Richtlijnen voor gebruik van genAI in onderzoek
Het gebruik van genAI voor onderzoek is niet meer weg te denken, ook binnen de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Maar hoe passen we genAI verantwoord toe? Wat zijn de mogelijkheden, beperkingen, en risico’s? Dit vind je in nieuwe richtlijnen voor onderzoekers.
Deze faculteitsbrede richtlijnen vind je op de pagina: Gebruik van genAI voor onderzoek. Hier vind je tips om genAI bewust en effectief in te zetten in de verschillende fasen van onderzoek: van het ontwikkelen van een onderzoeksidee of subsidieaanvraag en het afbakenen van een onderzoeksproject, tot het uitvoeren van onderzoek en het presenteren van onderzoeksresultaten.
Hoe zijn deze richtlijnen ontstaan?
De Werkgroep AI van de faculteit zag in eerste instantie dat er wel wat informatie te vinden was over AI en onderwijs maar vond weinig informatie over hoe onderzoek met AI moet omgaan. Dat was aanleiding om deze richtlijnen te ontwikkelen. ‘We hebben ze met opzet kort en toegankelijk gemaakt voor onze wetenschappers’, zegt Jan-Jaap Oerlemans, die voorzitter was van de (sub)werkgroep AI en onderzoek. ‘Ook de AI-enquête hielp ons om inzicht te krijgen in het huidige gebruik bij onderzoekers aan onze faculteit’, zegt hij. Oerlemans vindt het belangrijk dat er richtlijnen zijn omdat genAI veel potentieel heeft voor wetenschappelijk onderzoek en we ons tegelijkertijd vaak nog onbewust zijn van de risico's.
Proactief
Uitgeverijen van tijdschriften, subsidieverstrekkers zoals NWO en andere academische instellingen hebben inmiddels eigen beleid ontwikkeld. ‘Als faculteit kunnen we niet achterblijven. Het is belangrijk dat we niet alleen reageren op wat er al is, maar ook proactief nadenken over hoe genAI past binnen onze onderzoekspraktijk en opleidingen’.
Wat moet je weten?
De resultaten uit de werkgroep AI en onderzoek zijn nu verwerkt in richtlijnen. Deze zijn te vinden op de webpagina waar ook kort en krachtig staat uitgelegd wat nu eigenlijk met genAI bedoeld wordt. Er staan ook belangrijke aandachtspunten waar je op moet letten bij het doen van onderzoek. GenAI biedt krachtige tools, maar vraagt ook om kritisch gebruik.
- Ga het gesprek met elkaar aan: Of je nu promotiebegeleider, co-auteur, promovendus of senior onderzoeker bent, bespreek het gebruik van genAI met collega's en betrokkenen. Wat gebruik je, waarom, en hoe controleer je de output?
- Niet alle toepassingen zijn geschikt: GenAI kan op verschillende manieren ondersteunen, maar niet elke tool is geschikt voor elk doel. GenAI is een hulpmiddel, geen vervanging voor kritisch denken. Voor beginnende onderzoekers is het belangrijk om schrijf- en analysevaardigheden te blijven ontwikkelen.
- Transparantie: Gebruik je genAI voor afbeeldingen, samenvattingen of tekst? Vermeld dan altijd welke tool je hebt gebruikt en wees je bewust van de impact (denk bijvoorbeeld ook aan de impact op het milieu: is het genereren van een afbeelding echt nodig?).
Risico’s
Naast kansen biedt de webpagina ook een aantal tips om risico’s te beperken. Er wordt uitgebreid ingegaan op aspecten als: kennisveiligheid, privacy en gegevensbescherming, auteursrechten, ethische aspecten en de impact op milieu.
Wat doen we als faculteit met AI?
De werkgroep AI heeft onlangs een advies uitgebracht aan het faculteitsbestuur. Gen-AI is volop in ontwikkeling en voor de faculteit en universiteit staat dit onderwerp hoog op de agenda. Nu de werkgroep AI haar opdracht heeft vervuld en richtlijnen voor onderwijs en onderzoek heeft ontwikkeld, is het zaak dat alle medewerkers van onze faculteit ermee aan de slag gaan en kennis blijven uitwisselen.