Promotie
Plastic Detectives and Wildlife Guardians
- L. Rambonnet
- Datum
- dinsdag 3 februari 2026
- Tijd
- Bezoekadres
-
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
Samenvatting
Plasticvervuiling en het verlies aan biodiversiteit zijn grote problemen die overal ter wereld zichtbaar zijn. Om deze problemen goed te begrijpen en er iets aan te kunnen doen, is veel en langdurige monitoring nodig. Dat kunnen wetenschappers niet alleen. Daarom worden steeds vaker vrijwilligers betrokken bij onderzoek, bijvoorbeeld via burgerwetenschap: onderzoek waarbij het publiek helpt met het doen van wetenschap.
Dit proefschrift onderzoekt wat de impact is van vrijwilligers die plasticvervuiling en wilde dieren monitoren. Daarbij is niet alleen gekeken naar klassieke burgerwetenschapsprojecten, maar ook naar andere manieren waarop mensen bijdragen aan kennis. Zo zijn vrijwilligers in wildopvangcentra bestudeerd en mensen die hun waarnemingen delen via nieuws en sociale media.
Uit het onderzoek blijkt dat projecten rond plasticvervuiling vooral veel hoogopgeleide deelnemers aantrekken. Tegelijkertijd laat het proefschrift zien dat deelname ook bij deze groep leidt tot meer kennis en inzicht, zowel in het probleem van plasticvervuiling als in hoe wetenschap werkt. Dat is positief, maar het roept ook de vraag op of burgerwetenschap wel iedereen bereikt.
Een belangrijk resultaat van dit proefschrift is dat vrijwilligers in wildopvangcentra een grote, maar nog weinig gebruikte, kans bieden om meer verschillende mensen bij onderzoek te betrekken. Deze vrijwilligers vormen een groep die, wat opleidingsniveau betreft, meer lijkt op de algemene bevolking. Ze verzamelen bovendien al veel informatie over zieke en gewonde dieren, maar die gegevens worden nog weinig gebruikt in wetenschappelijk onderzoek.
Daarnaast laat dit proefschrift zien dat waarnemingen van gewone mensen soms onverwacht belangrijk kunnen zijn. Tijdens de coronapandemie werden bijvoorbeeld via sociale media en nieuwsberichten veel gevallen gedeeld van dieren die verstrikt raakten in mondkapjes en handschoenen. Deze losse meldingen bleken samen waardevolle nieuwe inzichten te geven in de gevolgen van plasticvervuiling voor dieren.
De belangrijkste conclusie is dat veel mensen al bijdragen aan kennis over natuur en milieu, vaak zonder dat ze zichzelf “burgerwetenschapper” noemen of zo worden gezien. Door deze verschillende vormen van betrokkenheid beter te erkennen en te ondersteunen, kan de impact van burgerwetenschap op wetenschap, samenleving en natuur nog veel groter worden.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
Persvragen (alleen journalisten)
071 - 527 1521
nieuws@leidenuniv.nl
Algemene informatie
Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211