Sociale theorie komt op een creatieve manier tot leven in prijswinnend eerstejaarsvak
De Casimirprijs voor beste innovatieve onderwijsteam ging dit jaar naar het team Herontwikkeling Eerstejaarsvak Social Theories van Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie. Vakcoördinator Sander Hölsgens vertelt over het project, de resultaten en de brede samenwerking. ‘Ik wilde dit niet alleen doen en heb veel verschillende mensen laten meedenken.’
Toen Sander Hölsgens vorig jaar coördinator werd van Social Theories wilde hij twee dingen: voortborduren op het werk van Sabine Luning, de vorige coördinator die in 2025 overleed, maar ook een nieuwe, meer toekomstbestendige richting inslaan. ‘Ik wilde dit niet alleen doen. En zo hebben we het vak echt als collectief vormgegeven. Die prijs is een mooie erkenning, maar echt betekenisvol is dat we dit samen hebben gedaan. Dat heeft al tot veel mooie gesprekken geleid binnen het instituut.’
Theorie in de praktijk
In Social Theories maken eerstejaarsstudenten kennis met de sociale theorieën van verschillende denkers. Hölsgens: ‘We willen laten zien hoe je deze theorieën kunt gebruiken om de wereld, maar ook je eigen leven, beter te begrijpen. We besloten om podcasts in te gaan zetten, en die zijn we vorig jaar gaan maken (met behulp van een Grassroots-subsidie). Onderzoekers delen hoe zij specifieke theorieën toepassen in hun praktijk. Zo vertelt onderzoeker Jasmijn Rana over identiteitsvorming en hardlopen, en met name hoe en voor wie openbare ruimtes zijn ingericht.’
Essay/geen essay
De toetsing ging ook op de schop, vertelt Hölsgens. ‘In plaats van alleen het toetsen van begrip, wilden we studenten uitnodigen om verhalen te maken waarin ze zelf sociale theorieën toepassen op maatschappelijke vraagstukken.’ De vorm was daarbij vrij (een unessay) en dat leverde heel diverse uitwerkingen op. Van een gewone paper (want dat mocht ook!) tot een stripverhaal en een discussie-podcast, van een gedichtenbundel tot een dans.
Werk van studenten
Bekijk het creatieve werk van drie studenten:
Energie
Hoe de studenten deze manier van toetsing hebben ervaren? ‘Ze waren positief, maar vonden het in eerste instantie ook spannend. Want hoe vergelijk je een paper met een stripverhaal of een dans? Gaat dat wel eerlijk? Dit jaar begeleiden we studenten nog bewuster in hun maakproces, en bespreken we nog explicieter hoe de beoordelingscriteria in elkaar zitten. Zelf waren we erg verrast door de sterke bijdragen en de energie die vrij kwam. Het leidde uiteindelijk tot een expositie met werk dat tijdens het vak gemaakt is.’
Close-reading
Ook nieuw was de focus van de seminars. Die draaien nu om klassikale close-reading van een kort tekstfragment binnen sociale theorie. ‘We gaan helemaal de diepte in, om samen kritisch te lezen en te bespreken wat er nu precies staat’, vertelt Hölsgens. ‘Sommige studenten vonden het een verademing. De behoefte aan vertraging en verdieping bleek groot in deze tijd waarin korte en snelle media onze aandacht opeisen.’
Teamwork
Het herziene vak staat dus en dat was echt teamwork. Hölsgens en de andere docenten hebben uitgebreid gespard met collega’s van de opleidingscommissie, communicatie en studentenwerving. ‘Daarnaast wilde ik van studenten en oud-studenten horen hoe zij dit vak zagen. Dat was ook belangrijk omdat ik met Marit Pauwels en Sarah Bozuwa heb nagedacht hoe dit vak kan laten zien waar onze opleiding over gaat. Ik heb studenten gevraagd of ik hun werk mag laten zien tijdens open dagen van onze opleiding. Ook hebben we nagedacht hoe je werk archiveert en op een ethisch verantwoorde manier deelt. Ook dat was leerzaam.’
Over de Casimirprijs
De Casimirprijs is een blijk van waardering voor een onderwijsteam dat zich inzet voor vernieuwing en innovatie in het onderwijs. Het complete winnende team bestaat uit: Sander Hölsgens, Siddharth Divakaruni, Nikki Mulder, John Boy, Jason Irwin, Liselotta Janke, Marit Pauwels, Sarah Bozuwa en Jasmijn Rana.