Academia in Motion: ‘Een collectieve verantwoordelijkheid om samen kennis te creëren, delen en verbeteren’
Anna van ’t Veer is het gezicht van Open Science Community Leiden (OSCL) en pleit voor een academisch systeem waarin transparantie centraal staat. ‘Cultuurverandering kan alleen samen ontstaan.’
Deze keer vertelt universitair docent bij het Instituut Psychologie, Anna van ’t Veer, wat Academia in Motion voor haar inhoudt: ‘Voor mij betekent Academia in Motion: onze gemeenschap verbinden om samen een open toekomst te creëren.’
Wat bedoel je daar precies mee? Hoe ziet die open toekomst eruit?
‘Dat we wetenschap niet langer zien als iets individueels, maar als een collectieve verantwoordelijkheid waarin we samen kennis creëren, delen en verbeteren. Dat betekent niet alleen dat we publicaties, data en methoden toegankelijk maken, maar ook dat we kritisch blijven reflecteren op de systemen waarin we werken.
‘Als we Open Science goed doen, kan het woord ‘open’ eraf, want het is gewoon wetenschap.’
Mijn ideaal is een academisch systeem waarin het werk dat we doen op een transparante en verantwoorde manier gedaan kan worden, vanuit onze gemeenschappelijke waarden. Denk daarbij niet alleen aan openheid en wetenschappelijke integriteit, maar ook aan rechtvaardigheid, inclusie en diversiteit. Als we Open Science goed doen, kan het woord ‘open’ eraf, want het is gewoon wetenschap—idealiter een systeem dat zelfcorrigerend werkt door zich open te stellen voor samenwerking vanuit verschillende perspectieven, kritische reflectie en verificatie. Dit staat regelrecht tegenover wat ik nog al te vaak zie: een cultuur waarin academici moeten overleven door zich gesloten, individualistisch, en competitief op te stellen.
Publiceren gaat in mijn ideale toekomst niet over alleen je onderzoek naar buiten brengen via high-impact tijdschriften, maar over een pluriformiteit aan vormen en manieren die aansluiten bij het onderliggende doel en beoogde publiek van het werk. We kunnen bijvoorbeeld de verschillende stappen in het proces al eerder delen, en een vorm kiezen die de inhoud het beste overbrengt. Zo staan we meer in dialoog met het beoogde publiek en kunnen we in een vroeg stadium breder input ontvangen.’
Hoe pas je dit zelf toe?
‘Het werk wat ik doe, of het nu onderwijs, onderzoek, community management of beleid is, gaat over hoe we de wetenschap kunnen verbeteren. Ik probeer mijn eigen werk dan ook zo open en transparant mogelijk te maken, bijvoorbeeld via tutorials, preregistraties en preprints. Maar naast die tastbare voorbeelden gaat het voor mij vooral om connecties maken, samenwerken. De verantwoordelijkheid nemen om tijd en ruimte in te bouwen in ons systeem om anderen te helpen hun werk open en integer te kunnen doen. Ik besteed bewust veel tijd aan gemeenschapsvorming, omdat ik geloof dat cultuurverandering alleen samen kan ontstaan.’
Je bent community manager van Open Science Community Leiden (OSCL). Hoe gaat het met dit netwerk?
‘Ik ben trots op hoe de Open Science Community Leiden zich heeft ontwikkeld tot een plek waar mensen komen om zich thuis te voelen en van elkaar te leren, en dat het netwerk van deze communities zich over de hele wereld aan het verspreiden is. Verandering wordt vaak gedragen door collega’s die aan het begin van hun carrière staan, omdat zij inzien wat er op het spel staat. Je loopt dan tegen allerlei barrières in het systeem aan. Ik zie OSCL als een podium om de mooie initiatieven en good practices van collega’s te ondersteunen en versterken.’
‘Er is nu meer bewustzijn, meer beleid en ook meer infrastructuur om transparant werken te ondersteunen.’
Hoever staan we in dit proces?
‘We hebben al enorme stappen gezet, zeker als je bedenkt waar Open Science tien jaar geleden was. Er is nu meer bewustzijn, meer beleid en ook meer infrastructuur om transparant werken te ondersteunen. Tegelijkertijd zitten we nog midden in een transitie waarin oude en nieuwe systemen naast elkaar bestaan. Dat zorgt soms voor spanning, bijvoorbeeld in hoe we onderzoekers evalueren tijdens een jaargesprek, bevordering of sollicitatie. Ik zie het als een fase waarin we aan het uitvinden zijn hoe die nieuwe normen er concreet uit moeten zien.’
Je bent binnen jouw Instituut bezig met een project gericht op strategisch werken binnen Academia in Motion, wat houdt dat in?
‘Collega Marret Noordewier en ik werken op een landelijke (Open Science NL) subsidie waarbinnen we in Leiden de AiM-gedachten in de strategieën van de afdelingen tastbaar willen maken. Een strategie is geen abstract document, maar een leidraad die helpt om bewuste keuzes te maken in hoe we op een open en gelijkwaardige manier samenwerken, Open Science integreren en erkennen en waarderen, juist in die GROW gesprekken, bevorderingen of sollicitaties. Veel van die strategie is eigenlijk al impliciet aanwezig in teams, maar door haar expliciet te maken, komen er mooie gesprekken op gang.
Bijvoorbeeld over dat niet iedereen papers en beurzen na hoeft te jagen en dat je geëvalueerd wordt op alle rollen en taken die je doet voor de strategische doelen van de afdeling. Dat voelt soms nog risicovol, zeker als je bedenkt dat we op alle lagen hiervoor aan de knoppen moeten draaien voordat alle puzzelstukjes op z’n plek vallen, maar tegelijkertijd zie ik hoe mensen hierdoor ontzettend opbloeien.’
Academia in Motion aan Universiteit Leiden
Dit interview is onderdeel van een serie over wat collega’s doen om een cultuurverandering op de Universiteit Leiden te ondersteunen. Samen worden we een open knowledge community die nauw verbonden is met de samenleving, en waarin ieders bijdrage aan onze strategische doelen wordt erkend en gewaardeerd. Nieuwsgierig? Bezoek de website van Academia in Motion.
Tekst: Margriet van der Zee