Een slapende student is een betere student
Wanneer werd jij eigenlijk voor het laatst fris, fruitig en uitgeslapen wakker? Studenten kampen vaak met een verstoord slaapritme. Dat verhoogt de kans op psychische problemen. In haar promotieonderzoek kijkt Laura Pape hoe slaapproblemen bij studenten kunnen worden aangepakt.
Goed slapen wordt door studenten nogal onderschat. Op zich klinkt dat logisch, want waarom zou slapen prioriteit hebben als je druk bent met studeren, je bijbaan én het studentenleven? Toch ontstaan tijdens de studententijd door slaapgebrek vaak mentale klachten die op latere leeftijd nog doorspelen, weet onderzoeker Laura Pape. Ze verdedigt 15 oktober haar proefschrift Burning the Midnight Oil. Een onderzoek naar hoe online slaapinterventies de biologische klok van studenten kunnen versterken, met als doel: beter slapen en minder psychische klachten.
Er is weinig onderzoek gedaan naar studenten en verstoorde slaapritmes door een onregelmatig leven. Onbegrijpelijk, vindt Pape. ‘Slaap is zo’n belangrijk fundament voor je mentale gezondheid. Als we het over leefstijl hebben denken we vaak eerst aan voeding en bewegen, maar slaap is een onderbelicht thema. Ik had eerst niet veel met het thema slaap. Tot ik aan mijn PhD begon en me verder in het onderwerp ging verdiepen. Er ging een hele wereld voor me open. Het is juist erg interessant en iedereen heeft iets met het onderwerp. Of je nou goed slaapt of niet.’
‘Slaap is zo’n belangrijk fundament voor je mentale gezondheid. Als we het over leefstijl hebben denken we vaak eerst aan voeding en bewegen, maar slaap is een onderbelicht thema.’
De gevolgen van slaapgebrek
Pape onderzocht verschillende psychologische behandelingen. Een gecombineerde groepstherapie gericht op slaap- en stemmingsklachten (‘SMILE’) en ‘i-Sleep & BioClock’, een begeleide digitale interventie CGT-I (cognitieve gedragstherapie voor insomnia) gericht op slaap en de biologische klok. De studenten voor dit onderzoek kreeg ze onder andere via het netwerk van de Caring Universities: een samenwerkingsverband tussen universiteiten en hogescholen. Caring Universities biedt gratis online programma’s aan om de geestelijke gezondheid van studenten te verbeteren.
Daarnaast gaf Pape workshops over slaap tijdens wellbeing-evenementen op universiteiten. ‘Daar hoorde ik de verhalen over wat weinig slaap en een onregelmatig ritme voor gevolgen kan hebben. Veel studenten hebben last van slapeloosheid en het gebrek aan een vast ritme wat grote gevolgen heeft voor het dagelijks functioneren en stemmingsklachten.’
Simpele handvatten
De i-Sleep & BioClock interventie bestond uit een online programma van vijf weken waarin studenten aan de slag gingen met hun slaappatroon en hun biologische klok. Het programma is gebaseerd op cognitieve gedragstherapie met verschillende opdrachten. Het bijhouden van een slaap- en lichtdagboek, ontspanningsoefeningen en wekelijks contact met een online coach.
Wat bleek: niet alleen het langere programma is efficiënt om slaap te verbeteren, ook een kortdurend slaapprogramma kan al helpen. ‘Studenten hebben er echt baat bij gehad. Dit zien we terug in een afname van slaapklachten, maar ook angst en depressieklachten namen af. Door het geven van simpele handvatten kan het slaapritme snel verbeteren.’
Pape geeft voorbeelden: ‘Het belangrijkste om slapeloosheid tegen te gaan is een beter ritme opbouwen en daar hebben studenten juist moeite mee. Op een vaste tijd naar bed gaan en op een vaste tijd opstaan. Ben je een avondmens? Ga dan toch in de ochtend zo vroeg mogelijk naar buiten. Dat helpt je biologische klok om iets bijgesteld te worden richting de ochtend, door de blootstelling aan licht. Zulke kleine aanpassingen kunnen verschil maken.’
‘Studenten zijn een kwetsbare groep. Mentale klachten ontstaan vaak tijdens de studententijd. Als je daar vroeg wat aan kan doen, moet je dat zeker proberen.’
Kwetsbare groep
Nu haar proefschrift is afgerond hoopt Pape dat universiteiten via wellbeing-initiatieven aan de slag gaan met haar bevindingen en dat slaap hoger op de agenda komt te staan. ‘Studenten zijn een kwetsbare groep. Mentale klachten ontstaan vaak tijdens de studententijd. Als je daar vroeg wat aan kan doen, moet je dat zeker proberen.’
En voor studenten zelf? Pape zou willen dat het fenomeen slaap wat meer prioriteit krijgt bij studenten. ‘Slapen is echt niet zonde van je tijd.’
De promotie van Laura Pape is op 15 oktober en is ook te volgen via de livestream.