Niels van Willigen benoemd tot bijzonder hoogleraar Strategische Studies
Vanaf april 2026 versterkt Niels van Willigen het Instituut Politieke Wetenschap van de Faculteit Sociale Wetenschappen (FSW) van de Universiteit Leiden als bijzonder hoogleraar Strategische Studies. Deze benoeming is mogelijk gemaakt door de Atlantische Commissie, die deze leerstoel in het leven heeft geroepen om de verbinding tussen onderzoek, beleid en praktijk te versterken, en de Nederlandse Defensie Academie, die Van Willigen één dag in de week detacheert bij de universiteit.
Niels van Willigen komt terug van eigenlijk niet weggeweest: onlangs maakte hij de overstap van de Universiteit Leiden naar de Nederlandse Defensie Academie (NLDA). Daar is hij hoogleraar Internationale Veiligheidsstudies. Ook van de Atlantische Commissie is hij, als lid van de redactieraad van het Atlantisch Perspectief, een oude bekende. Van Willigen: ‘Mijn doel is de samenhang tussen onderwijs, onderzoek en maatschappij te versterken. Die verbinding tussen academische kennis en praktijk is ontzettend belangrijk.’
De leeropdracht is een actuele: dagelijks krijgen we berichten binnen over wapengekletter en steeds vaker worden de relaties tussen oude bondgenoten op de proef gesteld. Van Willigen gaat zich specifiek richten op de transatlantische relatie en op de strategische zelfstandigheid van Europa. ‘Europa zoekt naar zijn positie in de wereld. De relatie met de Verenigde Staten staat onder druk en in Oekraïne woedt een oorlog en neemt de dreiging op de Oostflank vanuit Rusland toe. Wat wil en wat kan Europa?’ Van Willigen gaat dit ‘op strategisch niveau bezien’ en deze inzichten vertalen in een vak voor de opleiding en de begeleiding van enkele promovendi. Ook werkt Van Willigen nauw samen met de Atlantische Commissie om de maatschappelijke dialoog over deze onderwerpen te bevorderen.
Gaat het bij Strategische Studies over, om Von Clausewitz nog maar eens te citeren, de voortzetting van politiek met andere middelen? ‘Onvermijdelijk’, aldus de bijzonder hoogleraar, ‘heeft dit vak ook een militaire dimensie. Kan Europa zelf zorgen voor veiligheid? Hoe brengen wij onze defensie op orde? Waar liggen mogelijkheden voor samenwerking met partners buiten de Europese Unie, zoals Canada en IJsland, maar ook Zuid-Korea en Japan?’ Van Willigen ziet veel in zogenaamde ‘coalitions of the willing’: allianties van landen die op bepaalde punten dezelfde belangen hebben en dezelfde opvattingen huldigen.
‘Tegelijkertijd’, benadrukt Van Willigen, ‘moeten we onze “brede veiligheid” niet uit het oog verliezen. Veiligheid gaat over meer dan afschrikking en territoriale integriteit.’ In de visie van Van Willigen doet Nederland er goed aan om te investeren in multilaterale samenwerking, mensenrechten en ontwikkelingssamenwerking. ‘“Soft power”, doceert Van Willigen, is minstens zo belangrijk als tanks en drones.’
Gevraagd naar wat hij meebrengt uit Breda, vertelt Van Willigen: ‘Ik zoek nog meer naar de verbinding tussen theorie en praktijk. Zeg maar de operationele kennis van mijn NLDA-studenten, cadetten en adelborsten, gekoppeld aan de analyses die studenten bij politicologie krijgen voorgeschoteld. Natuurlijk duiken we in de academische literatuur, maar er komt ook ruimte voor gastcolleges en excursies. Wat ik in Breda ook erg goed vind, is dat leren (en doceren) daar vaak een kwestie is van teamwork. Dat wil ik in mijn onderwijs in Leiden ook graag gaan inbrengen.’