Universiteit denkt na over nieuwe strategie in tijden van geopolitieke en digitale veranderingen

Gepubliceerd op 30 juni 2026

Geopolitieke spanningen, de opmars van AI en minder studenten. Hoe moet de Universiteit Leiden hierop anticiperen? Tijdens de Strategische Conferentie op 25 juni bespraken bestuurders, medewerkers en studenten de toekomstige koers van de universiteit. Een impressie in video en tekst.

Vanwege de gekozen cookie-instellingen kunnen we deze video hier niet tonen.

Bekijk de video op de oorspronkelijke website of

Met wapperende waaiers discussieerden de deelnemers op deze snikhete dag over de grote vraagstukken van deze tijd. Oorlog binnen en buiten Europa, digitalisering, kunstmatige intelligentie, demografische veranderingen en verschuivingen op de arbeidsmarkt vragen om nieuwe keuzes en een heldere koers. ‘Dit is een belangrijk momentum voor het vernieuwen van de strategie’, zo trapte collegevoorzitter Luc Sels af in de Lorentzzaal. Maar tegelijkertijd wees hij ook op het belang om als organisatie wendbaar te blijven en dat ieder thema zijn eigen ‘paradoxen’ heeft. ‘De ontwikkelingen gaan zo snel. Besturen is ook flexibel zijn en alert zijn op wat er ondertussen speelt.’ Daarom wil het CvB graag horen hoe medewerkers en studenten denken over grote thema’s die spelen.

Kennisveiligheid

Ook rector Sarah de Rijcke en vicevoorzitter Timo Kos refereerden aan de turbulente tijd. De Rijcke noemde het belang van kennisveiligheid in de huidige gespannen geopolitieke situatie. Kos wees op de noodzaak van digitale autonomie die ook het Nederlandse onderwijs minder afhankelijk van de Verenigde Staten moet maken. Daar werkt hij met een team aan in samenwerking met de Universiteiten van Nederland.

Minder studenten, minder financiering

Sels schetste de demografische trend van een dalend aantal jongeren de komende jaren. Bovendien neemt door de Wet Internationalisering in Balans de instroom van internationale studenten aanzienlijk af. Die combinatie gaan universiteiten voelen omdat de overheid de onderwijsinstellingen financiert op basis van het aantal studenten. Nog strategischer samenwerken met de TU Delft en de Erasmus Universiteit zou volgens Sels een uitkomst kunnen bieden. FGGA-decaan Koen Caminada opperde meer in te zetten op levenlang ontwikkelen en onderwijs voor professionals.

Rol van AI

Arbeidsmarktdeskundige Paul de Beer schetste huidige en toekomstige arbeidsmarkttrends. Gaat technologie de mens vervangen? De Beer merkte nuchter op dat dat lastig te voorspellen is. In het verleden zaten grote voorspellingen over de effecten van technologie op de arbeidsmarkt er allemaal naast. Hij riep op: ‘Laten we als universiteit niet alleen kijken naar de rol van technologie, maar zelf bedenken hoe we willen bijdragen aan de arbeidsmarkt.’

Minder trage processen

In gemengde groepjes brainstormden de deelnemers hoe de universiteit beter kan inspringen op al deze trends. Daar kwam een oogst aan ideeën uit. Kennis veroudert snel dus het is cruciaal om nog meer in te zetten op academische vaardigheden om informatie kritisch te kunnen toetsen. Meer samenwerking met het mbo en hbo zou goed zijn om te leren van elkaars aanpak, suggereerde wiskundestudent Tim van Surkum, assessor bij de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen. Hij en anderen pleitten ook voor een betere aansluiting op de arbeidsmarkt. ‘Soms gaan docenten er nog te veel van uit dat alle studenten wetenschappers worden’, aldus Van Surkum. Diverse deelnemers wezen op de voorwaarden om te kunnen vernieuwen, zoals minder trage processen en minder werklast.

Gevoelige samenwerkingen

Een andere sessie richtte zich op de samenwerking met Defensie in nieuwe opleidingen, als voorbeeld hoe om te gaan met partnerschappen die gevoelig kunnen liggen. Welke kansen en dilemma’s biedt deze samenwerking? We moeten onze wetenschappelijke onafhankelijkheid waarborgen, benadrukten diverse deelnemers. De discussies gingen ook over de afhankelijkheid van grote technologiebedrijven. Hoe dragen we als universiteit bij aan Europese cloudoplossingen, vroeg een medewerker zich af. En wat betekent de stormachtige opmars van AI voor onderzoek en onderwijs? Daarover moeten we permanent met elkaar in gesprek, merkte een docent op.

De conferentie bood dus genoeg stof om na te denken hoe de universiteit zich kan positioneren in een wereld die snel verandert. Paul de Beer vatte het goed samen: ‘We moeten feeling hebben met de samenleving, maar niet met iedere modieuze wind meewaaien. Het gaat om de juiste balans.’