NWO heeft elf Leidse wetenschappers een Vidi-beurs toegekend.

Na tien jaar en één dag heeft de Sterrewacht een nieuwe bestuurder. Per 1 september zet Ignas Snellen de lijnen uit voor het astronomisch instituut. In dit interview leer je Ignas kennen. Nou ja, een beetje dan. Daarom legden we hem ook nog vijf dilemma’s voor en vroegen de mensen om hem heen wie hij…

Astronomen hebben voor het eerst buiten de Melkweg complex organisch ijs gevonden. De ontdekking laat zien dat de bouwstenen van leven al vroeg in het heelal konden ontstaan – en onder uiteenlopende omstandigheden, aldus de Leidse astronoom Will Rocha.

Lezing, Astronomy on Tap

Lezing

Lezing

Wat als AI niet alleen ingenieurs ondersteunt, maar ook echt met ze samenwerkt? Een groot samenwerkingsverband, waaronder de Universiteit Leiden, krijgt 3,7 miljoen euro om dit te onderzoeken. Ze richten zich op slimme samenwerking tussen mens en AI in technische vakgebieden, zoals de autotechniek.

Een team onder leiding van de Universiteit Leiden en het National Radio Astronomy Observatory heeft voor het eerst halfzwaar waterijs gedetecteerd rond een jonge zonachtige ster. In dit ijs is een deel van de gewone waterstofatomen vervangen door deuterium, een zwaardere variant van waterstof.

Met zijn slimme meetmethoden was Ignas Snellen de eerste die met zijn team onder andere koolmonoxide ontdekte bij exoplaneten. Voor zijn pionierswerk ontvangt de Leidse astrofysicus de Spinozapremie, de belangrijkste wetenschapsprijs van Nederland. Dankzij de premie van 2,5 miljoen euro kan zijn onderzoeksgroep…

Een ster staat niet zomaar van de ene op de andere dag aan de hemel. Het ontstaan duurt enkele tienduizenden jaren. Twintig jaar geleden maakten astronomen een plaatje van een ster in zijn geboortefase. De James Webb Space Telescoop (JWST) kon diezelfde ster nu veel gedetailleerder vastleggen. Dat levert…

17 november staat in het teken van hightech. Van overleg met ASML en een onderdeel voor de grootste telescoop ter wereld, tot ons onderwijs over hightech. O ja, en een gesprek met de nieuwe rector magnificus.

Een internationaal onderzoeksteam heeft voor het eerst het moment vastgesteld waarop zich planeten begonnen te vormen rond een andere ster dan onze zon. Met behulp van de ALMA-telescoop, waarin de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) partner is, en de James Webb ruimtetelescoop (JWST), hebben ze het…

Jasper Knoester is de decaan van de Faculteit Wiskunde & Natuurwetenschappen. Hoe gaat het met hem, wat doet hij precies en hoe ziet zijn dag eruit? In elke nieuwsbrief geeft Jasper een inkijkje in zijn leven.

Jasper Knoester, decaan van de Faculteit Wiskunde & Natuurwetenschappen, blikt terug op 2025 in "het jaar van Jasper".

Eindelijk weten we het zeker: ook in het midden van ons eigen sterrenstelsel zit een zwart gat. Astronomen onthulden vandaag de allereerste foto van Sagittarius A*, een superzwaar object in het centrum van de Melkweg. Deze foto kon alleen genomen worden door een wereldwijde samenwerking van telescop…

De James Webb Space Telescope heeft voor de allereerste keer een nieuwe planeet ontdekt. Wetenschappelijk directeur Ignas Snellen is net als andere sterrenkundigen enorm enthousiast. Dat vertelt hij bij RTL Nieuws. ‘Dat de data er zo mooi uitziet, is prachtig. Dat geeft aan dat we in de toekomst heel…

Precies zestien jaar na de opening van de Large Hadron Collider in Zwitserland (CERN) legt Ivo van Vulpen, bijzonder hoogleraar wetenschapscommunicatie van de Universiteit Leiden, op Radio 1 uit wat dit apparaat ons gebracht heeft. Zijn alle verwachtingen van de wetenschappers van toen uitgekomen?

Scriptiebeoordeling vindt plaats volgens facultaire standaarden met bijbehorende beoordelingsformulieren en handleidingen.

Telescopen produceren waanzinnige beelden zoals die van de Paardenkopnevel en zwarte gaten. Maar hoe echt zijn deze beelden? Astronoom Frans Snik van de Sterrewacht legt in een artikel van NEMO kennislink uit hoe het zit.

Astronomen hebben met de James Webb Space Telescope mogelijk atmosferische gassen ontdekt rond 55 Cancri e, een hete rotsachtige exoplaneet die 41 lichtjaar van de aarde is verwijderd. Dit is het beste bewijs tot nu toe voor het bestaan van een atmosfeer van een rotsachtige planeet buiten ons zonnestelsel.…

Theoretisch natuurkundige en kosmoloog Alexey Boiarskyi is per 1 oktober benoemd tot hoogleraar.

AI kan elke dag meer dan de dag ervoor, maar niemand kan uitleggen hoe AI precies doet wat het doet. In het nieuwe televisieprogramma 'We gaan er allemaal aan' onderzoekt Valerio Zeno verschillende rampscenario’s waardoor de mensheid ten onder kan gaan.

Zijn magnetische velden ouder dan het eerste licht? En hoe hebben ze de ontwikkeling van ons universum direct na de oerknal beïnvloed? Kosmologen uit Leiden, Groningen en Utrecht werken vanaf nu samen om dit te onderzoeken.

Maar liefst vier wetenschappers van de Universiteit Leiden hebben een prestigieuze Vici-beurs gekregen. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft dat bekendgemaakt. De gehonoreerde aanvragen zijn afkomstig van onderzoekers van de Faculteit der Sociale Wetenschappen, de Sterrewacht…

Niet alleen donkere materie, maar ook gewone materie en donkere energie worden gevolgd in de grootste kosmologische computersimulatie ooit. In de FLAMINGO-simulatie zie je over de loop van miljarden jaren virtuele sterrenstelsels en clusters van sterrenstelsels ontstaan. Dat is geen makkelijke klus:…

Lezing, Harold Linnartz Astrochemistry Prize lecture

Zorg- en welzijnspersoneel is minimaal 25 procent van de werktijd kwijt aan administratie.* Tijd die ook ingezet kan worden voor zorg. Met kunstmatige intelligentie kan een groot deel geautomatiseerd worden. Het LUMC is daarom als eerste in Nederland gestart met programmeringsstages voor AI-taalmodellen…

Onderzoekers hebben het tot nu toe verste Melkweg-achtige sterrenstelsel ontdekt. Dit schijfstelsel, REBELS-25, ziet er net zo ordelijk uit als de huidige sterrenstelsels, maar we zien het zoals het was toen het heelal pas 700 miljoen jaar oud was. Dat is verrassend omdat zulke vroege sterrenstelsels…

Van geschreven taal tot analyse van dierengeluiden; ieder AI-gerelateerd onderwerp komt aan bod. Tijdens de Nacht van Ontdekkingen kun jij je in de UB laten meevoeren op een artistieke en wetenschappelijke reis door de volledige geschiedenis van informatie, kennisdeling en het woord.

Is er in een planeetvormende schijf al water aanwezig voordat rotsachtige planeten ontstaan? Daar heeft de James Webb Space Telescope misschien bewijs voor gevonden. De ruimtetelescoop heeft voor het eerst water waargenomen in de binnenste schijf rond een jonge ster waar op grotere afstand al reuzenplaneten…

Gedurende de afgelopen maanden sprak het programmateam Organisatieontwikkeling onder leiding van Erwin Muller met meer dan 100 collega’s uit verschillende organisatielagen over dilemma’s, knelpunten en kansen. Zoals ook blijkt uit het werkbelevingsonderzoek, is er een sterke behoefte aan kaders, prioriteiten,…

Sinds de introductie van ChatGPT is de tool mateloos populair bij studenten. Inmiddels is FGW bezig met de ontwikkeling van eigen bots die als ‘bijlesdocent’ zouden kunnen fungeren. In januari helpt product owner Julian van der Kraats van het ISSC bij een workshop over deze technologie aan geïnteresseerde…

Protosterren, data science en de James Webb ruimtetelescoop, Adriaan Janssens nieuwsgierigheid reikt tot de sterren. In de dubbele bachelor Natuurkunde en Sterrenkunde kwam hij perfect tot zijn recht, blijkt ook uit zijn nominatie voor de titel Leiden Science Young Talent 2024.

De uitlijning van de James Webb-ruimtetelescoop is voltooid. Het ruimteobservatorium is in staat scherpe, goed gerichte beelden vast te leggen met elk van zijn vier krachtige wetenschappelijke instrumenten aan boord. Het MIRI-instrument, waar onder andere hoogleraar Moleculaire Astrofysica Ewine van…

Met meer dan duizend kilometer per seconde razen ze voort: de allersnelste sterren in ons Melkwegstelsel. Promovendus Fraser Evans deed onderzoek naar deze ongrijpbare hypersnelle sterren en ontdekte dat ze ons veel kunnen leren over bijvoorbeeld zwarte gaten en supernova’s.

Het superzware zwarte gat in het centrum van het Circinusstelsel slokt gas op via twee spiraalarmen. Dat ontdekte promovendus Wout Goesaert. Maar slechts een klein deel van het gas verdwijnt uiteindelijk in het zwarte gat, de rest wordt uitgespuugd.

Het bestuur van de Stichting Pastoor Schmeitsprijs voor de Sterrenkunde heeft de Pastoor Schmeitsprijs 2025 toegekend aan twee personen: Yamila Miguel, verbonden aan de Sterrewacht Leiden, Leiden Universiteit en SRON, en aan Else Starkenburg, verbonden aan het Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen.…

Gifjes, memes en video’s: wie een social-mediaplatform opent, kan onmogelijk anders concluderen dan dat we tegenwoordig in een visuele cultuur leven. Maar nieuw is die rol van beeld in het sociaal verkeer niet, betoogt universitair hoofddocent Marika Keblusek. Zij gaat met een NWO Open Competitie (Large)-beurs…

Bij de ICT-helpdesk van het ISSC komen dagelijks tientallen vragen binnen van medewerkers en studenten. Een samenwerking tussen TNO, het LUCL en het ISSC moet duidelijk maken of een speciaal ontworpen chatbot hier ondersteuning bij zou kunnen bieden.

Hoogleraar Sjef Barbiers verruilt per 1 september zijn baan als wetenschappelijk directeur van het LUCL voor de functie van directeur-bestuurder van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT).

Hoe stel je een vacaturetekst zo op dat zowel mannen als vrouwen zich aangesproken voelen? Zeker in het Frans is die vraag prangend: in die taal heeft elk zelfstandig naamwoord een duidelijk zichtbaar grammaticaal geslacht. Universitair docent Benjamin Storme zocht uit hoe werkgevers daar het best mee…

De Applied Machine Learning Days (AMLD) is een wereldwijd platform dat experts en deelnemers uit meer dan 40 landen samenbrengt uit industrie, academie en overheid op het gebied van machine learning. In de editie van dit jaar organiseerden leden van het BIAS-project een track rond het onderwerp 'Eerlijkheid…

Smartwatches zijn misschien niet zo nauwkeurig als beloofd bij het meten van vermoeidheid of stress. Die conclusie trekken onderzoekers Björn Siepe en Eiko Fried. Ze vergeleken smartwatchmetingen met rapportages van hun gebruikers.

Biologen vonden een mutatie in meelkevers die ervoor zorgt dat ze zich sneller ontwikkelen. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Ecology and Evolution.

Op vrijdag 23 juni vindt in Den Haag de conferentie ‘AI & Society’ plaats, bedoeld voor wetenschappers en beleidsmakers. Het interdisciplinaire onderzoeksprogramma SAILS biedt met deze conferentie een actuele, genuanceerde stand van zaken over AI-technologie. En ook: frisse perspectieven.

Een grote beurs voor onderzoek naar ‘machine learning’ algoritmes voor quantumcomputers. Met deze ERC Consolidator-beurs hopen Vedran Dunjko en zijn collega’s te ontdekken welke problemen uit de echte wereld een quantumcomputer sneller kan oplossen dan een normale.

Het Leiden University Centre for Digital Humanities (LUCDH) heeft per 1 februari een nieuwe directeur. Universitair hoofddocent Angus Mol wil in zijn nieuwe rol mensen en kennis verbinden.

Onderzoekers van het LIACS hebben een kwetsbaarheid ontdekt in een stukje code dat al vijftien jaar wereldwijd opduikt in opensourcesoftware. Ze ontwikkelden ook een geautomatiseerde manier om de fout te herstellen. ‘Je kan niet achterover leunen.’

Na vele jaren voorbereiding heeft CERN een baanbrekend nieuw experiment goedgekeurd: de Search for Hidden Particles (SHiP). Alexey Boyarsky was er vanaf het begin bij betrokken. ‘We weten dat er natuurkunde ontbreekt en die willen we vinden.’

Net als gesproken talen ontwikkelen gebarentalen zich organisch en hebben niet altijd dezelfde oorsprong. Dit levert verschillende manieren van communicatie en annotatie op. Manolis Fragkiadakis schreef er zijn promotieonderzoek over.