-

Dit NWO-project is uitgevoerd in nauwe samenwerking met de universiteiten van Oxford (contactpersoon: prof. dr. Robert Hoyland) en Princeton (contactpersoon: prof. dr. John F. Haldon) en onderzoeksgroep UMR 8167 (Centre National de la Recherche Scientifique, CNRS, Universiteit Paris-Sorbonne, Paris…

De Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) was een politiek experiment. Bij haar oprichting in 1894 hadden de meeste leden geen stemrecht, de leiders geen politieke ervaring en stond de organisatievorm nog in de kinderschoenen. Wie lid werd, zette bovendien zijn geld, goede naam en baan op het…

Dit door NWO gefinancierde VICI-project (2025-2030) onder leiding van prof. dr. Petra M. Sijpesteijn onderzoekt de plaatsvormingsprocessen in het vroege Islamitische Rijk.

Hoe kunnen we scholen helpen stress en angst in de klas te herkennen en te voorkomen en samen met scholen leerlingen snel de juiste ondersteuning bieden? Op weg naar een structurele samenwerking tussen Leidse scholen en LUBEC Kenniscentrum Angst en Stress bij jeugd.

Dit project onderzoekt de rijke taalkundige geschiedenis van de cruciale taalgroepen in Oost-Afrika en omvat een zoektocht naar woorden die wijzen op eerder verloren talen. Deze resultaten, gecombineerd met recent archeologisch en genetisch onderzoek, zullen bijdragen aan een nieuw begrip van de vroege…

In een longitudinale studie onderzochten Adva Eichengreen en collega's hoe aspecten van emotionele intelligentie de ontwikkeling van de geestelijke gezondheid van adolescenten beïnvloeden. Zo identificeerden ze potentiële waarschuwingssignalen en doelen voor interventieprogramma's.

Wat maakte het vroege islamitische rijk zo succesvol en hebben we het verhaal gemist door cruciaal bewijs te negeren? De Arabische veroveringen in de 7e eeuw veranderden de sociaal-politieke configuraties in het Middellandse Zeegebied en Eurazië voorgoed. Toch weten we niet echt hoe de Arabieren erin…

Bijna 250 mensen zijn ondanks het vroege tijdstip en de regen naar de oude Leidse Sterrenwacht gekomen om de Venusovergang waar te nemen. Gelukkig was deze via het internet prima te zien. Frans Snik en Ignas Snellen gaven uitleg. Een team van Leidse promovendi gaf rondleidingen langs de telescopen.

Het televisieprogramma Vroege Vogels bracht onlangs een bezoek aan Leiden. In de aflevering staat de stadsnatuur centraal, van stoepplantjes tot slimme meerkoeten die plastic gebruiken als nestmateriaal.

Nieuw gemaakte diepe en zeer scherpe beelden van het vroege heelal laten zien dat er een sterk verband bestaat tussen het stervormingstempo in jonge sterrenstelsels en hun totale massa aan sterren. Leidse wetenschappers werkten mee aan het onderzoek.

Een internationaal team van astronomen uit Leiden en de VS heeft voor de eerste keer de snelheid kunnen meten van sterren in een sterrenstelsel op een afstand van 11 miljard lichtjaar. De sterren blijken met ongeveer 1.5 miljoen km/uur bijna tweemaal zo snel door de ruimte te bewegen als de zon in ons…

Kinderen die laat-prematuur oftewel iets te vroeg geboren zijn - tussen de 34 en 38 weken- of klein zijn voor de duur van de zwangerschap, worden gezien als relatief kwetsbaar. Door deze milde perinatale problemen hebben zij niet alleen een grotere kans op medische problemen, maar ook op cognitieve…

Iedereen met een i-Phone kan meedoen met het in kaart brengen van luchtvervuiling in Nederland met de zogeheten iSPEX, een opzetstukje voor je telefoon. Op twee heldere dagen in mei en juni willen we met 10.000 mensen tegelijkertijd een meting doen om fijnstof in kaart te brengen. Het wordt daarmee…

Niet alleen mannelijke vogels zingen, ook vrouwtjes fluiten een aardige partij mee. Op zondag 8 april vertelde Katharina Riebel bij Vroege Vogels over haar onderzoek naar vrouwelijke vogelzang.

Watervlooien en lantaarntjes hebben in de natuur veel meer last van gewasbeschermingsmiddelen dan in het lab. Deze testresultaten uit het Levend Lab presenteerden Henrik Barmentlo en Martina Vijver in radioprogramma Vroege Vogels.

Leidse biologiepromovendus Kevin Groen en zijn eeneiige tweelingbroer (én biologiestudent) Marvin Groen zijn vanaf dinsdag 5 september beide te zien in een nieuwe rubriek bij Vroege Vogels TV op NPO 2 (19:20).

Onderzoekers uit Wageningen en Leiden hebben een rijstveld aangelegd in de polder bij Oud Ade. Met het experiment willen ze nagaan of rijst een duurzaam alternatief is voor de traditionele Nederlandse Landbouw. Vroege Vogels-redacteur Jesper Buursink ging een kijkje nemen op het Polderlab.

Radioprogramma Vroege Vogels was erbij toen onderzoekers Maarten Schrama en Krijn Trimbos met veertig studenten de polder ingingen. Van regenworm tot eendenkroos, de studenten brengen alles in kaart. Deze nulmetingen zijn de start van een tienjarig onderzoek in Polderlab Vrouwe Venne bij Oud Ade.

Rond alle vroege sterrenstelsels bevinden zich gigantische halo's van licht dat maar moeilijk kan ontsnappen. Dat ontdekte een team astronomen onder leiding van Jorryt Matthee van de Universiteit Leiden en David Sobral van de University of Lancaster.

Behalve de padden, gaan ook salamanders aan de wandel als het kwik enigszins stijgt. De salamanders leggen een afstand van tientallen tot honderden meters af naar het water waar ze zich voortplanten. Evolutionair bioloog Manon de Visser vertelt erover in Vroege Vogels, tijdens de uitzending van 9 fe…

Astronomen van de Sterrewacht Leiden hebben een nieuwe methode ontwikkeld om verre quasars te vinden en beter te onderscheiden van andere objecten die erop lijken, met behulp van technieken voor machinaal leren. Het onderzoeksresultaat is geaccepteerd voor publicatie in het vakblad Astronomy & Astrophysics.…

Het leven van sterrenstelsels wordt gekenmerkt door sterk wisselende gedragingen, waarbij ze of enorm veel nieuwe sterren vormen, of nauwelijks sterren vormen, maar niet veel daartussenin. Een nieuwe studie toont aan dat dit bipolaire gedrag, manisch of depressief, de norm blijkt te zijn in het vroege…

Astronomen hebben met de Hubble Ruimtetelescoop voor het eerst de vroege fase van stervorming gezien van de kern van een ellipsvormig sterrenstelsel, 3 miljard jaar na de oerknal. De groeiende kern vlamt op door het licht van miljoenen pasgeboren sterren die in razend tempo worden gevormd. Het team,…

In 2015 dacht Jorryt Matthee een extreem ver sterrenstelsel ontdekt te hebben waarin geen elementen zwaarder dan helium aanwezig waren, genaamd CR7. Drie jaar later toont hij via metingen met de ALMA-telescoop aan dat het sterrenstelsel toch koolstof bevat en zelfs in normale concentraties. De American…

De overgang van eencelligheid naar meercellige organismen is een belangrijke stap geweest in de evolutie. Onderzoekers uit Leiden en Amsterdam ontwikkelden een wiskundig model dat mogelijk verklaart hoe meercelligheid tot stand kwam. Ze vermoeden dat cellen elkaars fouten corrigeren. Publicatie in eLife…

Het was lange tijd één van de meest bedreigde diersoorten ter wereld. Ruim tien jaar geleden dacht men zelfs nog dat hij was uitgestorven: de Filipijnse krokodil.

Een internationaal team van astronomen heeft een groot reservoir van heet gas ontdekt in de cluster-in-wording rond het Spinnenwebstelsel. De sterrenkundigen voorspellen, mede op basis van dat hete gas, dat de cluster-in-wording zal uitgroeien tot een van de grootste objecten in het heelal. Daardoor…

Samen met twee andere experts spitte Geert de Snoo, hoogleraar Milieubiologie, de plannen van politieke partijen uit over energie, natuur, landbouw en dierenwelzijn. In het radioprogramma Vroege Vogels lichtten zij hun bevindingen toe.

In de NPO Radio 1-podcast Vroege Vogels bespreekt hoogleraar Gedragsecologie Hans Slabbekoorn de impact van licht en geluid op migrerende zoetwatervissen.

Bijzonder nieuws voor Sterrewacht Leiden: twee onderzoeksteams hebben een prestigieus ALMA Large Programme toegewezen gekregen. Daarmee mogen ze met een van de krachtigste telescopen ter wereld onderzoeken hoe sterrenstelsels in het vroege heelal zijn ontstaan en zich hebben ontwikkeld.

Een internationaal team onder leiding van de Leidse sterrenkundige Paul van der Werf heeft ontdekt dat zich rond een zwart gat in het jonge heelal een ondoorzichtige schijf van gas en stof bevindt waarin in hoog tempo jonge sterren ontstaan. Het team deed de onverwachte ontdekking bij een succesvolle…

Een nieuw onderzoek van de Leidse archeologe Anastasia Nikulina en een internationaal team uit Frankrijk, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, weerlegt het idee dat jager-verzamelaars vóór de opkomst van de landbouw een verwaarloosbare impact hadden op hun leefomgeving.

Op donderdag 16 mei organiseert Universitaire Bibliotheken Leiden een workshop vroege fotografie van het Midden-Oosten. In de workshop toont conservator Maartje van den Heuvel foto’s van drie avontuurlijke Nederlandse negentiende-eeuwse reis- èn fotopioniers. Zij brachten prachtige foto’s en fotoalbums…

Roelant Jonker onderzoekt halsbandparkieten. Hij wil hun gedrag en hun verspreiding onderzoeken.

Een tweetal opnamen van een jonge, zware ster met een tussenpoos van 18 jaar heeft gedetailleerde, realtime informatie opgeleverd over de vorming en ontwikkeling van dit type sterren. De compacte bolvormige schil van heet gas rond de ster bleek in 18 jaar tijd te zijn geëvolueerd tot een langgerekte…

Bij 71% van alle onderzochte vogelsoorten zingen ook de vrouwtjes.

Een internationaal team van astronomen heeft de meest gevoelige beelden van het heelal gepubliceerd die ooit op lage radiofrequenties zijn verkregen. Ze zijn gemaakt met de international Low Frequency Array (LOFAR). ‘LOFAR heeft het unieke vermogen om hemelopnamen van hoge kwaliteit te maken op metergolflengten’,…