Drie nieuwe Leidse minoren met stage in nationale veiligheid
Drie nieuwe minoren op het snijvlak van veiligheid en weerbaarheid gaan per september 2026 van start bij de Faculteit Governance and Global Affairs. Het bijzondere: bij alle drie combineren studenten theoretische vakken met een stage in de praktijk: bij defensie, de politie of de hulpdiensten.
Wat als je in je minor niet alleen colleges volgt, maar ook echt praktijkervaring opdoet? Dat is precies wat de drie nieuwe minoren van het Institute of Security and Global Affairs mogelijk maken. Of je nu wil begrijpen hoe Nederland zich voorbereidt op dreigingen, hoe de politie functioneert in een complexe samenleving, of hoe burgers en hulpdiensten samenwerken bij rampen en crises.
De timing is niet toevallig: Nederland bevindt zich in een snel veranderende veiligheidssituatie. Hybride dreigingen, cyberaanvallen, sabotage door statelijke actoren maken duidelijk dat nationale veiligheid niet langer een abstracte aangelegenheid is. De drie minoren bestrijken alle lagen van de veiligheidsketen, van militaire weerbaarheid en crisismanagement tot de dagelijkse handhaving van recht en openbare orde. Ze zijn bewust opgezet met een vernieuwende didactisch aanpak die academische verdieping, praktijkervaring en reflectie combineert. Zo begrijpen studenten niet alleen wat nationale veiligheid is, maar ook wat het betekent om er zelf onderdeel van te zijn.
Minor Defensie en Nationale Veiligheid
De minor Defensie en Nationale Veiligheid duikt in de wereld van hybride dreigingen, geopolitieke spanningen en het besturen van nationale veiligheid. Studenten leren over dilemma’s in operaties, leiderschap en militaire ethiek. De minor combineert inzichten uit veiligheidsstudies, bestuurskunde en recht en legt sterk de nadruk op ervaringsleren. Aan de hand van realistische casuïstiek leren studenten morele dilemma’s analyseren. In het tweede blok komen theorie en praktijk intensief samen. Na een militaire keuring nemen studenten deel aan de Nationale Weerbaarheidstraining (NWT), een tien weken durende militaire basisopleiding waarbij zij tijdelijk in dienst treden bij de Koninklijke Landmacht. In de NWT leren en ervaren studenten militaire basisvaardigheden, zoals kaart en kompas lezen, tactisch verplaatsen in het veld, militaire EHBO, wapenleer en militair straf- en tuchtrecht.
De minor vormt daarmee een leeromgeving waarin studenten door trainingen, reflectieopdrachten en coaching gesprekken inzicht ontwikkelen. Kritische reflectie op eigen rolopvattingen en moreel kompas dragen direct bij aan professionele identiteitsvorming binnen het veiligheidsdomein. Zo zijn studenten in staat om theoretische inzichten aan praktijkervaringen te koppelen en kritisch te reflecteren op wat het betekent om een rol te spelen in de bescherming van Nederland. Wie wil, kan daarna aanblijven als reservist en zo een concrete bijdrage leveren aan de nationale veiligheid, of natuurlijk afzwaaien met een rugzak vol ervaring.
Minor Crisismanagement en Civiele Weerbaarheid
De minor Crisismanagement en Civiele Weerbaarheid richt zich op de vraag hoe samenlevingen omgaan met rampen, cyberaanvallen en andere crisissituaties. Moderne samenlevingen zijn kwetsbaar: langdurige stroomuitval, overbelaste zorgsystemen of uitval van kritieke infrastructuur kunnen grote maatschappelijke ontwrichting veroorzaken. Als het misgaat, kan de overheid het niet alleen. In de minor leer je hoe crises en rampen ontstaan, wie er het hardst door worden getroffen en waarom, en hoe je het hoofd koel houdt wanneer het erop aankomt. Studenten verwerven inzichten uit crisismanagement, rampenbestrijding en leren reflecteren op leiderschap en ethiek, gevoed door disciplines als politicologie, antropologie, psychologie en sociologie. In het tweede blok volgen geselecteerde deelnemers de Civiele Weerbaarheidsopleiding, een praktijkstage waarbij zij leren samenwerken met brandweer, politie, medische diensten en defensie. In de VS bestaat al jaren een vergelijkbaar systeem van getrainde burgerhulpverleners, in Nederland is dit een nieuw initiatief.
Minor Politiestudies
De minor Politiestudies richt zich op de vraag hoe de politie functioneert in een steeds complexer wordende samenleving. Hoe balanceert zij tussen handhaving, samenwerking en maatschappelijke verwachtingen? Wanneer mogen veiligheidsactoren geweld inzetten? Hoe gaat de politie om met cybercrime, diversiteit en inclusie? Hoe lost een rechercheteam een moord op of verkrijgt een doorbraak in een decennia oude cold-case? In de minor Politiestudies staat het dagelijkse werk en de grote dilemma's van de Nederlandse politie, centraal vanuit een multidisciplinaire bril die criminologie, bestuurskunde, recht en veiligheidsstudies combineert. Bijzonder is het vak over cold cases, waarbij colleges worden gegeven door zowel wetenschappers als rechercheurs uit de praktijk.
In blok 2 lopen studenten stage bij de Nationale Politie of een gerelateerde organisatie. Denk aan stages bij verschillende eenheden op het gebied van toezicht, handhaving en opsporing, of een plek bij een gemeentelijke handhavingsorganisatie.
Voor wie zijn deze minoren?
De drie minoren zijn breed toegankelijk voor wo-studenten. Specifieke voorkennis is bij geen van alle vereist. Ze zijn bij uitstek interessant voor studenten uit veiligheidsstudies, bestuurskunde, politicologie, criminologie en rechten, maar ook voor studenten uit andere vakgebieden die hun studie willen verbinden aan een concrete maatschappelijke bijdrage in weerbaarheid.
Alle drie de minoren zijn uitdrukkelijk selectieminoren met een beperkte inschrijftermijn. Voor deelname aan de praktijkcomponenten van de defensie- en weerbaarheidsminoren geldt de eis van de Nederlandse nationaliteit en het doorstaan van een fysieke en mentale keuring en een veiligheidsscreening; voor de politieminor kan een politiescreening vereist zijn. Dat maakt ze intensief, maar ook bijzonder waardevol: studenten verlaten de minor met zowel academische bagage als praktijkervaring die in geen enkele collegezaal te verwerven valt.
Kritische geluiden
De lancering van de drie minoren is niet onopgemerkt gebleven. Vanuit de universiteit klinken er ook kritische geluiden, vooral over de samenwerking tussen universiteiten en defensie. Zo sprak Leidse universitair docent Midden-Oosten Studies Judith Naeff op LinkedIn haar zorgen uit over de grens tussen academische vorming en militaire rekrutering, en over financiële prikkels die voortkomen uit het gegroeide defensiebudget. Eerder zijn er vanuit andere universiteiten soortgelijke kritische geluiden te horen geweest over de groeiende rol van defensie en veiligheidsactoren in de samenleving.
Jeroen Wolbers, onderwijsdirecteur en initiatiefnemer van de minoren, is zich zeer bewust van deze kritische geluiden en verwelkomt dat debat van harte: ‘We zijn trots op deze minoren met een unieke theoretische en praktische component. Cruciaal in deze tijd waarin onze veiligheid bedreigd wordt.’ Wolbers benadrukt tegelijkertijd dat de universiteit het gesprek met critici actief opzoekt: ‘Het is belangrijk om ook van andere inzichten te leren en ruimte te houden voor dit gesprek. Met elkaar verbinding zoeken maakt ons bewuster van de dilemma’s die veiligheidsvraagstukken in deze tijd oproepen’.
Hij benadrukt: ‘Het is cruciaal om studenten een stevige academische en professionele basis mee te geven, juist nu het Nederlandse veiligheidsdomein de komende jaren sterk zal groeien. Deze studenten komen terecht in een politiek geladen en snel veranderende veiligheidssector, waarin politieke en technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen. Daarom richten onze onderwijsprogramma’s zich op het opleiden van reflectieve professionals met een onafhankelijke en kritische houding. Studenten moeten academische inzichten kunnen verbinden met praktijkervaring en ethische dilemma’s zorgvuldig leren wegen. Dat lukt het beste als studenten niet alleen in de collegebanken blijven zitten’.
Ons doel is dat studenten door ervaringsleren complexe veiligheidsvraagstukken leren doorgronden, met oog voor context, uiteenlopende belangen en meerdere perspectieven. Zo nemen we onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de vorming van toekomstige veiligheidsprofessionals. De discussie bij de start van deze minoren draagt daar hopelijk op een positieve manier aan bij.
Meer weten?
De minoren starten in september 2026. Het zijn selectieminoren, waarbij inschrijving start op 1 april. De selectie voor de NWT verloopt via het aanmeldportal van defensie nadat studenten zich via eduXchange hebben opgegeven.
Vragen? Neem contact op via:
minorpolitiestudies@fgga.leidenuniv.nl
minordefensie@fgga.leidenuniv.nl
minorcivieleweerbaarheid@fgga.leidenuniv.nl