‘Una Europa is een alliantie waar we allemaal iets aan hebben’
Tachtig studenten van universiteiten uit Europa en Afrika dompelen zich deze week op Campus Den Haag onder in het onderwerp duurzaamheid tijdens het Una Europa Student Congress. Het evenement is slechts één voorbeeld van de vele kansen die de alliantie onze medewerkers en studenten op dit thema biedt.
Duurzaamheid en biodiversiteit is een van de interfacultaire thema’s waarmee de Universiteit Leiden haar herkenbaarheid en strategische positie verder wil versterken. Duurzaamheid vormt ook het overkoepelende thema van het Una Europa Student Congress 2026, waar studenten werken aan subthema’s als biodiversiteit, energierechtvaardigheid en voedsel. Het congres wordt dit jaar georganiseerd door de Universiteit Leiden op de campus in Den Haag. Onze universiteit is sinds 2022 actief betrokken bij de alliantie van elf vooraanstaande Europese onderzoeksuniversiteiten.
Dwarsverbanden leggen
Universitair hoofddocent Gerard Breeman is de academic lead van het congres. Als onderdeel van het programma ontwikkelde hij een micro-sustainability challenge voor de deelnemers. ‘Studenten gaan in drie groepen de stad in om te kijken wat voor duurzaamheidsvragen er spelen en hoe je daar een oplossing voor kunt formuleren’, zegt hij. ‘Zo gaan ze naar Stadsoase Spinozahof, lopen ze samen met een energiecoach langs de huizen, en onderzoeken ze met een ecoloog welke mogelijkheden er zijn om de straten te vergroenen.’
‘Voor studenten is het waardevol om van elkaar te leren hoe het er in andere landen aan toe gaat.’
Het doel van de challenge is om een dwarsverband te leggen tussen stad, de studenten en het wetenschappelijk onderzoek, zegt Breeman. ‘Voor de studenten zelf is het daarnaast heel waardevol om van elkaar te leren over hoe het er in andere landen aan toe gaat. In Italië is de eetcultuur bijvoorbeeld heel anders, als we het over voedsel hebben. En Parijs is momenteel heel groot op gebied van vergroening.’
Van summer schools tot seed funding
Het studentencongres is slechts één manier waarop universiteiten zich binnen Una Europa samen inzetten rondom het thema duurzaamheid, vertelt Marja Spierenburg, hoogleraar Anthropology of Sustainability and Livelihood. Binnen de alliantie wordt samengewerkt in zogeheten interdisciplinaire self steering committees (SSC). Samen met collega’s Dario Fazzi (FGW) en Bernardo Ribeiro de Almeida (FdR) vertegenwoordigt Spierenburg de Universiteit Leiden in het SSC rondom duurzaamheid. Daar zijn inmiddels mooie projecten uit voortgekomen, vertelt ze.
Zo is er een MOOC (massive online open course) ontwikkeld en wordt er momenteel samen met partners binnen de alliantie gewerkt aan een COIL-cursus (collaborative online international learning). En vorig jaar was Spierenburg in Finland om een workshop te verzorgen voor een summer school voor promovendi over sustainable food systems. ‘Echt een hele leuke co-productie samen met collega’s van de KU Leuven, ook één van de alliantiepartners.’
Ook staat er momenteel een seed funding call open gericht op duurzame zeewierteelt en -oogst. Spierenburg: ‘We werken hiervoor samen met collega’s uit Leuven, Edinburgh, Helsinki en zelfs Zuid-Afrika, want Una Europa werkt ook samen met partners in Afrika en Latijns-Amerika. Sommige partners zitten in een SSC over duurzaamheid, anderen zijn verbonden aan het SSC cultural heritage.’
De samenwerking gaat nog verder dan de call, want samen met diezelfde contacten dienden Spierenburg en haar commissiepartners onlangs een Horizon Europe-voorstel in. ‘Voor zo’n aanvraag heb je een consortium nodig, en binnen Una Europa vind je daar heel snel partners voor. Via de self steering committees kom je gemakkelijk in contact met mensen die met hetzelfde thema bezig zijn als jij.’
‘Via de self steering committees kom je gemakkelijk in contact met mensen die met hetzelfde thema bezig zijn als jij.’
Niet alleen op onze eigen postzegel
Una Europa is echt een alliantie waar zowel onderzoekers, docenten en studenten iets aan hebben, stelt Spierenburg. ‘Het is ook gewoon leuk om te verkennen welke kansen de alliantie je kan bieden. Gastcolleges over en weer met andere Europese collega’s zijn bijvoorbeeld heel erg leuk om te doen voor vakken die je toch al geeft, en een summer school is ook een mooie mogelijkheid om ervaringen op te doen.’
En als het om duurzaamheid gaat, zijn veel problemen grensoverschrijdend verbonden, vervolgt ze. ‘Je kunt hier in Nederland werken aan de energietransitie, maar dan heb je accu’s nodig waar grondstoffen in moeten die weer van elders komen. Ook als het gaat om duurzame voedselproductie en de overstap naar een dieet met minder vlees is het interessant om te zien hoe ze dat in andere landen aanpakken. In al die transities is ook vooral een rechtvaardige verdeling van kosten en baten belangrijk. Dan is het heel waardevol om via een alliantie als Una Europa van elkaar te leren, en niet alleen op onze eigen postzegel te blijven zitten.’
Ontdek wat Una Europa jou kan bieden!
Wil jij ook verkennen welke kansen de Una Europa alliantie jou kan bieden, of heb je een goed idee voor een project of samenwerking? Neem contact op met de collega's die de universiteit vertegenwoordigen in een van de zelfsturende comités van Una Europa, of met het lokale team (una-europa@bb.leidenuniv.nl).