Subsidie voor onderzoek naar prehistorische bewoning van Zeeland
Het onderzoeksproject Tussen Land en Zee heeft in mei een toekenning gekregen van het Stichting Reuvens Innovatiefonds. In het project werken archeologen, aardwetenschappers, ecologen en maatschappelijke partners samen om de vroegste bewoning van Zeeland te onderzoeken.
Vaak wordt aangenomen dat de eerste permanente bewoners zich pas in de Romeinse tijd vestigden in Zeeland. Toch duiken geregeld archeologische vondsten uit de late prehistorie op. ‘Die vondsten wijzen erop dat Zeeland al vóór de Romeinen intensief bewoond was en mogelijk een belangrijke rol speelde in de grotere netwerken in de ijzertijd. Dat willen we nu systematisch onderbouwen’, zegt de Leidse archeoloog Richard Jansen.
Een bijzonder knelpunt is dat het archeologische erfgoed uit de ijzertijd onder één tot twee meter klei is begraven. Vindplaatsen worden daardoor zelden proactief opgespoord, maar vaak per ongeluk aangetroffen bij wegaanleg of bouwprojecten. Bij dit soort werkzaamheden is dan geen tijd meer voor uitgebreid onderzoek terwijl er vaak sprake is van unieke, zeer goed bewaard gebleven archeologische resten.
Zeeland op de schop
DDe maatschappelijke relevantie van het project is groot. Zeeland staat voor omvangrijke ruimtelijke ontwikkelingen, van woningbouw tot de aanleg van kabels en infrastructuur. Ludo Snijders, archeoloog bij Provincie Zeeland: ‘De komende jaren zouden delen van Zeeland behoorlijk op de schop kunnen gaan. Als je vooraf geen heldere verwachting hebt van wat er in de grond zit, loop je achter de bouwkraan aan en probeer je te redden wat er nog te redden valt.’
Zorgvuldig beheer
Het project levert onder meer een verwachtingskaart op: een model dat aangeeft waar in Zeeland ijzertijdbewoning te verwachten valt. Gemeenten en provincies kunnen die kaart gebruiken om hun archeologisch beleid te onderbouwen en bij ruimtelijke ingrepen tijdig en gericht onderzoek in te plannen. Daarmee draagt Tussen Land en Zee bij aan wetenschappelijke kennis over de vroegste bewoners van de Zeeuwse delta én aan een zorgvuldiger beheer van het bodemarchief voor de toekomst. Kennis die ook in vergelijkbare landschappen in Nederland kan worden toegepast.
Wat het project vernieuwend maakt, is de intensieve samenwerking tussen disciplines. Fysisch geograaf Joanne Mol: ‘We werken met specialisten die nog nooit in de archeologie hebben gewerkt. Zij benaderen het landschap vanuit de natuur, wij brengen de mens in beeld. Die wisselwerking levert inzichten op die je binnen één discipline nooit bereikt.’ Studenten van beide universiteiten lopen mee in het veldwerk en leren zo al vroeg transdisciplinair te denken. Het project is daarmee een ideale voorbereiding op het werkveld, waar samenwerking met andere disciplines, gemeenten en provincies de dagelijkse praktijk is.
Unieke samenwerking
Tussen Land en Zee is een transdisciplinair project waarin wetenschappers uit verschillende vakgebieden, overheden en erfgoedpartijen vanaf het begin samenwerken. Archeologen en studenten van de Universiteit Leiden werken samen met aardwetenschappers van de Vrije Universiteit, die het veenlandschap grootschalig in kaart brengen. Ecologen van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) modelleren het vroegere kustecosysteem. Provincie Zeeland, Erfgoed Zeeland, de Walcherse Archeologische Dienst, de Gemeente Schouwen-Duiveland en het Oosterschelderegio Archeologisch Samenwerkingsverband (OAS) leveren gebiedskennis en vertalen de onderzoeksresultaten naar archeologisch beleid.