ESA’s ruimtelescoop Gaia, die de Melkweg in kaart brengt, voltooit op 15 januari zijn actieve fase van het scannen van de hemel. In het afgelopen decennium heeft Gaia meer dan drie biljoen waarnemingen gedaan van ongeveer twee miljard sterren en andere kosmische objecten. ‘Gaia is nu al de ontdekkingsmachine…

Haarscherp en het diepste kijkje in ons universum ooit: de eerste beelden van de nieuwe James Webb-ruimtetelescoop zorgden gisteren voor veel verwondering en aandacht. De Leidse hoogleraar moleculaire astrofysica, Ewine van Dishoeck, gaf bij meerdere media uitleg over de eerste beelden, waarop onder…

Om hier op de Haagse vierkante kilometer te kunnen functioneren, is constitutionele basiskennis een vereiste, volgens Thom de Graaf, vice-president van de Raad van State. 'Ik merk dat het daaraan steeds vaker ontbreekt, het baart me grote zorgen dat onzorgvuldigheid de boventoon lijkt te voeren.' De…

Op donderdag 12 december 2024 houdt historicus en terrorisme-expert Beatrice de Graaf de 53e Huizingalezing in de Stadsgehoorzaal te Leiden. Onder de noemer 'Wij zijn de tijden. Geschiedenis in crisistijd' laat De Graaf zien hoe geschiedenis in crisistijd wordt gebruikt om zin en betekenis aan de tijden…

De twee instrumenten van ESA’s ruimtetelescoop Euclid hebben hun eerste testopnamen gemaakt. De eerste beelden geven aan dat de ruimtetelescoop zijn wetenschappelijke doelen zal bereiken waarvoor hij is ontworpen - en mogelijk nog veel meer. Euclid zal een 3D-kaart maken van een derde van de hemel,…

Tycho de Graaf is per 1 juni 2022 benoemd tot hoogleraar Technologie en Privaatrecht aan de Universiteit Leiden.

Hoogleraar Beatrice de Graaf hield donderdag 12 december de 53e Huizingalezing. Voor een uitverkochte Stadsgehoorzaal sprak ze over de vraag hoe geschiedenis in crisistijd kan worden gebruikt om betekenis te geven aan de situatie.

Begin september is er archeologisch onderzoek uitgevoerd op het Romeinse kamp van Leuvenum (Ermelo) door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de Universiteit Leiden. Het Romeinse kamp maakt deel uit van een omvangrijk archeologisch rijksmonument, waarin ook 33 grafheuvels uit het neolithicum…

Het Levend Lab van de Universiteit Leiden verhuist naar het hart van het Leiden Bio Science Park. Op de nieuwe plek tussen de Hogeschool, Mentor en Naturalis, zijn de eerste slootjes inmiddels gegraven. Deze nieuwe locatie is beter toegankelijk voor zowel wetenschappers als publiek. Hier kunnen onderzoek…

Alumnus Desley de Graaf is te gast bij Sleutelstad om te vertellen over zijn onderzoek naar homoseksualiteit aan boord van VOC-schepen.

Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI), gevestigd in Den Haag, en de Landelijke Eenheid van de politie gaan onderzoek doen naar het opsporen van verborgen graven. De organisaties hopen meer te weten te komen over kenmerken waaraan te zien is dat er iemand ligt begraven in de natuur. Het onderzoek…

Dit jaar staat in het teken van de 50 jarige samenwerking tussen de Universiteit Leiden en de gemeente Oss.

Sterrenkundigen hebben voor het eerst de massa gemeten van een slapend, superzwaar zwart gat in het vroege heelal. Dankzij een combinatie van de James Webb Space Telescope en een natuurlijk kosmisch vergrootglas konden onderzoekers het zwarte gat rechtstreeks wegen aan de hand van zijn zwaartekracht…

Een internationaal team van sterrenkundigen onder leiding van Ardjan Sturm van de Sterrewacht heeft voor het eerst een tweedimensionale inventaris gemaakt van ijs in een planeetvormende schijf van stof en gas rond een jonge ster. Ze deden dat met de James Webb-ruimtetelescoop. De onderzoekers, onder…

Hoe ontstaan sterrenstelsel? Daar gaat astronoom Mariska Kriek de komende jaren onderzoek naar doen. Ze krijgt een NWO Vici-subsidie van 1.5 miljoen euro om sterrenstelsels in het vroege heelal te bestuderen. ‘Dit onderzoek gebruikt nieuwe en ongekende waarnemingen van de James Webb-ruimtetelescoop…

Lezing

Een ster staat niet zomaar van de ene op de andere dag aan de hemel. Het ontstaan duurt enkele tienduizenden jaren. Twintig jaar geleden maakten astronomen een plaatje van een ster in zijn geboortefase. De James Webb Space Telescoop (JWST) kon diezelfde ster nu veel gedetailleerder vastleggen. Dat levert…

Van het ontstaan van het heelal tot de moleculen in de atmosfeer van een planeet. De eerste vijf foto’s van de James Webb Space Telescoop (JWST) laten de enorme verscheidenheid zien waarbinnen de ruimtetelescoop kan werken. Ewine van Dishoeck, hoogleraar moleculaire astrofysica, wierp dinsdag in Rijksmuseum…

Een internationaal team onder leiding van sterrenkundigen van de Universiteit Leiden heeft met laboratoriumexperimenten aangetoond dat zwavel onder ijzige heelalcondities kan binden met ammonium en als zout op stof en kiezels kan plakken. Het zo ontstane zwavelzout helpt niet alleen het mysterie van…

Twee teams van astronomen, waaronder een van de Universiteit Leiden, hebben zuurstof ontdekt in het verst bekende sterrenstelsel, JADES-GS-z14-0. Deze baanbrekende ontdekking toont aan dat sterrenstelsel veel sneller konden ontstaan in het vroege heelal dan tot nu toe gedacht.

Protosterren, data science en de James Webb ruimtetelescoop, Adriaan Janssens nieuwsgierigheid reikt tot de sterren. In de dubbele bachelor Natuurkunde en Sterrenkunde kwam hij perfect tot zijn recht, blijkt ook uit zijn nominatie voor de titel Leiden Science Young Talent 2024.

Sterrenstelsels in het vroege heelal bevatten meer stof en verborgen stervorming dan gedacht. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Ivana van Leeuwen, die data van verschillende telescopen combineerde om een completer beeld te krijgen.

Met meer dan duizend kilometer per seconde razen ze voort: de allersnelste sterren in ons Melkwegstelsel. Promovendus Fraser Evans deed onderzoek naar deze ongrijpbare hypersnelle sterren en ontdekte dat ze ons veel kunnen leren over bijvoorbeeld zwarte gaten en supernova’s.

Leidse wetenschappers leiden het COLIBRE-project, een baanbrekende reeks simulaties van het heelal. Door ook koude gaswolken en kosmisch stof te modelleren—de fysica die eerdere simulaties misten—tonen ze voor het eerst een realistisch beeld van hoe sterrenstelsels ontstaan en zich ontwikkelen.

Is er in een planeetvormende schijf al water aanwezig voordat rotsachtige planeten ontstaan? Daar heeft de James Webb Space Telescope misschien bewijs voor gevonden. De ruimtetelescoop heeft voor het eerst water waargenomen in de binnenste schijf rond een jonge ster waar op grotere afstand al reuzenplaneten…

Bij de keuze van je studie heb je je als het goed is al enigszins verdiept in het studieprogramma. De Universiteit Leiden gebruikt verschillende systemen voor het ontsluiten van alle details rondom je studieprogramma en vakken, en voor de communicatie tussen docenten en studenten.

Een team onder leiding van de Universiteit Leiden en het National Radio Astronomy Observatory heeft voor het eerst halfzwaar waterijs gedetecteerd rond een jonge zonachtige ster. In dit ijs is een deel van de gewone waterstofatomen vervangen door deuterium, een zwaardere variant van waterstof.

Grote dubbele planeten die om elkaar zouden draaien zonder ster, blijken toch niet te bestaan. Dat stellen Leidse onderzoekers na uitgebreide computerberekeningen en simulaties. Wat de dubbele stipjes dan wel zijn die de James Webb-ruimtetelescoop zag, blijft onbekend.

Het COCO project (Connected Communities in early Medieval Europe), dat in 2025 een European Research Council subsidie ontving, werd afgelopen maand afgetrapt met een driedaags programma. Van 28 tot en met 30 april vonden in het Rijksmuseum van Oudheden en de Faculteit Archeologie bijeenkomsten plaats…

Hoe ontstaan moleculen in de ruimte, en hoe evolueren ze? En hoe bepaalt dat uiteindelijk de chemische samenstelling van planeten en hun atmosferen? Het Dutch Astrochemistry Network (DANIII) krijgt 1,6 miljoen euro van NWO om dat uit te zoeken. Een grote groep Leidse astronomen en chemici neemt draagt…

De grafbewoners van dodenstad Sakkara zijn al duizenden jaren dood, toch verschillen ze niet zo gek veel van ons. Dat laat een onderzoek van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden zien. Wie in het oude Egypte zijn goede smaak wilde bewijzen, kocht geen nieuwe auto maar een mooi graf.

De gemeente Oss is een begrip in de wereld van de Nederlandse archeologie. Al vijftig jaar lang leggen Leidse archeologen, in samenwerking met inwoners van Oss, de geschiedenis van de gemeente bloot. 2024 is het archeologische jaar van Oss! In een reeks interviews blikken we terug op vijftig jaar samenwerking…

Voor het eerst heeft een onderzoeksgroep onder leiding van Karline Janmaat en haar voormalige masterstudent Chirag Chittar de verschillende hypotheses over muziek tegelijkertijd getest met voedselvoorziening in een moderne samenleving tijdens de dagelijkse zoektocht naar knollen - hun basisvoedsel.

Veertig archeologiestudenten staan onwennig met een schep tussen de weilanden in Oss. Tijdens hun allereerste dag veldwerk gaan ze spieren aanspreken waarvan ze nog niet wisten dat die bestonden.

Met de knieën in het zand en graven: vanaf maandag 17 mei speuren tweehonderd archeologie studenten van Leiden Universiteit naar bijzondere vondsten in de Osse ondergrond. De Osse gemeente heeft hoge verwachtingen bij het zogeheten ‘veldpracticum’ van de universiteitsstudenten.

Leeggehaalde graven zijn niet altijd ten prooi gevallen aan rovers, denken archeologen. Het kan ook een ritueel zijn geweest. Onderzoek van onder meer Dr. Martine van Haperen staat centraal in een artikel in de NRC.