Promotie
The lifecycle of casks
- J. Oosterbaan
- Datum
- donderdag 2 juli 2026
- Tijd
- Bezoekadres
-
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
Samenvatting
Dit promotieonderzoek richtte zich op de levenscyclus van vaten uit archeologische contexten tussen 1300 en 1800: van productie en gebruik als transportcontainer tot hergebruik en merktekens. Hoewel vaten veelvuldig worden aangetroffen bij archeologisch onderzoek in Nederlandse steden en scheepswrakken, is hun betekenis tot nu toe nauwelijks systematisch onderzocht.
Het onderzoek combineert archeologische gegevens, geschreven bronnen en dendrochronologie om inzicht te krijgen in de productie, handel en het hergebruik van vaten. Daarbij blijkt dat dit verpakkingsmateriaal een cruciale rol speelde in de ontwikkeling van internationale handelsnetwerken. Net als moderne zeecontainers maakte het grootschalig goederenvervoer efficiënter en goedkoper. Bovendien verlengden vaten de houdbaarheid van producten, waardoor handel over grotere afstanden mogelijk werd.
De studie laat zien dat kuipershout uit uiteenlopende Europese regio’s werd geïmporteerd en dat de Nederlanden zelf een belangrijk productiecentrum voor vaten vormden. Ook wordt duidelijk dat vaten vaak een tweede leven kregen, bijvoorbeeld als schacht van beer- en waterputten. Daarnaast resulteerde het onderzoek in een nieuwe typologie van tonmerken, waarmee functies en eigenaars van vaten beter kunnen worden herkend.
Een opvallende uitkomst is de identificatie van het scheepswrak Burgzand Noord 4 als het achttiende-eeuwse koopvaardijschip ’t Hart. Daarmee toont het proefschrift aan dat onderzoek naar vaten en tonmerken nieuwe verbindingen kan leggen tussen archeologie en geschreven bronnen.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
Persvragen (alleen journalisten)
071 - 527 1521
nieuws@leidenuniv.nl
Algemene informatie
Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211