Subsidies voor groene kunstmest, mysterieuze deeltjes en een circulaire energiecentrale
Onderzoekers van de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen werken elke dag aan fundamentele vragen over de wereld om ons heen en aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Hiervoor ontvangen zij subsidies, prijzen of andere onderscheidingen. Wij zetten hen in de schijnwerpers.
Patiëntdata veilig delen voor onderzoek
Hoe kunnen patiënten veilig gezondheidsdata delen? Dat onderzoekt Wessel Kraaij in zijn project. Nu steeds meer mensen hun eigen gezondheidsdata verzamelen en ervaringen uitwisselen, groeit de behoefte aan veilige en goed georganiseerde systemen. De onderzoekers identificeren de tien beste oplossingen voor het benutten van patiëntendata voor onderzoek. Ze kijken daarbij naar bestaande initiatieven en naar hoe die veiliger en beter bruikbaar kunnen worden gemaakt. Voor dit project ontvangt Kraaij geld binnen het Thematische Digitale Competentie Centrum Life Science & Health van NWO.
Groene kunstmest uit hernieuwbare energie
Hoe maken we stikstofchemie duurzamer? Het HyNITROGEN‑project werkt aan manieren om met groene elektriciteit kunstmest en andere stikstofverbindingen te maken, zonder de hoge CO₂‑uitstoot van traditionele processen. Het project ontwikkelt en test nieuwe technieken om hernieuwbare energie om te zetten in onder meer groene ammoniak en om stikstof uit afvalwater terug te winnen, zodat meststoffen circulair kunnen worden hergebruikt. De innovaties worden opgeschaald van lab naar praktijk. Vanuit Leiden werken Marc Koper en Dennis Hetterscheid aan een methode om ammoniak om te zetten in nitraat, als stap richting lokale, duurzame productie van kunstmest. Het project ontvangt ruim 20 miljoen euro van NWO en het Nationaal Groeifonds GroenvermogenNL.
Gerhard Ertl Lecture Award voor Marc Koper
Marc Koper heeft de Gerhard Ertl Lecture Award 2026 ontvangen, een internationale onderscheiding voor toonaangevend onderzoek op het gebied van katalyse. De prijs eert wetenschappers die uitblinken in dit vakgebied en is vernoemd naar Nobelprijswinnaar Gerhard Ertl (2007). Koper krijgt de award voor zijn baanbrekende werk in het veld van de elektrochemie en katalyse, waarin hij onderzoekt hoe elektrische reacties beter te begrijpen en te sturen zijn — kennis die cruciaal is voor duurzame energie en groene chemie. In december 2026 geeft hij zijn prijslezing aan het Fritz-Haber-Institut van het Max-Planck-Gesellschaft in Berlijn.
Subsidies voor innovatieve technologieprojecten
Twee onderzoeksprojecten hebben een subsidie gekregen binnen het Open Technologieprogramma van NWO. In deze projecten werken onderzoekers aan vernieuwende oplossingen voor grote maatschappelijke en technologische uitdagingen.
Een circulaire energiecentrale
Wat als we een energiecentrale bouwen die duurzame energie opslaat als die overvloedig is, en weer vrijmaakt bij tekorten? Daaraan werken Dirk Bouwmeester en Irene Groot. Daarbij wordt ook CO₂ hergebruikt door het met behulp van plasmatechnologie om te zetten in brandstoffen. Met nieuwe technieken voor snelle reacties, efficiënte scheiding en hergebruik van warmte willen de onderzoekers dit proces geschikt maken voor grootschalige toepassing. Zo kan energie worden opgeslagen zonder gebruik van fossiele of schaarse grondstoffen, en ontstaat een belangrijke bouwsteen voor een duurzame en zelfvoorzienende energievoorziening.
Complexe digitale systemen slimmer ontwerpen
Onze omgeving zit vol complexe digitale systemen – denk aan auto’s, ziekenhuizen en hightech apparatuur. Todor Stefanov, samen met Andy Pimentel van de Universiteit van Amsterdam, wil bedrijven en onderzoekers helpen om deze systemen slimmer te ontwerpen. Die systemen bestaan uit een mix van software en hardware en worden steeds ingewikkelder, waardoor het lastig is om goede keuzes te maken. Dit project ontwikkelt daarom een methode die automatisch verschillende ontwerpmogelijkheden doorrekent en vergelijkt op prestaties en kosten. Zo wordt sneller duidelijk wat de beste oplossing is, en kunnen nieuwe technologieën efficiënter en goedkoper worden ontwikkeld.
Het plastic van de toekomst
Kunnen we plastics ontwikkelen die veilig en duurzaam zijn? Martina Vijver gaat het samen met onderzoekers van de Universiteit Maastricht en Universiteit van Amsterdam onderzoeken. In dit project krijgen reststoffen uit bioraffinaderijen, zogeheten humins, een tweede leven als duurzame plastics. In plaats van ze te verbranden, ontwikkelen onderzoekers nieuwe kunststoffen die sterk zijn, maar die ook opnieuw te vormen en te recyclen zijn. Ze zijn ook veilig af te breken zonder microplastics achter te laten. Deze materialen kunnen worden gebruikt om natuurlijke vezels te versterken, bijvoorbeeld in biobased producten. Tegelijk onderzoeken de onderzoekers hoe veilig de materialen zijn voor mens en milieu en wat de totale milieuwinst is. Ook kijken ze naar praktische obstakels, zoals regelgeving en acceptatie in de markt, om ervoor te zorgen dat deze circulaire materialen straks echt toepasbaar zijn.
Het mysterie van hoogenergetische deeltjes ontrafelen
Clusters van sterrenstelsels zijn de grootste structuren in het heelal, gevuld met heet plasma en hoogenergetische deeltjes die radiogolven uitzenden. Hoe deze deeltjes aan hun enorme energieën komen blijft een mysterie, maar Reinout van Weeren gaat dat proberen te ontrafelen. Zijn project maakt gebruik van de LOFAR-telescoop om de radiosignalen van deze energetische deeltjes te detecteren, die onzichtbaar zijn op hogere frequenties. Door deze verborgen deeltjes in kaart te brengen, willen we de fysieke processen achter hun versnelling ontrafelen.