Nauwelijks uitval bij langdurig onderzoek: hoe in dialoog gaan met deelnemers jouw onderzoek verder kan helpen
Hoe houd je deelnemers van begin tot eind betrokken bij je onderzoek? En hoe verbind je je onderzoek met een groot publiek? Als adviseur wetenschapscommunicatie werkt Eva Slings met onderzoekers bij Psychologie aan deze en andere vragen. Collega’s delen hun ervaringen.
Sinds september 2025 werkt Eva Slings in het kader van het LDE-traineeship als adviseur wetenschapscommunicatie in een eenjarige opdracht bij zowel het Faculteitsbureau als het Instituut Psychologie aan een sterkere verbinding tussen wetenschap een maatschappij. Bij Psychologie biedt ze hierbij ondersteuning bij een aantal specifieke onderzoeksprojecten, waarbij ze bij elk onderzoek met een andere, concrete hulpvraag aan de slag gaat.
Onderzoeksprojecten
Tot nu toe heeft ze ondersteund bij vier projecten van verschillende secties, waaronder een project binnen het onderzoeksconsortium Growing Up Together in Society (GUTS) en een promotieonderzoek van Marina Hansen naar de factoren die ons eetgedrag beïnvloeden. Dit voorjaar sluit Eva daarnaast aan bij een onderzoek naar de invloed van gedrag van ouders op depressieve klachten van kinderen onder leiding van Bernet Elzinga en denkt ze mee over openen van fundamenteel onderzoek voor de maatschappij.
Kennisessies
De ervaringen en bevindingen die ze bij die projecten opdoet, worden dit voorjaar beschikbaar gemaakt voor alle onderzoekers van het hele instituut via kennissessies en een handreiking met praktische handvatten. Hieronder lees je meer over de ervaringen binnen de projecten van afgelopen maanden én hoe expertise vanuit wetenschapscommunicatie een rol kan spelen in medisch-ethische vraagstukken.
Effectieve wetenschapscommunicatie: 3 x tip(jes) van de sluier
- Bedenk van tevoren in welke fase van je onderzoek je de samenleving wil betrekken, wat je daarmee wil bereiken en hoe wetenschapscommunicatie daaraan bij kan dragen. Wil je je deelnemers graag betrekken bij de opzet van je onderzoek? Wil je je resultaten op een toegankelijke, creatieve manier terugkoppelen naar je doelgroep? Of wil je dat je deelnemers, gedurende het gehele onderzoeksproces, up to date blijven en gemotiveerd blijven om mee te doen?
- Ontwikkel, in samenwerking met een expert op gebied van wetenschapscommunicatie, op basis van je doelen en strategie een communicatieplan. Met dit plan krijg je scherp wat er praktisch precies voor nodig is om je doel te bereiken en wat en wie je daarbij kan ondersteunen.
- Betrek, bij het opstellen van zo'n communicatieplan, je doelgroep! Uiteindelijk kunnen zij je het beste vertellen wat voor hen werkt en waar ze wel of niet op aan gaan. Neem in de keuzes die je maakt (bijvoorbeeld voor werving of communicatie-uitingen) zoveel mogelijk de stem van je doelgroep mee. Verplaats je in hun schoenen, door hier over met ze in gesprek te gaan.
Deelnemers betrokken houden
Hoe houd je deelnemers enthousiast tijdens langdurig onderzoek? Dat was de communicatievraag van onderzoekers van de Leidse tak van het GUTS consortium. In samenwerking met een Leidse studentenvereniging doet GUTS onderzoek naar de vorming van vriendschappen en sociale relaties. Hiervoor vullen studenten op meerdere meetmomenten door het jaar een vragenlijst in. Hoewel de opkomst op het eerste moment hoog was, 450 studenten, daalde dat aantal op het tweede meetmoment naar 300. Aan Eva de vraag om, in samenwerking met de onderzoekers, het bestuur van de vereniging en de betrokken student-assistenten, een plan te bedenken om in elk geval niet nog meer deelnemers kwijt te raken. Of dat is gelukt, zie je in deze video:
Interactie en dialoog
Een ander onderzoeksproject waar Eva in september mee aan de slag is gegaan is ‘Hoe Eet Nederland?’, een promotieonderzoek van Marina Hanssen (SEO), onder begeleiding van Lotte van Dillen en Pam ten Broeke. ‘Eva heeft ons geholpen een plan te ontwikkelen om deelnemers betrokken te houden bij ons longitudinale onderzoeksproject,’ vertelt Hanssen. ‘Met haar brede kennis van wetenschapscommunicatie en creatieve ideeën hebben we, op basis van wat er in de wetenschap bekend is over wat werkt, een communicatieplan opgesteld waarin wij als onderzoekers niet alleen informatie zenden, maar ook ruimte creëren voor interactie en dialoog met deelnemers.’
Online koffiemoment
Het plan bevat onder andere ideeën voor een online koffiemoment waarin deelnemers vragen kunnen stellen over het onderzoek, en manieren om via de nieuwsbrief een kijkje achter de schermen te bieden. ‘Daarnaast heeft Eva een start gemaakt met het opzetten van een webpagina op de universiteitswebsite, waar deelnemers terecht kunnen voor praktische informatie over het onderzoek en de procedures, en waar zij de onderzoekers beter kunnen leren kennen via onder andere voorstelvideo’s en feitjes.’
Data terugkoppelen aan ouders
Vanaf maart buigt Eva zich bij een studie onder leiding van Bernet Elzinga over de terugkoppeling van persoonlijke gegevens aan ouders van jongeren met depressieve klachten. Elzinga en haar team onderzoeken wat ouders van jongeren met een depressie kunnen doen om hun kinderen beter te ondersteunen. Gedurende drie tot vier weken monitoren ouders alle interacties met hun kind. Hoeveel contact hebben ze met hun kind? Wat voor conflicten hebben ze? Het onderzoeksteam vertaalt deze data in gepersonaliseerde feedback aan de ouders, om te onderzoeken of dit de effectiviteit van een oudercursus (Samen Sterk) kan verbeteren. Eva gaat nadenken over de vraag hoe ze deze informatie op een constructieve manier terug kunnen koppelen aan ouders, en ouders te vragen om te reflecteren op deze interactiepatronen en hoe die van invloed zouden kunnen zijn op de stemming van hun kind.
Inzichten voor iedereen
Het doel is uiteindelijk dat deze opgedane kennis en ervaringen rondom wetenschapscommunicatie terecht komen bij alle onderzoekers van het instituut. Daarom worden er dit voorjaar kennissessies georganiseerd waarin onderzoekers hun ervaringen met collega’s delen. Ook ligt er aan het einde van dit academisch jaar een handleiding die onderzoekers kunnen gebruiken bij vraagstukken rondom wetenschapscommunicatie.