Dit hoofdstuk is verwijderd: Amerikaanse censuur raakt academici in Nederland
Natuurlijk is Jan Melissen trots op de publicatie van zijn nieuwe boek. Toch blijft een pijnlijke herinnering hangen: door Amerikaanse inmenging moest hij het hoofdstuk over citizen diplomacy, diversiteit en inclusie noodgedwongen verwijderen. ‘Het heeft wel wat met mij gedaan.’
Jan Melissen, hoofdredacteur van The Hague Journal of Diplomacy, spreekt over een pijnlijke maar tegelijkertijd ook leerzame ervaring. Het veranderde politieke klimaat aan de andere kant van de oceaan heeft een flinke invloed op de academische vrijheid – óók in Nederland.
‘Dit soort dingen gebeurt weliswaar in veel landen en helaas zelfs binnen de EU, maar je verwacht niet dat het uit een academische powerhouse als de Verenigde Staten komt.’
Hoofdstuk over inclusie
Het boek Home Engagement in Diplomacy: Global Affairs and Domestic Publics (foto rechts) bespreekt kritisch hoe de internationale diplomatie ook steeds meer een binnenlands verhaal is.
Onderzoekers uit Noord- en Zuid-Amerika, Azië en Europa leverden hun bijdrage, onder wie een auteur die zich richtte op ‘Citizen diplomacy, diversity, equality and inclusion’ - onder de Biden-administratie. Zij werkte en schreef samen met een instelling die projecten uitvoert met financiering van de Amerikaanse regering.
Melissen: ‘De organisatie is met het oog op de eigen overleving met Trump van koers veranderd. Vervolgens hebben ze, voor zover mogelijk, het online spoor dat ze onder de vorige regering een andere ideologische koers voerden systematisch verwijderd. Het gaat hier om een instelling die uitwisselingsprogramma’s faciliteert en mensen binnenhaalt die iets voor de Verenigde Staten kunnen betekenen. Deze buitenlandse visitors kregen voorheen de gezichten van een pluriforme Amerikaanse samenleving te zien, niet alleen ‘modelburgers’ met de goedkeuring van de president.
Advocaat
Het gesprek van deze organisatie met de auteur werd door de Amerikaanse collega als intimiderend ervaren, en er werd een advocaat op de onderzoeker en de Europese uitgever afgestuurd. Een lange juridische procedure hing hen boven het hoofd. Met het oog op de belangen van onder andere jonge onderzoekers en minder geprivilegieerde auteurs uit het mondiale Zuiden is door alle betrokkenen een pijnlijke keuze gemaakt: uitgave zónder de controversiële bijdrage. Het was een duivels dilemma, want iedereen draagt academische vrijheid in een hoog vaandel.’
Melissen: ‘Het was pijnlijk dat juist het hoofdstuk dat ingaat op diplomatie die rekening houdt met andere groepen in de samenleving het heeft moeten ontgelden. Als dit zo blijft gebeuren in de VS, dan heb je een academische gemeenschap die steeds meer in de wurggreep van de staat komt. We zien in de huidige cultuuroorlog meteen een reactie op Europese universiteiten: de meeste collega’s houden Amerikaanse conferenties waar ze jaarlijks naartoe gingen even voor gezien.’
Hoe nu verder?
Jan Melissen ziet als tijdschriftredacteur dat we hiervan kunnen leren. Hij is ervan overtuigd dat deze problematiek velen raakt en dat het voortzetten van de dialoog belangrijk is. The Hague Journal of Diplomacy komt binnenkort met een Forum over Trumps diplomatie.
In een interview met het Center on Public Diplomacy aan de University of Southern California vertellen Melissen en collega’s meer over hoe de internationale diplomatie ook steeds meer een binnenlands verhaal is.