Seksueel misbruik tussen broers en zussen: wat doe je eraan?
Seksueel misbruik tussen broers en zussen kan diepe, mentale wonden veroorzaken. Over hoe je als behandelaar kunt helpen bij het helen van deze wonden is nog weinig bekend. Om de kennis te vergroten heeft orthopedagoog dr. Sheila van Berkel, die binnen haar functie als Universitair Docent onderzoek doet naar dit thema, een set behandeltips samengesteld.
Stilte doorbreken
De stilte rondom seksueel misbruik tussen broers en zussen doorbreken. Dat is een van de doelen die onderzoeker en orthopedagoog dr. Sheila van Berkel wil bereiken met haar werk. Want die stilte rondom misbruik tussen broers en zussen, zussen en zussen en broers en broers was oorverdovend. En dat is-ie misschien nog steeds wel. ‘Pas de afgelopen twintig, vijfentwintig jaar wordt er onderzoek gedaan naar dit specifieke thema’, geeft Van Berkel aan. ‘En dan zien we eigenlijk pas in de laatste 10 jaar echt een toename.
Niet zo onschuldig als gedacht
In Nederland zijn inmiddels twee lopende onderzoekslijnen die zich hiermee bezighouden. Van Berkel coördineert een onderzoekslijn vanuit de Universiteit Leiden en Aletta Simons verricht PhD onderzoek naar seksueel misbruik tussen broers en zussen vanuit de Christelijke Hogeschool Ede en Tilburg University.
Waarom wetenschappers pas zo kortgeleden zijn begonnen met zich verdiepen in dit onderwerp? ‘Seksuele handelingen tussen kinderen werden lange tijd niet gezien als problematisch’, geeft Van Berkel aan. ‘Men zag het als experimenteren, als onderdeel van de ontwikkeling. Daar moest je vooral geen probleem van maken.’
Inmiddels weten we dat dit niet zo onschuldig is als eerder gedacht. Dit type misbruik kan onder andere leiden tot een posttraumatische stressstoornis, depressie en moeite met de eigen seksualiteit en relaties.
Welke behandeling werkt?
Problemen van deze aard kunnen ook ontstaan na andere vormen van seksueel misbruik. ‘Toch kunnen behandelaren misbruik tussen broers en zussen niet op dezelfde manier aanpakken. ‘Het trauma dat voortkomt uit seksueel misbruik an sich is goed te behandelen met effectief bewezen behandelingen, maar de grote uitdaging is: hoe zorg je ervoor dat niet het hele gezin uit elkaar valt?’
De handvatten die Van Berkel heeft opgesteld helpen om de kans hierop te verkleinen. ‘Veroordeel het gedrag en niet de persoon. Zet niet de broer of zus weg, maar neem wel duidelijk een ethisch standpunt in over wat er is gebeurd’, valt bijvoorbeeld te lezen in het document met tips.
Ook de centrale rol van de ouders wordt benoemd: ‘Heb oog voor schaamte, schuldgevoelens, woede, verdriet en trauma bij de ouders. Steun hen in hun rol om verantwoordelijkheid te nemen voor en steun te bieden aan de kinderen.’
Behandelen blijft maatwerk
Of de volgende stap een algemeen behandelprotocol is? Van Berkel denkt van niet. ‘De behandeling van dit type misbruik zal altijd maatwerk zijn. Geen gezin of familie is hetzelfde. Je moet altijd kijken naar wat er speelt binnen een specifiek gezin en hoe het misbruik is ontstaan. Daar is geen standaard aanpak voor.’
De volledige set behandelhandvatten is hier te raadplegen.