Studenten en docenten bedenken 32 regels voor eerlijke toetsing in het tijdperk van GenAI
Kan de toetsingspraktijk eerlijker worden in het tijdperk van GenAI? Een groep studenten en docenten aan de Universiteit Leiden heeft zich tijdens de FAIR-ASSESS Deliberative Assembly gebogen over deze vraag. Eén belangrijk leerpunt: we denken verschillend over GenAI – en dat is een kracht van onze universitaire gemeenschap, stelt het projectteam.
Tools voor generatieve AI worden nu op verschillende manieren gebruikt in het hoger onderwijs. Ze worden ook ingezet bij toetsing. Niet alleen maken veel studenten wereldwijd gebruik van GenAI bij het afleggen van toetsen, maar ook gebruiken sommige docenten de technologie bij het ontwerpen van toetsen. Docenten experimenteren soms ook met GenAI om feedback en zelfs cijfers te geven. Hoewel deze ontwikkelingen mogelijkheden bieden, roepen ze ook serieuze vragen op, vooral wat betreft validiteit, transparantie en naleving van regelgeving zoals de AI-verordening van de EU en institutionele examenreglementen. Tegen deze achtergrond was de centrale vraag van het project FAIR-ASSESS: hoe kan de toetsingspraktijk in het tijdperk van GenAI eerlijker worden, in plaats van oneerlijker?
Behoefte aan duidelijke regelgeving
Deze vraag is besproken in een overlegorgaan van 47 studenten en docenten uit alle zeven Leidse faculteiten. Er waren in de loop van vijf weken in januari en februari 2026 vier bijeenkomsten van één dagdeel waarin deelnemers een gestructureerd proces van leren, discussiëren en besluitvorming doorliepen. Ze kregen eerst een inleiding over GenAI-technologieën en het huidige onderzoek naar de impact ervan op toetsing in het hoger onderwijs. Vervolgens onderzochten ze zowel de mogelijke voordelen als risico's van het gebruik van GenAI in verschillende toetsingsstadia, en dachten ze na over de behoefte aan duidelijke regelgeving binnen de Universiteit Leiden.
Het belangrijkste resultaat van het overleg was de formulering van 32 voorgestelde regels, aangevuld door bredere aanbevelingen over toegang tot en gebruik van GenAI bij toetsing. Deze regels en aanbevelingen zijn opgenomen in het recent gepubliceerde adviesrapport van het projectteam. De regels zijn gebaseerd op principes die volgens de deelnemers essentieel zijn bij toetsing aan de Universiteit Leiden, zoals validiteit, betrouwbaarheid, transparantie, bruikbaarheid, vertrouwen, authenticiteit, verantwoordelijkheid, verantwoording, gelijkheid en wetenschappelijke integriteit. De bescherming van deze principes werd van fundamenteel belang geacht om de kwaliteit van de toetsingspraktijk en het vertrouwen erin te behouden in een snel veranderende technologische context.
Inzichten en inspiratie voor beleidsontwikkeling
Tegelijkertijd bleek uit het stemproces dat er verschillend wordt gedacht over GenAI. Geen enkele regel werd unaniem gesteund, wat een weerspiegeling vormt van verschillen in tradities binnen disciplines, ervaring met technologie, en normatieve opvattingen over toetsing. Volgens de opstellers van het adviesrapport zouden de voorgestelde regels daarom moeten worden gezien als een stel richtlijnen waarvoor gematigde tot aanzienlijke steun was, en niet als een uitdrukking van volledige consensus.
Volgens de opstellers vormen de resultaten van de Leidse Deliberative Assembly als geheel een waardevol instrument voor studenten, docenten en bestuurders. Ze bieden inzichten en inspiratie voor de lopende discussie en beleidsontwikkeling op het gebied van het gebruik van GenAI bij toetsing, en kunnen van nut zijn voor toekomstige regelgeving aan de Universiteit Leiden. In bredere zin komt uit dit overleg naar voren dat een benadering van inclusieve beraadslaging een ondersteuning vormt voor een doordacht en evenwichtig antwoord op de uitdagingen en mogelijkheden die opkomende technologieën bieden in het hoger onderwijs. Ook blijkt hieruit hoe gezamenlijk nadenken over deze uitdagingen en mogelijkheden onze universiteit democratischer kan maken.