Vijfhonderd jaar Charles de l'Écluse

Vijfhonderd jaar Charles de l'Écluse

Op maandag 6 april start het project Erfgoed Gezocht. Erfgoed Gezocht is het eerste grootschalige archeologische project op basis van citizen science in Nederland: iedereen kan vanachter zijn/haar eigen computer meespeuren naar nog niet eerder ontdekt archeologisch erfgoed op de Utrechtse Heuvelrug.…

Het was de eerste wereldwijde verspreiding van technologie: het vuur, 400.000 jaar geleden. Hoe ging dat de wereld over? Het onderzoek van een team Leidse en Eindhovense wetenschappers staat centraal in een artikel in de NRC.

Wanneer ontdekte de mens het vuur? De zoektocht naar het antwoord op die vraag slaat steeds creatievere paden in. De nieuwste inzichten liggen niet verscholen in archeologische resten, maar in menselijk dna. De Volkskrant interviewde Wil Roebroeks over de meest recente ontwikkelingen.

In het NOS journaal op Radio 1 van dinsdag 6 februari spreekt Wil Roebroeks over de ontdekking van 171.000 jaar oude graafstokken. Het bestaan van dit gereedschap werd al langer vermoed, maar er waren nog niet eerder exemplaren van gevonden.

Met de neanderthalers vormen de denisoviërs een euraziatische tak van het geslacht Homo. Pas in 2010 werd de denisovamens als aparte soort ontdekt. Nu is er in Laos een kies gevonden die nieuw licht kan schijnen op deze verre voorouder. Archeoloog Wil Roebroeks duidt de ontdekking in het NRC.

Op haar tachtigste doet emeritus hoogleraararcheologie Corrie Bakels nog dagelijks onderzoek, na een leven lang pionieren. ‘Als enige vrouw werd ik flink uitgeprobeerd. Totdat ze ontdekten dat ik geen krimp gaf, dan was het over, zo van: jullie kunnen me wat. Dat werkt.’

Door de extreme droogte van afgelopen zomer kwamen wereldwijd rivieren zo goed als droog te liggen. Daardoor werden ineens allerlei archeologische schatten zichtbaar. Goed nieuws voor archeologen? Niet bepaald. Archeoloog Martijn Manders maakt zich grote zorgen over wat hij zag gebeuren. NEMO Kennislink…

Op zondag 19 augustus, zendt National Geographic channel het programma 'Drain the Oceans' uit, met focus op Martijn Manders' opgraving van het Nederlandse VOC-schip De Rooswijk.

In het Historisch Nieuwsblad vertelt promovenda Geke Burger meer over haar promotieonderzoek naar het scheepswrak Scheurrak SO1, dat voor de kust bij Texel ligt.

Van 8 tot en met 26 mei deed de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) samen met de Universiteit Leiden onderzoek naar het scheepswrak Scheurrak SO1 in de Waddenzee. De betrokken docenten en studenten bloggen over hun activiteiten.

Begin juni vindt de Colombiaanse marine twee eeuwenoude scheepswrakken voor de kust van Cartagena. Ze liggen in de buurt van het wrak van de San José, een Spaans galjoen dat in 1708 verging in een gevecht met de Britten. Naast de bemanning had het schip 200 ton goud, zilver en juwelen aan boord, ter…

Jagers-verzamelaars zorgden al 125 duizend jaar geleden voor verandering van ecosystemen, dat blijkt uit een interdisciplinaire studie van archeologen van de Universiteit Leiden in samenwerking met andere wetenschappers. Verschillende media schreven over dit belangrijke nieuwe inzicht.

300 Honderd man kwamen om het leven toen VOC schip ‘De Rooswijk’ dat op 9 januari 1740 verging voor de kust van het Engelse Deal.

Naar aanleiding van het Nature-artikel over een recent ontdekte kruising tussen een Neandertaler en Denisova werd Wil Roebroeks op 23 augustus 2018 geïnterviewd op het NOS radio 1 journaal.

Naar aanleiding van de vondst van Mayasteden in de jungles van Guatemala door middel van nieuwe remote sensing technieken, werd expert Karsten Lambers geïnterviewd door De Telegraaf.

Quentin Bourgeois en Luc Amrkeutz zijn geïnterviewd voor een National Geographic Historia artikel over het grafheuvelonderzoek op de Veluwe.

Bij de nieuwe tentoonstelling Bronstijd – Vuur van verandering maakt het Rijksmuseum van Oudheden een zesdelige podcastserie. Conservator Luc Amkreutz gaat met verschillende experts in gesprek over de bronstijd in Nederland en Europa (2000-800 v.Chr.).

Europa is in beweging. Maar migratie is van alle tijden, kijk maar naar grootschalige landverhuizingen uit afgelopen eeuwen. Als we nog verder teruggaan in de tijd, blijkt zelfs dat migraties uit een ver verleden ons hebben gemaakt tot wie we nu zijn. Dagblad Trouw interviewt archeologen David Fontijn,…

In Indonesië worden steeds oudere rotstekeningen gevonden. Wil Roebroeks duidt de meest recente vondst in het NRC. 'Het lijkt wel een wedstrijd! Dit gebied met al die duizenden eilanden is een waar laboratorium van de menselijke evolutie.'

Archeoloog Roos van Oosten sprak in de uitzending van Science071 over beerputten, hygiëne en afvalscheiding in middeleeuwse steden. Beluister het interview hier.

De nieuwe inzichten omtrent de oorsprong van de mens volgen elkaar in een rap tempo op. Een goede reden voor Scientias om hoogleraar Wil Roebroeks te interviewen. 'Toen ik student was, decennia geleden, maakten we rechte lijntjes naar onze verschillende voorouders en naar dito uitstervende lijntjes.…

Een graf in Nieuwegein van ruim zesduizend jaar oud geeft nieuwe inzichten over de aanwezigheid van jagers-verzamelaars in het neolithicum, zo’n duizend jaar nadat de eerste boeren zich in Nederland vestigden. Leidse archeoloog Quentin Bourgeois, betrokken bij het onderzoek, legt in een interview uit…

Een oeroude kaak bewijst dat de denisovamens, een aan de neanderthaler verwante menssoort, 160.000 jaar geleden in de Himalaya leefde. De Kijk vroeg Roebroeks om een reactie over deze spectaculaire nieuwe vondst.

De komst van landbouw in west Nederland blijkt geen invasie maar eerder een langzame ontwikkeling van duizenden jaren, zo blijkt uit nieuw onderzoek waar Leidse archeologen bij betrokken waren. Buitenstaanders van boerengemeenschappen (vaak vrouwen) voegden zich bij lokale jager-verzamelaar groepen…

Hij is met emeritaat maar nog altijd volop bezig met archeologie. Aan het NRC vertelde Wil Roebroeks over zijn meest bijzondere opgraving, moderniteit en toekomstplannen.

The ultimate aim of this project (initiated by the European Law Institute) is to design a framework that will enable the further development of coherent and functional rules for business rescue in Europe.

Religion, Philosophy, and the Pre-modern World

In zijn promotieonderzoek ontwikkelde historisch geograaf Marcel IJsselstijn een nieuwe aanpak om de stedenbouwkundige ontwikkeling van middeleeuwse steden beter te begrijpen. Hij hoopt hiermee archeologen, stedenbouwkundigen en ontwerpers te helpen bij hedendaagse vraagstukken. ‘Risico’s zijn met deze…

In de zomer zwermen de medewerkers van de Faculteit der Archeologie uit naar alle delen van de wereld om deel te nemen aan veldwerkprojecten. Lees een aantal van hun verhalen hier!

Thijs Porck (Universiteit Leiden) en Monika Opalińska (Universiteit van Warschau) hebben een kleine subsidie ontvangen van het Neil Ker Memorial Fund (British Academy) voor hun onderzoek naar de fragmenten van een 11e-eeuws manuscript die verspreid over Europese bibliotheken in Nederland, Polen, Duitsland…

'Willikumo ana Rottaa'. Zo heet taalwetenschapper Peter-Alexander Kerkhof zijn kijkers welkom in de nederzetting Rotta in 1020. Bij RTV Rijnmond vertelt hij over de totstandkoming van de video en zijn onderzoek naar het Oudnederlands.

Vanuit het Byvanck-Fonds heeft Klassiek-Mediterraan onderzoeker Tymon de Haas een subsidie van €6.350 ontvangen voor zijn onderzoek naar de ecologische impact van Romeinse expansie. Met het geld gaat hij komende zomer in de voormalige Pontijnse moerassen (midden-Italië) de sporen van één van de oudste…

De Verjaringswet uit 1971 moest ervoor zorgen dat de daders van de Indische oorlogsmisdrijven nooit meer strafrechtelijk vervolgd konden worden. Uit niet eerder openbaar gemaakte stukken blijkt hoe die wet erdoor kwam.

De Leidse archeologen Richard Jansen en Evert van Ginkel hebben een boek geschreven over het unieke archeologisch onderzoek in Oss: Onder Oss. Het boek vertelt het archeologisch verhaal over 4500 jaar bewoningsgeschiedenis, van 2500 v. Chr. tot heden. Het is gebaseerd op 45 jaar archeologisch onderzoek…

In aflevering 53 van de Leidse Studium Generale podcast Radio Horzelnest verkennen we de vroegste bewoningsgeschiedenis van ons land met archeologen Gerrit Dusseldorp en Yannick Raczynski-Henk. Samen schreven zij: ‘De eerste mensen in de Lage Landen’.

Arco Timmermans, Bijzonder Hoogleraar Public Affairs, sprak in Brandpunt over het afschaffen van statiegeld.

Geschiedenis; perspectieven in en op het verleden

Sinds 2015 organiseert de Stichting Betabanenmarkt (BBM) jaarlijks de Bio Science Park Excursie om studenten kennis te laten maken met de wereld van start-ups en techbedrijven die zich om de hoek van de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen bevinden. Dit jaar was het niet mogelijk om het Bio Science…

Erfgoed Gelderland en de Universiteit Leiden, Faculteit der Archeologie, winnen de European Heritage Award / Europa Nostra Award 2022 in de categorie ‘wetenschap’ met het citizen science project Erfgoed Gezocht. 'Erfgoed Gezocht heeft aangetoond dat burgers een actieve rol kunnen spelen bij de bescherming…

Drones blijken een goed hulpmiddel om door de mens aangebrachte veranderingen in het landschap in kaart te brengen. Geofysicus Till Sonnemann en zijn collega’s (archeologie) experimenteren ermee in moeilijk doordringbare gebieden in de Cariben.

Het citizen science project Erfgoed Gezocht, waarin vrijwilligers hoogtekaarten van de Veluwe afspeuren naar grafheuvels en andere prehistorische resten, heeft al binnen een paar maanden tot baanbrekende nieuwe inzichten geleid. Er zijn honderden nieuwe grafheuvels én een enorme hoeveelheid prehistorische…

Zo’n 5000 jaar geleden deelden de mensen van de corded ware-cultuur ideeën over de dood op continentale schaal. Daarin zaten sterke genderverschillen: mannen werden in een internationale stijl begraven, vrouwen lokaal. Dat ontdekte archeoloog Quentin Bourgeois.

Op maandag 20 april is het project Erfgoed Gezocht Junior gelanceerd. In dit project, ontwikkeld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Universiteit Leiden, kunnen kinderen in de leeftijd van 8 tot 12 jaar op de computer meespeuren naar archeologische resten op de Veluwe en nieuwe grafheuvels…

Hoe ontstonden de eerste boerengemeenschappen en wat waren hun onderlinge relaties? Een recente studie naar de neolithische periode in West-Azië – bakermat van de landbouw – biedt nieuwe inzichten.

Dr. Quentin Bourgeois is samen met een groep studenten veldwerk aan het doen op de Veluwe. In 2019 en 2020 onderzochten vrijwilligers hoogtekaarten van de Veluwe in het kader van het project Erfgoed Gezocht, waarbij zij potentiële grafheuvellocaties aanmerkten. Nu doet het Leidse team aan 'bodemwaarheidsvinding',…

In de meest recente podcast 'Enkeltje wetenschap', van Universiteit Leiden, treedt Middeleeuws archeoloog Roos van Oosten op. In de podcast, getiteld 'Kopje onder in een Leidse beerput', spreekt ze over het fenomeen dat middeleeuws Leiden een stuk schoner was dan het Leiden vanaf de 17e eeuw.