Zes subsidies voor samenwerking tussen Leidse onderzoekers en partners binnen Una Europa
Onderzoekers aan de Universiteit Leiden gaan dit jaar nauwer samenwerken met collega's van negen partneruniversiteiten binnen Una Europa. Aan drie onderzoeksprojecten is tot € 40.000 aan startfinanciering van Una Europa toegekend om vragen op het gebied van democratie en AI, trackingtechnologie en schone energie te beantwoorden.
Bovendien stelt de Universiteit Zürich drie subsidies van € 5.000 beschikbaar voor samenwerking tussen onderzoekers binnen de geesteswetenschappen en hun Zwitserse collega's. Zij gaan onderzoek doen naar taalgebruik in zowel moderne als historische contexten.
Una Europa Seed Funding
Una Europa is een alliantie van elf toonaangevende universiteiten, waaronder de Universiteit Leiden. Dit samenwerkingsverband kent jaarlijks seed funding-beurzen toe om samenwerking tussen deelnemende universiteiten te stimuleren en 'een zaadje te planten' dat uiteindelijk tot externe financiering kan leiden.
De volgende projecten zijn gefinancierd uit de oproep van 2025. Meer informatie over elk project is te vinden op de website van Una Europa.
Democracy & AI
Door generatieve kunstmatige intelligentie (GenAI) treden er in hoog tempo veranderingen op in politieke communicatie en politiek bestuur. Er is dringend behoefte aan inzicht in de implicaties hiervan voor democratische systemen. In dit project wordt een analytisch kader ontwikkeld om zowel de democratische risico's als kansen die AI met zich meebrengt te bepalen. Tot de activiteiten binnen dit project behoren onder andere een workshop interdisciplinair onderzoek, een workshop subsidieontwikkeling en een virtueel trainingsprogramma over AI voor onderzoek. Het doel is om kennis van de nieuwste ontwikkelingen te bevorderen en tegelijkertijd bij te dragen aan de bescherming en veerkracht van democratische stelsels in het AI-tijdperk.
Coördinator: Tom Louwerse, universitair hoofddocent, Faculteit Sociale Wetenschappen
Web tracking and Algorithmic profiling: Trends, Challenges, Horizons (WATCH)
Technologieën voor webtracking spelen een essentiële rol in de hedendaagse digitale infrastructuur, maar er bestaan grote zorgen op het gebied van digitale surveillance, privacy en verantwoordingsplicht in de regelgeving. In dit project worden ontwikkelingen in het landschap van webtracking en algoritmisch profileren van gebruikers onderzocht met een combinatie van deskundigheid op het gebied van computerwetenschap, datawetenschap, AI, netwerkwetenschap, communicatie, mediastudies, gebruiksvriendelijkheid, recht, bestuur en beleidsontwerp. De resultaten omvatten een maandelijkse serie webinars, een onderwijsmodule op universitair niveau en een subsidievoorstel voor een consortium. Het overkoepelende doel is het opzetten van een interdisciplinair onderzoeksnetwerk dat is gericht op het waarborgen van de privacy in AI-gestuurde profileringssystemen en beleidsinitiatieven.
Coördinator: Akrati Saxena, universitair docent, Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen
An Interdisciplinary Alliance on Materials for Clean Energy (ALMATCLEAN)
Het doel van ALMATCLEAN is het oprichten van een interdisciplinair netwerk van onderzoekers die werken aan innovatieve materialen voor de transitie naar schone energie. Belangrijke onderzoeksgebieden zijn brandstofcellen, elektrolysers, batterijen, membranen en polymeren voor CO₂-afvang en waterstoftechnologieën, alsmede materiaalrecycling. De doelstellingen van ALMATCLEAN omvatten de ontwikkeling van concurrerende financieringsvoorstellen die aansluiten bij Europese financieringsregelingen, opleidingsmogelijkheden voor beginnende onderzoekers, en activiteiten gericht op het delen van kennis en op betrokkenheid van de samenleving en het bedrijfsleven.
Deelnemer: Marc Koper, hoogleraar, Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen
Samenwerkingsverbanden met de Universiteit Zürich
Deze projecten zijn gefinancierd door het Global Funding Scheme van de Universiteit Zürich (UZH). Naar verwachting start in 2026 een nieuwe financieringsronde.
Linguistic history in the cradle of humanity
Dit project gaat over de vroege taalkundige geschiedenis van Oost-Afrika. Het uiteindelijke doel is de reconstructie van talen en culturen die al bestonden voordat bekende taalfamilies ontstonden. Het Centre for Linguistics van de Universiteit Leiden en het Institute for the Interdisciplinary Study of Language Evolution van de UZH gaan hierin samenwerken om de grote collectie lexicale data van de Universiteit Leiden te herstructureren en te analyseren. Hiermee wordt de basis gelegd voor een groter project en toekomstige subsidieaanvragen.
Deelnemer: Maarten Mous, hoogleraar, Faculteit Geesteswetenschappen
Exploring Dutch-Swiss Encounters in Transnational Language Histories (c. 1600–1900)
Uit recent onderzoek blijkt dat Zwitserse huurlingen een belangrijke rol hebben gespeeld in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). Er waren ook veel Zwitsers werkzaam bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Dankzij de miljoenen VOC-documenten die nu digitaal toegankelijk worden, is het mogelijk brieven, dagboeken en andere documenten te analyseren. Daarmee wordt in dit project bepaald welke talen mensen gebruikten, in welke contexten ze dat deden, en wat deze keuzes zeiden over machtsrelaties. Het project is gericht op ondervertegenwoordigde gemeenschappen zoals soldaten, huurlingen en arbeiders, en vormt de basis voor een potentieel omvangrijker subsidievoorstel.
Deelnemer: Gijsbert Rutten, hoogleraar, Faculteit Geesteswetenschappen
Social Grammar: Dialects, Identity, and Social Stratification
In dit project wordt nagegaan hoe mensen in het dagelijks spraakgebruik taalkundige vormen kiezen zoals vragen of stellingen. Normaal gesproken genieten indirecte vormen zoals 'kun je het zout doorgeven?' de voorkeur, omdat deze vaak beleefder en sociaal acceptabeler geacht worden dan bevelen zoals 'geef het zout door!' Toch kan 'geef het zout door' onder bepaalde omstandigheden ook gepast (niet onbeleefd) zijn.
Door syntaxis en sociolinguïstiek te combineren, wordt in het project verkend hoe sociale factoren zoals klasse en identiteit taalkundige keuzes beïnvloeden. Het team gaat online taken voorleggen aan sprekers van zes taalvarianten om verbanden tussen zinstype, sociale context en achtergrond van de spreker te analyseren.
Deelnemer: Marina Terkourafi, hoogleraar, Faculteit Geesteswetenschappen
Bekijk alle projecten met seed funding
De afgelopen twee jaar zijn meer dan twintig projecten van de Universiteit Leiden gesubsidieerd om samenwerking met partners in de alliantie Una Europa mogelijk te maken. Meer informatie is te vinden op onze Una Europa-pagina.