Goocheltrucs verminderen stress, angst en pijn bij vaccinaties
Een prik kan voor kinderen spannend en stressvol zijn. Het Willem Alexander Kinderziekenhuis onderzoekt hoe ze deze ervaring kunnen verbeteren. Samen met illusionist Victor Mids en Leidse onderzoekers tonen ze aan dat magie kinderen kan helpen.
Afleiding is één van de toverwoorden
Het Willem‑Alexander Kinderziekenhuis van het LUMC (WAKZ) doet er alles aan om kinderen tijdens hun bezoek en behandeling zo weinig mogelijk angst, stress of pijn te laten ervaren. Die angst, stress en pijn hebben namelijk invloed op hoe een kind een vervolgbehandeling ervaart. Daarom doet het WAKZ onderzoek naar manieren die kinderen kunnen helpen om zich meer op hun gemak te voelen.
Rondom de heropening van het WAKZ in 2021 kwam het ziekenhuis in contact met illusionist Victor Mids, die zelf geneeskunde studeerde in Leiden. Zijn ideeën om magie en illusie te gebruiken tijdens medische handelingen paste goed bij de plannen van het WAKZ. Ook het onderzoek van gezondheidspsychologen Henriët van Middendorp en wijlen Andrea Evers van de Universiteit Leiden sloot hierbij aan. Samen ontstond het plan om te onderzoeken hoe magie kinderen kan helpen tijdens medische handelingen, zowel in het WAKZ als daarbuiten.
Kinderarts Arno Roest legt uit: ‘Een van de toverwoorden hierbij is afleiding. Afleiding is een veel gebruikte en makkelijke manier om angst en stress te verlagen. Wereldwijd wordt er onderzoek gedaan naar het effect van onder andere het kijken van video’s, muziek luisteren, gamen of gebruik van virtual reality brillen. Wij voegden magie toe en onderzochten in samenwerking met illusionist Victor Mids of een simpele goocheltruc kan helpen om minder bang of gespannen te zijn als je een vaccinatie krijgt.’
Victor: ‘Magie is een bijzondere vorm van afleiding. Het houdt kinderen niet alleen bezig, maar prikkelt ook hun nieuwsgierigheid en fantasie. Veel kinderen willen graag weten hoe iets ‘onmogelijks’ werkt, en juist dat maakt magie zo aantrekkelijk. Goocheltrucs zijn bovendien makkelijk aan te passen aan de leeftijd en het denkvermogen van een kind, en je leert ze snel.’ Magie kan daardoor een krachtigere en langer doorwerkende manier zijn om angst en stress te verminderen rondom vervelende ingrepen.
Magie in actie
Om het effect van magie bij vaccinaties in de praktijk te testen werkte het WAKZ samen met Hecht GGD Hollands Midden. Tijdens HPV-vaccinatiedagen in deze regio werd met behulp van filmpjes gekeken of magie angst, stress en pijn bij vaccinaties kan verminderen. In totaal deden 412 kinderen mee aan het onderzoek. Het was daarmee de eerste keer dat op zo’n grote schaal de rol van magie bij vaccinaties werd onderzocht.
Onderzoeker Anne Versluis legt uit hoe dat onderzoek in zijn werk ging: ‘Kinderen die mee wilden doen, vulden voor de vaccinatie een korte vragenlijst in over hoe spannend ze het vonden en hoeveel pijn ze verwachtten. Daarna werden ze verdeeld over vier groepen: één controlegroep en drie ‘magiegroepen’.
Tijdens de vaccinatie kregen de magie‑groepen een filmpje te zien op een tablet: in groep 1 liet Victor een touw-truc zien en bij groep 2 en 3 vertelde hij ook het geheim achter de truc. Kinderen in groep 3 kregen na de vaccinatie ook de materialen om de truc zelf te leren, plus een kort uitlegfilmpje. De onderzoekers hielpen daarbij als dat nodig was. De controlegroep kreeg de normale zorg, zoals een praatje met de GGD-medewerker of steun van een ouder. Na de vaccinatie vulden alle kinderen opnieuw een vragenlijst in.’
Magie is meer dan alleen afleiding
‘Magie kan op verschillende manieren helpen,’ legt gezondheidspsycholoog Henriët van Middendorp uit. ‘Kijken naar een goocheltruc maakt je nieuwsgierig, waardoor je minder let op wat spannend of pijnlijk voelt. Het ontdekken van het geheim achter de truc kan helpen om spanning los te laten. En als je zélf leert hoe je de truc uitvoert, geeft dat zelfvertrouwen, omdat je iets kunt wat anderen niet zomaar kunnen. Zo kan magie een kind sterker en zekerder maken op het moment dat het nodig is.’
Anne vult aan: ‘Uit het onderzoek blijkt dat vooral de kinderen die de goocheltruc zélf leerden uitvoeren, het meest geholpen waren. Zij hadden na de vaccinatie het minste last van stress en pijn. Alleen kijken naar de truc, of kijken én het geheim leren, hielp wel een beetje, maar niet veel meer dan de gewone zorg die kinderen normaal krijgen. Dit laat zien dat zelf iets doen, zoals een goocheltruc uitvoeren, waarschijnlijk een belangrijk onderdeel is om stress en pijn echt te verminderen.’
Ook de GGD gelooft in het effect van magie
Naast de kinderen vulden ook de medewerkers van de GGD een vragenlijst in. Zij kregen onder andere vragen over hoe makkelijk de filmpjes te gebruiken zijn, of ze denken dat de filmpjes kunnen helpen en welke verbeteringen zij zien.
Anne vertelt: ‘De GGD‑medewerkers waren over het algemeen positief. Ze gaven aan dat de magiefilmpjes goed te gebruiken zijn in de praktijk. De medewerkers vonden dat de filmpjes kunnen helpen om angst en stress bij kinderen te verminderen. Ook deelden ze waardevolle tips om de inzet van de filmpjes verder te verbeteren.’
De onderzoekers zijn nu in gesprek met Victor en Hecht GGD Hollands Midden over de vraag of en hoe MagicKids in de toekomst breder ingezet kan worden om nog meer kinderen te helpen.