koolhoven. ‘Enerzijds zouden we graag thema’s die raken aan deze podcast verder uitdiepen, zoals trauma of collateral damage. Anderzijds lijkt het ons mooi om verhalen te blijven vertellen van mensen die aan verschillende kanten van de geschiedenis staan. We weten bijvoorbeeld nog steeds heel weinig van de rol die de Russen speelden in de oorlog. En wat maakten slachtoffers van bombardementen in Duitsland mee? Mochten luisteraars van de podcast dergelijke verhalen hebben, horen we die ook heel graag.’
Meer informatie over de podcast is te vinden op Bebbob.nl. De podcast is te luisteren via Spotify, Apple Podcasts en Podcastluisteren.nl.