Jongeren spreken zich uit over polarisatie: ‘Politici moeten het goede voorbeeld geven’
In het rapport ‘Jongerenperspectief op polarisatie’ van YoungXperts delen jongeren hun zorgen, ervaringen en oplossingen rondom polarisatie in Nederland. Waarom is dit juist nu zo relevant? Ontwikkelingspsycholoog Ili Ma: 'Het toekomstperspectief van jongeren staat onder druk.'
Uit het onderzoek blijkt dat polarisatie jongeren bezighoudt, vooral de manier waarop we omgaan met meningsverschillen. Ma: 'Jongeren ervaren dat gesprekken rondom urgente maarschappelijke onderwerpen steeds verder verharden en maken zich zorgen om polarisatie. We willen het nieuwe kabinet aansporen om bij te dragen aan verbinding.'
Belangrijkste conclusies
- 1 op de 2 jongeren maakt zich zorgen over polarisatie. Niet zozeer over verschillen van mening, maar over hoe mensen met die verschillen omgaan.
- 4 op de 5 jongeren ervaart dat mensen steeds negatiever denken over mensen met een andere mening.
- 4 op de 5 jongeren ziet steeds meer harde en extreme meningen op sociale media. Deze content versterkt hun gevoel dat de samenleving polariseert.
'Het toekomstperspectief van jongeren staat onder druk door verschillende crisissen, zoals de dreiging van oorlog, armoede, woningtekorten en klimaatproblematiek'
Tegelijkertijd laten de resultaten een genuanceerd beeld zien: jongeren zijn niet sterker gepolariseerd dan volwassenen. Vaak bestaan er meer dan twee ‘tegenpolen’ en zijn er ook veel jongeren met neutrale of gematigde standpunten. Jongeren die zich zorgen maken over polarisatie voelen zich minder gehoord en maken zich meer zorgen over de toekomst, maar zij zijn ook vaker politiek betrokken.
Ili Ma: 'Jongeren zijn bezorgd dat de serieuze onderwerpen van deze tijd, zoals oorlogen, niet op een constructieve manier meer kunnen worden besproken waardoor er ook geen oplossingen zullen komen. Op sociale media lezen veel jongeren ook commentaren onder nieuwsberichten om zelf een mening te vormen. Daar zien ze echter veel haatzaaiende opmerkingen, wat het beeld versterkt dat de maatschappij sterk gepolariseerd is en dat een genuanceerde mening weinig voorkomt.'
Achtergrond van het onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd door YoungXperts, een initiatief van het Erasmus SYNC Lab aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, in samenwerking met Albeda, Hot Politics Lab, Lieve Mark, Project Media Minds van de Universiteit Leiden en de UvA, STAD en TIME OUT. Het onderzoek is mede mogelijk gemaakt door het onderzoeksprogramma Healthy Start, een van de vijf programma’s binnen de Convergence Alliance tussen Erasmus MC, TU Delft en Erasmus Universiteit Rotterdam.
Jongeren willen verbinding en voorbeeldgedrag
Volgens de jongeren zelf ligt een belangrijk deel van de oplossing bij hoe volwassenen en politici het voorbeeld geven. Een van hen verwoordt het scherp: ‘Politici moeten hun attitude fixen.’
Judith van de Wetering, onderzoeker aan Erasmus Universiteit: ‘Jongeren vinden dat politici het goede voorbeeld moeten geven, bijvoorbeeld door elkaar uit te laten praten in de Tweede Kamer.’
Jongeren geven aan dat zij meestal hun best doen om anderen te begrijpen en raakvlakken te zoeken. Tegelijkertijd vinden ze het ingewikkeld om hun mening te delen, uit angst om iemand te kwetsen of een relatie te schaden. Zij vragen daarom om meer aandacht op school voor het omgaan met meningsverschillen en diversiteit in opvattingen.
De oplossingen die jongeren aandragen zijn concreet:
- Geef het goede voorbeeld in de Tweede Kamer – discussieer op de inhoud en toon respect.
- Pas sociale media platforms aan, bijvoorbeeld door algoritmes te herzien.
- Ga als ouders en docenten in gesprek met jongeren over wat zij online tegenkomen.
- Geef meer onderwijs over politiek en diversiteit, bijvoorbeeld via debatten en actuele moties.
- Neem persoonlijke verantwoordelijkheid – spreek elkaar aan op haat zaaien.
Relevantie en urgentie
De maatschappelijke zorgen over polarisatie zijn groot. Recente campagnes benadrukken het belang van verbinding. Tegelijkertijd is er een nieuw politiek speelveld met nieuwe bewindspersonen en recent geïnstalleerde gemeenteraadsleden. Zij kunnen de adviezen van de jongeren ter harte nemen en bijdragen aan verbinding in Nederland.
Ili Ma: 'Het is belangrijk dat we de zorgen van jongeren serieus nemen, hun adviezen opvolgen en met hen meedenken over oplossingen. Politici kunnen een belangrijke rolmodelfunctie vervullen in de manier waarop zij discussies aangaan.'
Met dit rapport roepen het team politici, beleidsmakers, ouders en docenten op om samen te werken aan een samenleving waarin verschillen van mening leiden tot dialoog in plaats van verwijdering.
Het rapport ‘Jongerenperspectief op polarisatie’ is op 1 april door jongeren en onderzoekers overhandigd aan Tweede Kamerlid Lisa Westerveld (onder andere lid van kamercommissies Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap).
Ontdek het volledige perspectief van jongeren
Het volledige rapport ‘Jongerenperspectief op polarisatie’ en een overzichtelijke one-pager met de belangrijkste bevindingen zijn beschikbaar voor geïnteresseerden.
Lees het hele rapport hier