Luca Andrea ging aan de slag met munten in het Teylersmuseum: ‘Door naar het object te kijken, ontdek je nieuwe verhalen’
Een paper tijdens haar master zette student Luca Andrea op het spoor van Romeinse munten. Tijdens een stage bij het Teylersmuseum schiep ze orde in de muntencollectie en stuitte op mooie verhalen. ‘Munten hebben allerlei functies gehad.’
In het eerste semester van haar researchmaster schreef Luca een artikel over Romeins Mauretania tussen 25 voor Christus en 40 na Christus. Dit gebied dat het huidige Marokko en delen van Algerije beslaat, werd bestuurd door cliënt-koningen, die aangesteld waren door keizer Augustus. In theorie waren zij ondergeschikt aan hem, maar de munten uit dat gebied vertelden een ander verhaal, ontdekte Luca. ‘Koning Juba II liet soms een tempel van Augustus op een munt zetten om zijn onderdanigheid te laten zien, maar in andere symboliek presenteerde hij zichzelf juist als een legitieme hellenistische en inheems vorst, waarmee hij de grens tussen afhankelijkheid en autonomie opzocht’, vertelt ze. ‘Zijn zoon Ptolemeus voerde dat narratief nog iets verder door, wat er uiteindelijk toe leidde dat keizer Caligula hem liet vermoorden. Ik vond het een ontzettend interessante realisatie dat munten ingezet werden als een soort antiek propagandamiddel.’
Categoriseren
Als haar docent numismatiek een halfjaar later een vacature deelt voor een stage bij de munten- en penningencollectie van het Teylersmuseum, hoeft ze dan ook niet lang na te denken. Luca: ‘Met twee bachelors en een halve researchmaster was ik er wel aan toe om wat praktische ervaring op te doen. Ik wilde graag meedraaien in een organisatie en zien hoe onderzoek daar concreet wordt toegepast.’
In het geval van het Teylersmuseum betekent dat: categoriseren. De muntencollectie is voor het laatst in de negentiende eeuw voorzien van marginale beschrijvingen en nog niet verwerkt in een van de online databases die collecties aan elkaar linken. ‘Wanneer je goed beschrijft wat er op een Romeinse munt staat, kun je afleiden wie de munt wanneer heeft gemaakt’, legt Luca uit. ‘Door een beschrijving als ‘vrouw die naar links kijkt’ aan te vullen met ‘Venus’, heb ik ervoor gezorgd dat de munten beter vindbaar zijn. Via permalinks kunnen al die vondsten van één type vervolgens aan elkaar worden gelinkt, waardoor ze online beschikbaar kunnen komen voor onderzoek. Ik ben van nature vrij chaotisch, dus het was ook voor mezelf een goede ontwikkeling om een tijdje zo precies bezig te zijn.’
Verhalen zoeken
Tussen al die te catalogiseren munten, stuit Luca af en toe op bijzondere exemplaren. ‘In mijn studie draaide het vooral om de categorisering van de munten, maar in het museum kijken ze veel concreter naar het object zelf, vertelt ze. ‘Wat is de metaalsamenstelling? Is de munt gegoten of geslagen? Door het object in handen te houden, kijk je meteen op een andere, minder theoretische manier naar deze objecten.’
Een van Luca’s ontdekkingen is een munt met een afbeelding van Antonia Minor met een snee door haar hals, alsof ze is onthoofd. ‘Ze was heel populair, dus het is onwaarschijnlijk dat iemand wrok tegen haar koesterde. Toen ik verder ging zoeken, ontdekte ik dat er in het noorden van het Romeinse Rijk heel veel van dit soort verminkte portretten zijn teruggevonden. Dat lijkt een religieuze functie te hebben gehad. Daar heb ik nu een artikel voor een populair-wetenschappelijk tijdschrift over geschreven, ook omdat dit soort verhalen helpt om soms toch wat droge muntencollecties aantrekkelijk te maken voor het publiek.’
Aan de slag voor Buitenlandse Zaken?
Luca hoopt dit jaar af te studeren. ‘Ik ga eerst nog onderzoek doen in Marokko voor mijn scriptie. Sinds ik dat werkstuk over de munten daar heb geschreven, is mijn interesse in dat gebied alleen maar toegenomen. Daarna zou ik graag aan de slag gaan als buitenlands beleidsmedewerker bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, het liefst gericht op Noord-Afrika. Ik heb tijdens mijn studie geleerd kritisch en analytisch te denken en zeker bij oude geschiedenis moet je soms een beetje creatief zijn, omdat je minder bronnen tot je beschikking hebt dan in latere periodes. In combinatie met mijn kennis van het gebied, lijken me dat allemaal eigenschappen die goed van pas komen in die functie.’