‘Als het straks regent, dan ga ik met de auto.’ Om te kunnen redeneren, gebruiken we de hele dag zinnen met ‘als’. Maar hoe zitten die taalkundig eigenlijk in elkaar? Alex Reuneker schreef er een proefschrift van 628 pagina’s over. Promotie op 26 januari.

Honderden jaren lang leerden kinderen in het Oude Egypte lezen met de Beroepensatire: een tekst waarin een vader aan de hand van verschillende beroepen advies geeft aan zijn zoon. Promovenda Judith Jurjens zocht uit hoe dit er in de praktijk aan toeging.

Een volledig optische transistor, een sensor ter grootte van een molecuul en een nieuw soort enkele-fotonenbron voor quantumcommunicatie. Allemaal gedroomde toepassingen van fundamentele natuurkunde die dankzij Robert Smit een stapje dichterbij komen. Op 12 juni verdedigde hij zijn proefschrift cum…

Heel wat medewerkers zetten afgelopen kalenderjaar een bijzondere prestatie neer. In dit overzicht zien je wie welke beurzen, prijzen en onderscheidingen kreeg.

Onderzoek

Promotie

Alumni-activiteit, Merlijnlezing

Op vrijdag 28 juni 2024 is emeritus professor dr. Rudy B. Andeweg overleden. Met zijn overlijden gaat een belangrijk wetenschapper verloren. Een groot verlies voor de politieke wetenschap en de nationale en internationale politicologische gemeenschap. We gedenken een uitstekend onderzoeker, begenadigd…

Onderzoek

Wat kun je doen om met je onderzoek in het nieuws te komen? Hoe breng je onderzoeksresultaten onder de aandacht van een breder publiek?

Een evolutionaire ‘valkuil’ die kam- en marmersalamanders al 25 miljoen jaar achtervolgt: Leidse onderzoekers ontrafelden een mysterieuze DNA-fout die eigenlijk niet zou moeten kunnen ontstaan, maar tóch blijft bestaan. Hoe kan dat? Promovendus James France vond nieuwe aanwijzingen.

De één ontdekte dat slagaderverkalking op een auto-immuunziekte lijkt, de ander ontwikkelde een systeem dat gaat helpen bij de zoektocht naar nieuwe medicijnen. Zowel Marie Depuydt als Jurren de Groot ontvingen daarom op dinsdagavond 4 juni een Krijn Rietveld Memorial Innovation Award.

Als de tokay gekko zijn staart verliest, groeit de nieuwe aan vanuit stamcellen bij de stomp. Spieren, bot en huid ontstaan elk vanuit specifieke stamcellen. Deze vinding van bioloog Luthfi Nurhidayat kan interessant zijn voor regeneratieve geneeskunde bij mensen. Hij promoveert 9 januari.

Hoe verminder je agressie als twee partijen met elkaar in strijd zijn? Het promotieonderzoek van psycholoog Lennart Reddmann laat zien dat het zin heeft om een vreedzaam alternatief te bieden. Al profiteert vooral de aanvallende partij van zo’n oplossing.

Het lukte David Versluis om een babydarm virtueel na te bootsen. Dat is belangrijk voor onderzoek naar verbeteringen in kunstmelk. Zulk onderzoek vindt nu vooral aan de hand van poepluiers plaats, en dat werkt niet optimaal. Versluis promoveert 23 april.

Hoe behandel je infectieziekten het best bij patiënten met obesitas? Ziekenhuisapotheker en promovendus Koen van Rhee onderzocht de invloed van obesitas op bloedwaarden van twee veelgebruikte medicijnen en ontwikkelde een opzet waarmee farmaceuten nieuwe geneesmiddelen kunnen testen op deze patiënte…

Medisch psycholoog Willeke Kitselaar ontwikkelde op basis van een grote medische database een model dat helpt patiënten met aanhoudende lichamelijk klachten eerder te voorspellen. ‘Ik raad huisartsen ook aan in een vroeger stadium een vragenlijst af te nemen over zowel fysieke als mentale klachten.’…

Promotieplechtigheden in het Academiegebouw zijn na de zomer een stuk beter te volgen voor familie, kennissen en andere niet-vakgenoten in het publiek. Het College voor Promoties heeft met plezier besloten dat per 1 september ook alle Leidse promovendi hun verdediging zullen aftrappen met een lekenpraatje.…

Wat hebben tienjarige kinderen en chatbots met elkaar te maken? Promovendus Bram van Dijk onderzocht de taalontwikkeling in kinderen én in AI-taalmodellen. ‘Het is eigenlijk heel praktisch dat we menselijke eigenschappen toekennen aan een chatbot.’

Kankeronderzoek produceert bergen data, maar hoe zet je die slim in voor betere behandelingen? Promovendus Marina Gorostiola González gebruikt geavanceerde analysetechnieken om medicijnen sneller en effectiever te ontwikkelen. Haar aanpak brengt precisie en snelheid samen voor kankerpatiënten wereld…

James Webb life’s building blocks

Hoe kun je erachter komen welke punten er op een kromme liggen? En hoeveel mogelijke krommen tel je door een bepaald aantal punten? Dit is het soort vraagstukken dat Pim Spelier van het Mathematisch Instituut heeft bestudeerd tijdens zijn promotieonderzoek. Hij promoveerde op 12 juni cum laude.

Wat hij precies moest verwachten, wist inlichtingenanalist William Lippert nog niet bij de start van zijn promotieonderzoek. Over het onderwerp was weinig bekend. Drie jaar later weet hij het zeker: conventionele wapenbeheersingsakkoorden zorgen voor vrede.

Wie hoort Black Powerbeweging zal in eerste instantie denken aan de Verenigde Staten. Toch blijken er in de jaren ‘60 en ‘70 in het Nederlands Koninkrijk ook Black Powergroeperingen geweest te zijn, ontdekte promovendus Debby Esmeé de Vlugt.

Door angst voor terugvorderingen vragen mensen geen toeslagen en bijstand aan, ook als ze daar wel aanspraak op kunnen maken. Dat ontdekte Olaf Simonse in zijn promotieonderzoek naar financiële stress en niet-gebruik van voorzieningen. Zijn voorstel: ‘Laat de overheid het initiatief nemen.’

Jasper Knoester is de decaan van de Faculteit Wiskunde & Natuurwetenschappen. Hoe gaat het met hem, wat doet hij precies en hoe ziet zijn dag eruit? In elke nieuwsbrief geeft Jasper een inkijkje in zijn leven.

Twaalf jaar blijven mensen gemiddeld rondlopen met angstklachten voor ze professionele hulp zoeken. Zonde én onnodig, vindt ontwikkelingspsycholoog Leonie Vreeke. Daarom ontwikkelt ze preventieprogramma’s waarin ouders leren behulpzaam te reageren op het angstige gedrag van hun peuters en kleuters.

In 1969 verklaarde Indië-veteraan Joop Hueting in een spraakmakend televisie-interview dat hij en andere Nederlandse militairen in Indonesië oorlogsmisdaden hadden gepleegd. De regering liet vervolgens door Cees Fasseur een onderzoek uitvoeren en kwam op grond daarvan tot de slotsom dat zich tijdens…

Vanaf de jaren ‘50 verbeterde in Europa de toegang tot het onderwijs voor mensen uit de lagere sociaaleconomische klasse. Toch profiteerden de Roma en Sinti daar niet van. Promovenda Anita van der Hulst onderzocht waarom slechts zo weinig Roma en Sinti doorstroomden naar het hoger onderwijs. Promotie…

Steeds vaker proberen burgers via de rechter een vervolgingsbeslissing van het Openbaar Ministerie aan te vechten, ook in maatschappelijk gevoelige zaken. Toch worden zij in die rol niet altijd serieus genomen als democratisch betrokken burgers. Ten onrechte, stelt Sophie Koning.

Simulaties van de vorming van sterrenstelsels leveren veel meer informatie over sterrenstelsels dan een telescoop. Simulaties worden de laatste jaren steeds beter. Sterrenkundige Evgenii Chaikin leverde daaraan zo’n belangrijke bijdrage, dat hij 27 februari cum laude, met lof, promoveerde.

Het stadhouderlijk hof in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden is lang niet voor vol aangezien. Echte hoven en de bijbehorende hofcultuur zou je elders in Europa vinden. Promovendus Quinten Somsen probeert dit beeld te keren. ‘Het stadhouderlijk hof was juist heel levendig.’

Hoe dragen vetten en enzymen in de hersenen bij aan multiple sclerose? In zijn promotieonderzoek combineerde Daan van der Vliet chemie en neurowetenschap om nieuwe inzichten te krijgen in het ontstaan van hersenziekten.

Het onderzoek van Marloes van Moort richt zich op validatieprocessen in de context van begrijpend lezen. De resultaten laten zien dat lezers tijdens het lezen tekstuele informatie ‘toetsen’ aan informatie uit de tekst én uit hun eigen kennis. Het onderzoek levert een belangrijke bijdrage aan verdere…

‘Maak onderscheid tussen jezelf en je werk.’ En: ‘Je proefschrift hoeft geen magnum opus te zijn.’ Het regende tips voor promovendi op het PhD humanties event over well-being op dinsdag 5 september 2023.

De staat, en specifiek de idee van nationaliteit, is bijna allesbepalend in het sociale leven in Nederland. Het bepaalt hoe mensen identificeren, hoe we met elkaar omgaan, en hoe (on)gelijkheid in de samenleving eruitziet. Maar, uiteindelijk is het idee dat we de mensen op kunnen delen in verschillende…

Er zijn nauwelijks heldere regels voor de teruggave van gestolen kunst. Daardoor worden veel zaken niet in de rechtbank beslist, maar in de politieke arena. Evelien Campfens doet in haar promotieonderzoek voorstellen hoe dat anders kan. Promotie op 11 november.

Standaard schooltesten als de CITO-toets laten vooral zien wat kinderen al goed kunnen. Dynamische testen geven juist inzicht in hun potentieel om te leren, ontdekte Mirjam de Vreeze in haar promotieonderzoek. Vooral bij kinderen met leerproblemen als dyslexie of faalangst biedt dat perspectief.

Jasper Knoester is de decaan van de Faculteit Wiskunde & Natuurwetenschappen. Hoe gaat het met hem, wat doet hij precies en hoe ziet zijn dag eruit? In elke nieuwsbrief geeft Jasper een inkijkje in zijn leven.

‘Hadden we allemaal maar een grammetje van Cleveringa. Dan komt het wel goed’, aldus hoogleraar Leo Lucassen. Hij pleit tijdens het Cleveringa-debat over de grens tussen het vrije woord en bedreiging voor ‘meer lef’. Hij is niet de enige die dat hard nodig vindt, blijkt woensdagavond in het Academiegebouw…

Een röntgenscanner, wat kogellagers en een nieuw ontwikkeld algoritme. Dat is alles wat je nodig hebt om met een 3D-model kunstobjecten vanbinnen te bekijken zonder ze te ontmantelen. Door het onderzoek van Francien Bossema (Centrum Wiskunde & Informatica en Leiden Institute of Advanced Computer Science)…

Jonge kinderen in Nederland hebben al vooroordelen op basis van etniciteit. Die conclusie trekt Ymke de Bruijn (27) in haar proefschrift ‘Child Interethnic Prejudice in the Netherlands: Social Learning from Parents and Picture Books’. De promovenda onderzocht aan welke handelwijzen en ideologieën kinderen…

Wat doet het opgroeien in een muzikale omgeving of tijdens de coronapandemie met de hersenontwikkeling van tieners? Dat onderzocht psycholoog Lina van Drunen bij honderden tweelingen tijdens haar promotieonderzoek. Ze ontdekte: muziek beoefenen vertraagt de hersenontwikkeling, en dat biedt kansen.

Het voelde volgens biologe Nataliia Machyshynets als ‘zoeken naar een naald in een hooiberg’: de zoektocht naar nieuwe antibiotica in de strijd tegen toenemende resistentie. Tijdens haar promotieonderzoek vond ze uiteindelijk wat ze zocht, en wel in de grond onder onze voeten.

De één gebruikte 3D-celmodellen om darmkanker te bestuderen, de ander zette machine learning in voor efficiënte bloeddonatie. Voor deze prestaties ontvingen Marieke Vinkenoog en Simon Christian Hansmann op dinsdag 2 september de Krijn Rietveld Memorial Innovation Award.

‘We hebben geen mechanismen in de hersenen gevonden voor overdracht van kindermishandeling tussen de generaties. Wel vonden we dat de effecten van ervaren verwaarlozing en ervaren mishandeling op het brein verschillend waren’, concludeert Lisa van den Berg (Klinische psychologie). Promotie op 30 jun…

Het College van Bestuur heeft Armin Cuyvers benoemd tot hoogleraar Europees recht, met als specialisatie EU Constitutioneel Recht en Vergelijkende Regionale Integratie. De benoeming gaat in per september 2021.

Hoe verhaal je over dramatische gebeurtenissen als daarover niet gesproken mag worden? Taufiq Hanafi onderzocht voor zijn dissertatie hoe massamoorden ondanks censuur een plek kregen in de Indonesische literatuur. Promotie op 31 maart.

Chinees-Nederlandse kinderen krijgen via hun moeders en kinderboeken mee dat witte mensen de norm zijn, zo ontdekte promovendus Yiran Yang.

Giulio Barbero and Matthias Müller-Brockhausen did their PhD research at the Leiden University Game Research Lab.