Lezing
ASCL Seminar: Cape Town: The Making of a Colonial City
- Datum
- donderdag 5 maart 2026
- Tijd
- Bezoekadres
-
Herta Mohr
Witte Singel 27A
2311 BG Leiden - Zaal
- 0.31
Verschillende Afrikaanse steden uit de negentiende eeuw werden vooral gekenmerkt door hun kosmopolitisme. Historisch gezien waren stedelijke centra zoals Dakar, Lagos en Zanzibar geïntegreerd in de groeiende imperiale netwerken en trokken ze mensen van diverse afkomst aan. Het kosmopolitische karakter van deze stedelijke omgevingen werd ondersteund door internationale handel, vaak gedomineerd door de slavenhandel over land en over de oceaan. Naarmate de eeuw vorderde, beschouwden koloniale machten deze centra steeds meer als locaties van waaruit ze hun imperiale macht konden projecteren. Zo transformeerde de kosmopolitische stad zich tot een andere entiteit: de koloniale stad en haar variant, de nederzettingsstad. In enkele gevallen, zoals Nairobi, Salisbury en Lusaka, werden nieuwe steden gebouwd om deze functie te vervullen. In alle gevallen weerspiegelden deze pogingen tot sociale transformatie zich in veranderingen in de gebouwde en sociale omgeving, waarbij het verlangen naar rassenscheiding waarschijnlijk de belangrijkste drijfveer was, vooral in zuidelijk en oostelijk Afrika.
Dit ASCL-seminar van gastdocent Wayne Dooling probeert het negentiende-eeuwse Kaapstad te plaatsen binnen de bredere context van de stedelijke geschiedenis van Afrika. Kaapstad was, net als Luanda, vanaf het begin een kosmopolitische en koloniale stad. De Europese kolonisten hadden diverse achtergronden, terwijl slavernij de economische en sociale basis van de nederzetting vormde. Slaven en politieke ballingen uit de Indische-Oceaanregio gaven de stad vanaf het begin een kosmopolitisch karakter. Slavernij was van nature onderdrukkend en extreem gewelddadig, maar de stedelijke atmosfeer bood meer vrijheden dan elders en maakte de ontwikkeling mogelijk van een onderklassecultuur die dwars door raciale categorieën heen liep. Ten tijde van de Britse verovering in 1806 woonden er in Kaapstad meer slaven dan vrije mensen, terwijl de islam de onderklasse van de stad – zowel slaven als vrije mensen – een moreel kader van verzet bood. Toen de bevolking van Kaapstad na de afschaffing van de slavernij met enkele duizenden toenam, begonnen Britse kooplieden en koloniale ambtenaren (in samenwerking met hun medische partners) aan de vernietiging van de kosmopolitische stad.
Photo credit: Zoë Reeve on Unsplash.