Astronomen, onder leiding van Nienke van der Marel, hebben met de ALMA telescoop de sterkste aanwijzing tot nu toe gevonden dat in de schijven van gas en stof rond vier jonge sterren recent planeten zijn ontstaan. Publicatie in Astronomy & Astrophysics.

Een internationaal team van sterrenkundigen, onder wie Jelle Kaastra, heeft een nieuwe verklaring gevonden voor röntgenstraling in clusters van sterrenstelsels. Deze röntgenstralen kunnen ontstaan als koud waterstofgas botst op hete zwavel-ionen en zo elektrische lading overdraagt. Eerder werden de…

Sterrenstelsels groeien omdat hun zwaartekracht vers gas van buiten aantrekt. Om dat proces te kunnen begrijpen kroop sterrenkundige Freeke van de Voort achter de computer en simuleerde het. Ze ontdekte dat zwarte gaten het opslokken van vers gas sterk vermindert. Promotie op 28 maart.

De thermostaat in de gebouwen van de Universiteit Leiden gaat twee graden naar beneden. In ruimtes die worden gekoeld, wordt de temperatuur ook aangepast. Hiermee geeft de universiteit gehoor aan de oproep van het kabinet om minder energie te gebruiken.

Wat doet de Universiteit Leiden om het energieverbruik te reduceren en af te stappen van fossiele energie? Waar vind je informatie over energie? En hoe kan je zelf aan de slag?

Paul Brakefield, hoogleraar evolutiebiologie van het Instituut Biologie Leiden (IBL), heeft een ERC Advanced Grant ontvangen voor zijn onderzoek. Hij krijgt 2,5 miljoen euro om in een periode van vijf jaar zijn onderzoeksprogramma verder uit te bouwen.

Met twee beurzen in een klap zet Marit Ruitenberg haar wetenschappelijke carrière luister bij. Beide internationale beurzen steunen een onderzoeksproject naar de neuromotorische handtekening van depressie.

Sterrenkundigen hebben voor het eerst in drie dimensies waargenomen dat gas vanuit spiraalvormige sterrenstelsels met hoge snelheid naar boven en naar beneden wordt geblazen, ver het sterrenstelsel uit. Ze bevestigen hiermee de theorie van de evolutie van sterrenstelsels: dat stervormende sterrenstelsels…

Stereotypen tussen EU-landen blijken meer dan alleen beeldvorming: ze beïnvloeden hoe burgers denken over Europees beleid. Dat tonen Adina Akbik en Christina Toenshoff in hun eerste resultaten uit een ERC-project naar culturele stereotypering.

Als groente en fruit rijp worden, komt het gas etheen vrij. Etheen beïnvloedt ook de snelheid van de rijping. Chemicus Tom van Dijkman onderzocht hoe kleine en goedkope sensoren gemaakt kunnen worden om etheenconcentraties te meten tijdens het transport. Promotie op 12 mei 2016.

In 2021 hebben veel van onze medewerkers en studenten mooie prijzen gewonnen en belangrijke onderzoekssubsidies binnengehaald. Traditioneel blikken we aan het einde van het jaar en bij de start van het nieuwe jaar terug op deze successen.

Simulaties van de vorming van sterrenstelsels leveren veel meer informatie over sterrenstelsels dan een telescoop. Simulaties worden de laatste jaren steeds beter. Sterrenkundige Evgenii Chaikin leverde daaraan zo’n belangrijke bijdrage, dat hij 27 februari cum laude, met lof, promoveerde.

De oorlog tussen Oekraïne en Rusland speelt zich niet alleen af op het slagveld, maar ook op het geopolitieke speelveld van gas. Conflicten over die energiebron begin deze eeuw, waren volgens promovendus Ilia Barboutev een voorbode voor de oorlog van nu.

In een virtuele windtunnel hebben Nederlandse astronomen planeetvormende gasschijven laten kantelen en krimpen. Het onderzoek kan helpen een verklaring te vinden voor de gekantelde planeetbanen in ons eigen zonnestelsel.

De grootste sterrenstelsels in ons heelal halen 'voedsel' uit kosmische oceanen van koud gas en groeien zo nog verder. Dat vermoedt een internationaal team van wetenschappers met daarin twee Leidse sterrenkundigen op basis van uitgebreide waarnemingen aan het Spinnenwebstelsel. De astronomen publiceren…

Ondanks regen en algeheel rotweer stond hij toch nog binnen een week op de muur. De Van der Waals-toestandsvergelijking is de achtste muurformule

De vorming van sterrenstelsels Datum: maandag 17 september Tijdstip: 16.00 uur Locatie: Academiegebouw Bij oraties wordt het togaprotocol gehanteerd.

The LIACS Media Lab has received a research grant from the worldwide leading graphics hardware company NVIDIA. The grant exists of newly developed hardware utilizing thousands of processors. LIACS researchers will use it to investigate deep learning in understanding imagery from sources such as MRI…

Leidse wetenschappers leiden het COLIBRE-project, een baanbrekende reeks simulaties van het heelal. Door ook koude gaswolken en kosmisch stof te modelleren—de fysica die eerdere simulaties misten—tonen ze voor het eerst een realistisch beeld van hoe sterrenstelsels ontstaan en zich ontwikkelen.

De oudste universiteit van Nederland heeft veel beroemde wetenschappers voortgebracht. Sommigen zijn bij een breed publiek bekend. Anderen wellicht niet, maar hun prestaties zijn niet minder indrukwekkend.

Het gaat niet goed met de biodiversiteit in Nederland. Hoogleraar Natuurlijk Kapitaal Koos Biesmeijer combineert onderzoek met praktische adviezen: van het vergroenen van industrieterreinen tot oplossingen die geïnspireerd zijn op de hightech-natuur. Oratie op 9 maart.

De bacheloropleiding Sterrenkunde duurt drie jaar. Tijdens deze studie volg je (werk)colleges en voer je experimenten uit. Hierdoor bouw je een stevige basis in verschillende vakgebieden, zoals natuurkunde, wiskunde en informatica.

Bij diepe waarnemingen met de MUSE-spectrograaf van de Very Large Telescope van ESO zijn rond verre sterrenstelsels gigantische kosmische reservoirs van atomair waterstof ontdekt. De extreme gevoeligheid van MUSE stelde de onderzoekers in staat om deze vage waterstofwolken in het vroege heelal rechtstreeks…

Een team van astronomen, onder wie de Leidse hoogleraar Ewine van Dishoeck, heeft met behulp van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) suikermoleculen ontdekt in het gas rond een jonge, zonachtige ster. Het is voor het eerst dat er in de ruimte rond zo’n ster suiker is gedetecteerd.…

Cryptograaf Ronald Cramer kreeg in maart 2017 een ERC-Advanced Grant om onder meer 'secure multi party computation' verder te ontwikkelen. Kennislink sprak hem over de techniek, die het mogelijk maakt informatie te delen en verwerken zonder privacy op te geven. 'Lang was dit heel theoretisch. Maar…

Drie Leidse wetenschappers ontvangen een ERC Advanced Grant. Daarmee doen zij de komende vijf jaar onderzoek naar exoplaneten, de vrije wil en deeltjesfysica.

Leidse criminologen hebben een AI-systeem ontwikkeld dat vuurwapenincidenten identificeert door continu meer dan 350 nieuwsbronnen te scannen.

Sterrenkundigen gebruiken een nieuwe supercomputer om de enorme hoeveelheden data van de LOFAR telescoop te verwerken. Naar verwachting zullen de data nieuwe inzichten bieden in het ontstaan van melkwegclusters en quasars.

Astronomen hebben ontdekt dat het magneetveld van een witte dwerg een barrière vormt voor het opslurpen van massa van zijn begeleidende ster.

In de AD-rubriek de 'Zomeruniversiteit' vertellen de knapste koppen van Nederland over de ontwikkelingen in hun vakgebied. Deze week was de beurt aan hoogleraar Moleculaire astrofysica Ewine van Dishoeck.

Astronoom Xander Tielens krijgt een Spinozapremie, de hoogste wetenschappelijke prijs van Nederland. Tielens is hoogleraar in de fysica en chemie van de ruimte tussen de sterren. In deze ruimte bestudeert hij grote en complexe, vaak organische, moleculen. De Spinozapremie bedraagt 2,5 miljoen euro.

Dit waren de hoofdsprekers en sessieleiders op De Kennisboomgaard 2025:

De onderzoeksprojecten binnen eLaw richten zich op baanbrekende en toekomstgerichte maatschappelijke uitdagingen op het snijvlak van recht en technologie.

Vaksteunpunten Nederlands en Moderne vreemde talen

Hoe kan pre-islamitische poëzie worden gebruikt als bron om de geschiedenis van Centraal-Arabië aan de vooravond van de islam te reconstrueren?

Het superzware zwarte gat in het centrum van het Circinusstelsel slokt gas op via twee spiraalarmen. Dat ontdekte promovendus Wout Goesaert. Maar slechts een klein deel van het gas verdwijnt uiteindelijk in het zwarte gat, de rest wordt uitgespuugd.

Hoog boven de zuidpool van de Saturnus-maan Titan verscheen in 2012 plotseling een geheimzinnige wolk. Planeetonderzoekers hebben nu ontdekt dat deze wolk verrassend genoeg bestaat uit zeer giftig blauwzuurijs, dat zich waarschijnlijk heeft gevormd na een snelle en extreme afkoeling van gassen in de…

Op dinsdagavond 22 augustus is onze zeer dierbare collega Jo Hermans overleden. Jo was al enige tijd ziek, maar bleef tot op het laatst goedgemutst van het leven genieten. Hij heeft heel veel voor de universiteit Leiden betekend, en zal door velen met warme herinneringen worden herdacht.

Gezondheidspsycholoog Andrea Evers onderzoekt met een ERC Consolidator Grant voor excellente onderzoekers hoe verwachtingen over gezondheid de ziekte-uitkomsten beïnvloedden. Onlangs is een extra ERC Proof of Concept subsidie aan Evers toegekend om aansluitend innovatieve therapeutische interventies…

Een internationaal team van astronomen onder leiding van de Leidse promovenda Leah Morabito heeft met de LOFAR-radiotelescoop de grootste koolstofatomen buiten onze Melkweg ontdekt. Astronomen kunnen nu bepalen hoe koud en compact het gas rond deze atomen is. Dit gas heeft invloed op stervorming en…

Een jurist moet rechtsregels toepassen in een wereld die complex of zelfs chaotisch is. Legitieme belangen botsen, juristen zorgen in verschillende rollen dat daarin de balans wordt gevonden. Dat leerden 1000 eerstejaarsstudenten rechten en criminologie tijdens de facultaire introductieweek.

Kunnen we de grootste structuren in het universum onderzoeken door te kijken naar de kleinste deeltjes? Daarover gaat het onderzoek van Lydia Stofanova, promovendus aan de Leidse Sterrewacht en SRON — het Nederlandse instituut voor ruimteonderzoek. Ze bestudeert hoe elementen zoals zuurstof de grootschalige…

The ministry of education (OC en W) has generously decided to subsidize the Encompass program with a grant of 1 million euro’s for the years 2012-2016.

Sinds de oprichting is LUC een college voor onderwijsontwikkeling en experimentatie. In de missie van het college wordt LUC beschreven als "een plek van innovatie op het gebied van didactiek, curriculumontwerp en studentwelzijn." Deze visie wordt toegepast via een studentgerichte benadering in het onderwijs…

Hoogleraar Peter Bisschop ontvangt een ERC Advanced-beurs. Hij gaat het bedrag van ongeveer 2,5 miljoen euro besteden aan onderzoek naar purana’s: geschriften in het Sanskriet van soms meer dan vijftienhonderd jaar oud.

Het nieuwe programma Synoptic Optics, gesubsidieerd uit het NWO-domein Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW), gaat nieuwe optische technieken ontwikkelen. Onderzoekers Frans Snik en Hoogleraar Experimentele astrofysica Christoph Keller van de Sterrewacht Leiden gaan nieuwe methoden testen om…

De schokgolf die door een van de vijf sterrenstelsels van het Kwintet van Stephan teweeggebracht wordt, is minder ontwrichtend dan verwacht. Waarschijnlijk wordt de schok gedempt door stofdeeltjes in het omringende gas. Dat blijkt uit de analyse van de eerste wetenschappelijke waarnemingen van WEAVE,…

Astronomen van onder meer SRON en de Sterrewacht Leiden hebben met ESA’s ruimtetelescoop XMM-Newton gas gevonden dat één van de puzzelstukjes vormt om de totale hoeveelheid ‘normale’ materie in het heelal in kaart te brengen. Het onderzoek wordt 21 juni gepubliceerd in Nature.