Pools-Nederlands onderzoek naar fragmenten van een Oudengels psalterium ontvangt financiering van de British Academy
Thijs Porck (Universiteit Leiden) en Monika Opalińska (Universiteit van Warschau) hebben een kleine subsidie ontvangen van het Neil Ker Memorial Fund (British Academy) voor hun onderzoek naar de fragmenten van een 11e-eeuws manuscript die verspreid over Europese bibliotheken in Nederland, Polen, Duitsland en Engeland werden gevonden.
Speuren in archieven naar fragmenten en een Engelse prinses
Een paar jaar geleden was Porck betrokken bij de vondst van eenentwintig fragmenten van een psalterium met Oudengelse glossen in het Regionaal Archief van Alkmaar; rond dezelfde tijd stuitte Opalińska met haar collega's op fragmenten van hetzelfde manuscript in een bibliotheek in Elbląg, Polen. In beide gevallen waren de perkamenten stroken rond 1600 door boekbinders hergebruikt om hun boeken te verstevigen. In de afgelopen jaren werkten Opalińska en Porck intensief samen om het verspreidingspatroon van de fragmenten te ontrafelen. Hun archiefonderzoek, waarbij ook eerdere vondsten in Duitsland en Engeland werden betrokken, leidde tot een verrassende conclusie: de boekbinder die het manuscript in 1600 in stukken sneed, kwam uit Leiden. Bovendien behoorde het psalterium mogelijk toe aan prinses Gunhild, een Engelse prinses die na de Normandische verovering van 1066 naar het vasteland vluchtte en haar psalterium met Oudengelse glossen meenam naar Brugge. Porck vertelde het fascinerende verhaal achter dit manuscript onlangs in de podcast De Middeleeuwen. Luister de aflevering op Spotify.
Digitale reconstructie van het Psalter
Met behulp van de kleine beurs van The British Academy zetten Opalińska en Porck hun gezamenlijke inspanningen voort om het 11e-eeuwse psalterium met haar Oudengelse glossen te reconstrueren en beter te begrijpen. In samenwerking met wetenschappers uit Polen, Nederland, Duitsland, de VS, Canada, Ierland en Italië bereiden zij een boek voor met een complete, kritische editie van alle overgebleven fragmenten van het psalterium. Voor het boek maken ze ook digitale reconstructies van de manuscriptpagina’s, waarbij de oorspronkelijke lay-out en de verhoudingen tussen bewaarde en verloren tekst duidelijk worden gevisualiseerd. Door filologische benaderingen te combineren met digitale en materiële analyse, zal de publicatie niet alleen meer inzicht bieden in dit unieke manuscript, maar ook toekomstige onderzoekers helpen om mogelijk nog meer verborgen fragmenten van het psalterium op te sporen.
Het doel van dit fonds, opgericht door de familie en vrienden van Neil R. Ker FBA, is het bevorderen van de studie van westerse middeleeuwse manuscripten, in het bijzonder die van Brits belang; door middel van het mogelijk maken van onderzoek naar hun productie (inclusief decoratie), lezerspubliek en gebruik.