Zeven onderzoekers van de Universiteit Leiden hebben een succesvolle aanvraag gedaan binnen de Open Competitie SGW (Sociale en Geesteswetenschappen) XS, een pilotprogramma van wetenschapsfinancier NWO.

Nog te vaak beschouwen westerse landen Afrika als de periferie, stelt antropoloog Mayke Kaag. In haar oratie pleit ze voor een andere invalshoek: zie Afrika als een spiegel voor mondiale ontwikkelingen. Zoals de impact van de digitale revolutie.

Maar liefst vijfenvijftig aanvragen zijn ingediend voor een Kiem seed grant, een initiatief voor het ontwikkelen van nieuwe interdisciplinaire, interfacultaire onderzoekssamenwerkingen en ontmoetingen. Maandag vond de loting plaats voor de toewijzing van 22 seed grants. Het College van Bestuur was zo…

Afgewezen worden doet pijn, maar iemand moeten afwijzen evengoed. Sociaal psychologen ontdekten dat studenten op hospiteeravonden de ander ‘dehumaniseren’ om zo’n afwijzing makkelijker te maken. Dat klinkt misschien ernstig, maar volgens de onderzoekers is het ook logisch.

Onderzoeksmasterstudent Linda Bomm ontdekte in haar scriptie dat mannen vrouwelijke slachtoffers van seksueel geweld minder vaak geloven dan vrouwen. Ook geven zij deze vrouwen vaker de schuld en beoordelen ze hen negatiever. Dit effect is het sterkst bij mannen die zich sterk identificeren met hun…

Na maanden voorbereiding werd het heel spannend: zou de lucht boven Leiden op tijd opklaren voor de beloofde voorstelling van flonkerende sterren en planeten? Honderden Leidenaren gingen op 25 september op sterrenjacht. Ze werden zich meer dan ooit bewust van de effecten van lichtvervuiling.

Lezing

Als strategie- en veiligheidsspecialist adviseerde Julien Bastrup-Birk (41) zowel de NAVO als de Verenigde Naties over drugs- en misdaadbestrijding. Ook werkte hij bij de Britse ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie. Komende week promoveert hij op clandestiene niet-statelijke macht in het internationale…

Sociaal, Organisatie, Veiligheid

Voor een wensvervulling van Make-A-Wish ontving de Universiteit Leiden onlangs een bijzondere gast. Samen met haar beste vriendin volgde Yuliia op 24 februari een practicum waarbij de hersenen van een kalf onderzocht werden.

De tuktuk van de European City Of Science Leiden 2022 stuurde de wetenschap op pad naar de wijk. Op het Vijf Meiplein sloeg het placebo-team van Andrea Evers de tent op voor iedereen die meer wilde weten over het effect van woorden en verwachtingen. Beleef de dag van het placebo-efffect in de fotora…

Facilitair

Welke belangen en motieven spelen voor mensen mee in samenwerking, conflict en vertrouwen? Dat onderzocht Van Dijk ruim 36 jaar lang aan de hand van experimentele spellen in het lab. ‘Met spellen breng je complexe onderwerpen terug tot hun essentie.’

Het Citizen Science Nederland (CS-NL) netwerk is deze maand officieel gelanceerd met behulp van de subsidie van Open Science NL. De nieuwe visie voor dit netwerk werd op 28 mei gepresenteerd.

Een koffer beplakt met stickers van verschillende universiteiten, met hierin een quantumlichtbron. Sinds april 2024 bezoekt deze koffer in Europa wetenschappers die onderzoek doen naar losse fotonen: de kleinst mogelijke hoeveelheid van licht. De koffer, ook wel ‘Q-torch’ genoemd, reist van lab naar…

Met optimale combinaties van antibiotica kun je bacteriën beter bestrijden en tegelijk voorkomen dat ze snel resistent worden. Wetenschappers uit vijf Europese landen gaan zulke combinaties vaststellen en anderen helpen dat te doen. De Leidse hoogleraar Coen van Hasselt coördineert het project.

Uit de Duurzaamheidsmonitor 2023 blijkt dat de Universiteit Leiden haar duurzaamheidsinspanningen krachtig voortzet.

Er zijn nog meer moleculen denkbaar als mogelijk kandidaat-medicijn dan er sterren in het heelal zijn. Hoe kun je die moleculen ooit efficiënt identificeren? Hoogleraar AI en medicinale chemie Gerard van Westen: 'Ik ga kunstmatige intelligentie inzetten als copiloot om geautomatiseerd op zoek te gaan.'…

De groep van Tjerk Oosterkamp doet misschien wel het koudste onderzoek ter wereld. De onderzoekers hebben een sensor afgekoeld tot minder dan 2 millikelvin - bijna zo koud als het absolute nulpunt. Daarmee kunnen ze extreem gevoelige metingen doen. Promovendus Jaimy Plugge hielp bij het bouwen van de…

Onderzoekers in Leiden, onder leiding van Sebastian Pomplun, hebben een nieuwe methode ontwikkeld om honderdduizenden moleculen te screenen voor geneesmiddelenonderzoek — dit keer zonder DNA-tags, maar met massaspectrometrie. ‘We wilden geneesmiddelenonderzoek sneller en toegankelijker maken,’ zegt…

Martijn Verkuilen is de winnaar van de Unilever Research Prize 2022. Door DNA over te zetten van een plant naar gist, zette hij de eerste stap voor een nieuwe diabetes-medicijn. Hij haalde zijn prijs 24 november op in Wageningen.

Tijdens het symposium ‘Transdisciplinary Study of Just Public Algorithmic Systems’, op vrijdag 24 maart in Den Haag, staat onderzoek naar het gebruik van algoritmische systemen in de publieke sector centraal. Een actueel onderwerp dat de laatste tijd veel in de belangstelling staat. Vijf vragen over…

Workshops

In de nationalistische negentiende eeuw nam de studie van middeleeuwse geschriften een vlucht. Juist de studie van de eigen volkstaal zou een groots nationaal verleden blootleggen. Maar waarom werd het Oudengels dan ook onderzocht door Denen, Nederlanders, Italianen en vele andere nationaliteiten?

Dat natuur in de stad voordelen oplevert voor mens en dier, daar zijn meerdere aanwijzingen voor. Maar een ‘totaalbeeld’ van de opbrengsten van stadse natuur, dat is er niet. Leids promovendus Joeri Morpurgo en masterstudent Orestis Strymponis gebruiken daarom Den Haag als levensgroot lab.

Hoogleraar Ineke Sluiter heeft 25 november de Eremedaille voor Kunst en Wetenschap in de Huisorde van Oranje in ontvangst genomen. Ze kreeg deze uitgereikt door koning Willem-Alexander.

Was was er eerder: muziek of taal? Een artikel bij EenVandaag stelt deze vraag aan verschillende wetenschappers, onder wie taalkundige Jeroen Wiedenhof.

Congres/symposium

Veel van de taalregels die wij nu gebruiken, zijn in de zeventiende en achttiende eeuw geformuleerd. Promovenda Eline Lismont onderzocht in een dubbeltraject aan de universiteiten van Leiden en Brussel wat ervoor zorgde dat sommige een succes werden en andere snel werden vergeten.

In 2014 viel Rusland Oekraïne binnen en bezette de Krim en zo’n tweeënhalf jaar geleden begon het een grootschalige invasie. Voor Oekraïne is het een oorlog. Maar Rusland noemt het een “speciale militaire operatie”. Dergelijke woordkeuzes sturen de manier waarop mensen tegen zaken aankijken. Voor een…

In een goedgevuld Telders Auditorium gingen studenten van vijf verschillende universiteiten in het Koreaans de strijd met elkaar aan. Wie spreekt de taal het beste?

‘Als het straks regent, dan ga ik met de auto.’ Om te kunnen redeneren, gebruiken we de hele dag zinnen met ‘als’. Maar hoe zitten die taalkundig eigenlijk in elkaar? Alex Reuneker schreef er een proefschrift van 628 pagina’s over. Promotie op 26 januari.

Sinds 1 mei is Stephan Raaijmakers hoogleraar Communicatieve AI. Hiervoor bekleedde hij deze zetel al vijf jaar als bijzonder hoogleraar. Hoe is zijn omgang met AI in die tijd veranderd?

Bij de ICT-helpdesk van het ISSC komen dagelijks tientallen vragen binnen van medewerkers en studenten. Een samenwerking tussen TNO, het LUCL en het ISSC moet duidelijk maken of een speciaal ontworpen chatbot hier ondersteuning bij zou kunnen bieden.

Platform Stemmen van Afrika bestaat tien jaar én won de jaarlijkse populariseringsprijs van de Landelijke Onderzoekschool Taalwetenschap (LOT). Hoog tijd voor een praatje met redactieleden Jenneke van der Wal, Maarten Mous en Nina van der Vlugt over het belang van het platform en de plannen voor de…

Het LUCL werkt de komende jaren mee aan de bouw van Macroscope, een nieuwe wetenschappelijke infrastructuur die maatschappelijke verandering op populatieniveau in kaart brengt. Hoogleraren Gijsbert Rutten, Stephan Raaijmakers en Carole Tiberius vertellen meer over het project.

Als Robin Hartman door of rond de gebouwen van FWN loopt, kijkt hij voortdurend om zich heen. Omhoog, opzij, achter zich. Altijd alert. Als hoofd bedrijfshulpverlening (BHV) staat bij hem de veiligheid van collega’s en studenten voorop.

Hoe verminder je agressie als twee partijen met elkaar in strijd zijn? Het promotieonderzoek van psycholoog Lennart Reddmann laat zien dat het zin heeft om een vreedzaam alternatief te bieden. Al profiteert vooral de aanvallende partij van zo’n oplossing.

Herman Spaink kent veel stoffen die misschien wel de ziekte tuberculose kunnen helpen bestrijden. In Leiden is labruimte om ze veilig te onderzoeken heel schaars. Bij de Indonesische Universitas Gadjah Mada lukt het binnenkort wel, in een gloednieuw lab. En dat is hoog tijd, aldus Spaink: ‘de ziekte…

Tirong Guo wist na noeste arbeid in het lab een groep materialen te ontwikkelen die een stabiele en efficiënte basis vormen voor kunstmatige fotosynthese. Zal het daarmee lukken op grote schaal en op z’n aller-duurzaamst waterstof en andere nuttige verbindingen te maken? Guo promoveert 21 januari.

De zoektocht naar nieuwe antibiotica vergemakkelijken. Gilles van Wezel, hoogleraar moleculaire biotechnologie bij het Instituut Biologie Leiden (IBL), wil dit doen door te kijken naar overeenkomsten in het DNA van antibiotica-producerende bacteriën. Van Wezel heeft voor dit onderzoeksproject een ERC…

Om de hoge werkdruk binnen onze universiteit aan te pakken, en op aandringen van de Universiteitsraad, riep het College van Bestuur vorig jaar het Werkdrukverlichtingsfonds in het leven. Inmiddels zijn de eerste via het fonds gefinancierde projecten van start. Twee collega’s lichten toe hoe hun idee…

Een volledig nieuwe AI-toepassing bedenken om de werkdruk te verlagen: die uitdaging gingen dertien teams van vindingrijke collega’s aan met hun deelname aan het AI Cocreatie Lab. Tijdens de slotbijeenkomst in het Academiegebouw lieten deelnemers hun pitchfilmpjes zien en maakte een deskundige jury…

Om studenten beter voor te bereiden op de practica in het lab, maakt een team van de opleiding Bio-Farmaceutische Wetenschappen (BFW) interactieve video’s. Deze video’s gebruiken humor en voorbeelden om basisvaardigheden en veelgebruikte handelingen aan studenten te laten zien. ‘We willen onderwijs…

‘Welke specifieke onderzoeken er allemaal gaande zijn, vind ik niet zo interessant. Ik doe gewoon mijn ding en dat is prima,’ meent biotechnisch medewerker Davy de Witt. In dit interview vertelt hij over zijn baan en ervaring bij het Instituut Biologie Leiden, waar hij inmiddels al 27 jaar lang in dienst…