Wie betaalt de rekening voor het EU-belastingpakket?
Het Omnibusvoorstel van Eurocommissaris Wopke Hoekstra kan de Nederlandse schatkist tot wel 8 miljard euro per jaar aan gemiste belastinginkomsten kosten. Leidse hoogleraren belastingrecht Jan van de Streek en Jan Vleggeert onderzochten de gevolgen, en zien reden tot zorg.
Het Omnibusvoorstel wordt breed omarmd in Brussel omdat het is bedoeld om belastingregels te vereenvoudigen en investeren binnen de EU makkelijker en goedkoper te maken. De Leidse hoogleraren onderzochten wat het pakket voor de Nederlandse begroting betekent en waarschuwen in een memorandum dat de rekening voor het pakket ergens moet worden neergelegd.
Drie hervormingen
Het voorstel bevat drie fiscale hervormingen die volgens de hoogleraren zwaar doorwerken op de Nederlandse begroting.
- Nederland mag geen belasting meer inhouden op dividend dat Nederlandse beursbedrijven uitkeren aan bedrijven in andere EU-landen: een structureel verlies van ongeveer 4 miljard euro per jaar.
- De winstbelasting die Nederlandse bedrijven nu betalen over dividend dat zij ontvangen uit andere EU-landen vervalt; dat holt de nieuwe plannen voor box 3 uit en kost naar schatting 1 miljard per jaar.
- Bedrijven mogen aanzienlijk meer rentekosten aftrekken van hun winst, wat de schatkist nog eens 2 tot 3 miljard per jaar kost.
In totaal komt dit neer op 8 miljard per jaar vanaf 2037, en al 3 miljard vanaf 2029.
‘Als bedrijven minder afdragen, moet dat geld ergens vandaan komen’
In gesprek met Jan Vleggeert vindt hij het opvallend dat de kostenkant in het Nederlandse debat nauwelijks aan de orde is gekomen. Uit de hoek van adviseurs en het bedrijfsleven, de partijen die zelf baat hebben bij het pakket, komt vooral positieve aandacht. ‘Voor bedrijven kan dit gunstig zijn, dus daar zal de kritiek niet snel vandaan komen,’ zegt Vleggeert. ‘En ze hebben ook geen belang om erop te wijzen dat het gigantische budgettaire consequenties kan hebben. Daar wijzen wij nu wél op.’
De rekening verplaatst zich
Wie de winst opstrijkt, bepaalt wie de rekening betaalt. Als bedrijven straks 8 miljard minder aan de schatkist afdragen, moet dat geld ergens vandaan komen. ‘Minister Heinen heeft geen boom in de tuin waar hij het vanaf kan plukken,’ stelt Vleggeert. De opties: lenen, bezuinigen, of andere belastingen verhogen.
Ministers van Financiën zijn zelden fan van de eerste twee opties. Dus blijft over de rekening bij de gewone burger te leggen, wat Vleggeert een ‘niet heel populaire boodschap’ noemt. Zelf pleiten de hoogleraren daarom voor een andere aanpak. ‘Als deze voorstellen bedrijven 8 miljard opleveren, moet de dekking ook worden gevonden in andere maatregelen die zich op bedrijven richten,’ stelt Vleggeert. Met andere woorden: laat de rekening niet bij de burger belanden.
Doorwerking naar box 3
Voor de gewone Nederlandse spaarder is het onmiddellijke effect beperkt. De dividendbelasting die verdwijnt (ongeveer de helft van de 8 miljard) drukt nu al vooral op buitenlandse beleggers. Maar het voorstel maakt beleggen via een besloten vennootschap fiscaal aantrekkelijker dan rechtstreeks beleggen. Dat schuurt met een basisbeginsel van het belastingstelsel: de vorm waarin je belegt zou niet uit moeten maken voor wat je uiteindelijk betaalt.
Bovendien vergroot het voorstel een probleem waar het kabinet al een oplossing voor probeert te vinden. De hervorming van box 3 is urgent geworden nadat de Hoge Raad heeft gesteld dat het huidige stelsel in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het Omnibusvoorstel maakt die hervorming volgens de hoogleraren alleen maar ingewikkelder.
‘Het voorstel kan gigantische budgettaire consequenties hebben, daar wijzen wij nu wél op.’
Nog een hoop te onderhandelen
Vleggeert beschouwt de tijdlijn van het voorstel als ‘bijzonder ambitieus’. Het pakket moet nog door alle 27 EU-lidstaten worden goedgekeurd, waarna de verwachte implementatie op 1 januari 2029 al volgens hem ‘eigenlijk onhaalbaar’ is. En Nederland is niet de enige lidstaat die geraakt wordt. ‘Ik denk dat er nog een hoop onderhandeld gaat worden’, zegt hij. ‘Het is denkbaar dat het voorstel zodanig wordt uitgekleed dat deze elementen er helemaal uit verdwijnen.’
Op 5 november 2026 organiseert de Universiteit Leiden een congres over het Omnibusvoorstel in het Spui-gebouw op Campus Den Haag. Meer informatie over het programma en de wijze van aanmelden worden binnenkort bekendgemaakt.
Lees hier het volledige onderzoek, en het memorandum.