In Memoriam: Harry Stroomer (1946 – 2026)
Emeritus hoogleraar Afro-Aziatische talen en culturen Harry Stroomer is op 19 juli op 79-jarige leeftijd overleden. Stroomer publiceerde vorig jaar zijn levenswerk: een woordenboek van de Berbertaal Tashelhiyt naar het Frans van ruim tweeduizend pagina’s. ‘Maar Harry deed veel meer’, schrijft vakgenoot Maarten Kossmann.
Volkomen onverwacht is onze collega en vriend Prof. Dr. H.J. Stroomer in Leiden overleden. Harry Stroomer (1946-2026) was van 2002 tot zijn pensioen in 2011 hoogleraar Afro-Aziatische talen en culturen aan de Universiteit Leiden met een bijzondere focus op Berber en de Semitische talen van Arabië en Ethiopië. Daarvoor was hij al sinds 1976 aan de universiteit verbonden. Hoewel zijn onderzoek op de grens van oriëntalistiek, afrikanistiek en algemene taalwetenschap lag, was hij voor onderwijs en administratie ingedeeld bij afdelingen die nu Midden-Oostenstudies heten.
Na zijn studie van Arabische Taalkunde en Zuid-Semitische talen onder Prof. A.J. Drewes begon hij in 1978 een project voor de beschrijving van drie aanzienlijk verschillende Oromo-dialecten, waarvoor hij uitgebreid veldwerk verrichtte in Kenya. Oromo is een Koesjitische taal: Afro-Aziatisch, maar noch Berber, noch Semitisch. Dit project mondde uit in zijn proefschrift waar hij in 1987 op promoveerde.
Niet ontmoedigen
Ondertussen werd hem met enige druk door de leiders van zijn toenmalige vakgroep verzocht om zijn werkterrein te verplaatsen naar het Midden-Oosten. Hoewel hij weinig sympathie kon opbrengen voor deze ingreep in zijn onderzoeksagenda liet hij zich niet ontmoedigen en vatte met verve een nieuw onderwerp aan, de Berbertalen (ook bekend als Amazigh) van Noord-Afrika. Hij volgde bij de nestor van de Nederlandse berberologie, Roel Otten, in Utrecht een cursus in het Tashelhiyt, de taal van Zuid-Marokko. Deze cursus zou de rest van zijn wetenschappelijke leven bepalen.
Gefrustreerd door de afwezigheid van goede woordenboeken en geïnspireerd door het ongepubliceerde materiaal van de Franse koloniale berberoloog Arsène Roux dat hij in Aix-en-Provence aantrof, besloot hij zijn eigen woordenboek samen te stellen. Dit project kreeg steeds grotere ambities en heeft hem uiteindelijk bijna 35 jaar beziggehouden. In 2025 was het woordenboek klaar en is het in vier kloeke delen van in totaal ruim tweeduizend pagina’s bij Brill verschenen: Dictionnaire berbère: tachelḥiyt–français.
Ademloos publiek
Harry’s nalatenschap wordt niet alleen bepaald door zijn eigen wetenschappelijke arbeid, maar ook door de inspiratie die hij leverde aan zijn studenten. Hij begeleidde een reeks projecten als promotor en copromotor, veelal over het Berber maar ook over andere talen. Op deze manier heeft hij het Berber als een robuust onderwerp van studie in Leiden opgezet en vormgegeven.
Harry was meer dan een bevlogen wetenschapper. Iedereen die bij hem college heeft gevolgd kan meepraten over hoe inspirerend zijn onderwijs was en velen hebben mede door zijn charisma voor onderzoeksonderwerpen gekozen die bij zijn colleges aansloten. Hij was een begenadigd verteller, die met zijn anekdotes – op college, in congressen en privé – zijn publiek ademloos hield. Hij was ook een begenadigd zanger, niet alleen van renaissancemuziek, maar ook van Zuid-Marokkaanse volksmuziek.
Bovenal echter was Harry een buitengewoon hartelijke en gastvrije persoon vol humor en warmte. Hij zal worden gemist.
Maarten Kossmann is hoogleraar Berberstudies aan het Leiden University Centre for Linguistics (LUCL)
Dit is een ingekorte versie van het IM dat Maarten Kossmann op 25 juli in de Mare publiceerde, het is met toestemming herplaatst. Lees het volledige In Memoriam hier.