Femke Reidsma naar Harvard met Rubiconsubsidie voor onderzoek vroeg vuurgebruik
Dr. Femke Reidsma heeft een prestigieuze Rubiconsubsidie ontvangen. Met deze beurs zal zij twee jaar onderzoek doen aan Harvard University, waar zij aansluit bij een toonaangevend paleoecologisch laboratorium. Haar onderzoek richt zich op de rol van vuur in de evolutie van mensachtigen en de relatie tussen vuurgebruik, vegetatie en klimaat.
Nieuwe omgeving
Reidsma kijkt ernaar uit om haar onderzoek voort te zetten in een nieuwe omgeving. ‘Ik wilde al graag samenwerken met dit paleoecologisch lab,’ vertelt ze. ‘Ik had tijdens het afronden van mijn promotietraject contact met hen toen ze nog aan Columbia University zaten. Dat contact is altijd gebleven. Toen ik klaar was om een aanvraag te schrijven, waren ze net verhuisd naar Harvard.’
Evolutie van vuurgebruik
Met behulp van biomarkers – moleculen die in sediment achterblijven – gaat Reidsma onderzoeken hoe de relatie tussen mensachtigen, hun omgeving en vuur zich door de tijd heeft ontwikkeld. Ze kijkt daarbij naar zowel natuurlijk vuur in het landschap als vuurgebruik door mensachtigen.
‘Het mooie is dat ik nu eindelijk chemische technieken kan toepassen op archeologisch materiaal,’ legt ze uit. ‘In mijn PhD werkte ik veel aan methode ontwikkeling en modern referentie materiaal, nu kan ik mijn toolkit verder ontwikkelen in directe relatie tot archeologische vraagstukken.’
Ze onderzoekt onder andere hoe verschillende typen vuurbiomarkers zich tot elkaar verhouden, hoe die kunnen worden gekoppeld aan vegetatiesignalen, en hoe isotopenanalyse iets kan zeggen over klimaat en neerslag. Door deze gegevens samen te brengen met archeologische data ontstaat een rijker beeld van vuurgebruik in het verleden.
Case-studies
De Rubicon stelt Reidsma in staat drie archeologische sites te onderzoeken, één in Zuid-Frankrijk en twee in Duitsland. Één van deze sites is Neumark – Nord, in de buurt van Leipzig. Hier heeft eerder Leids onderzoek aangetoond dat Neanderthalers stukken landschap platbrandden. ‘Voor mij is dit een perfecte testcase,’ legt Reidsma uit. ‘Kunnen biomarkers doebewuste landschapsverbranding bevestigen, ook in sites waar het bewijs niet zo sterk is als bij Neumark?’
Archeologische vragen
De chemische methoden die Reidsma gaat toepassen, komen uit de paleo-ecologie, waar ze worden gebruikt om bosbranden en klimaatverandering te reconstrueren. ‘Het is fijn dat de methodiek al bestaat,’ zegt ze. ‘Ik hoef deze niet helemaal zelf te ontwikkelen, al is de toepassing wel nieuw Ik ga biomarkeranalyse leren en inzetten om archeologische vragen te beantwoorden. Het is heel waardevol om die kennis en kunde in Harvard op te doen.’
Enthousiasme
Toen ze in december 2025 hoorde dat haar Rubicon was toegekend, was ze diep geraakt.
‘Ik mocht het nog niemand vertellen, maar ik was zó enthousiast en opgelucht,’ herinnert ze zich. ‘Je krijgt zo’n beurs niet zomaar. Ik heb een jaar gewerkt aan het uitwerken van deze aanvraag. Dan hoop je maar dat de commissie net zo enthousiast is over het project als jijzelf.’
Vooruitblik
Met het project wil Reidsma een stevig fundament leggen voor haar toekomstige onderzoekslijn. ‘Ik wil een breder framework opzetten om de relatie tussen vroege mensachtigen, vuur, en hun omgeving te bestuderen. Tot nu toe heb ik me vooral op Europa gericht, maar Afrika zou op termijn ook ontzettend interessant zijn. Als dit goed loopt, hoop ik er middels een Veni of ERC-aanvraag op voort te bouwen.’
De komende twee jaar werkt ze bij het Uno Terrestrial Paleoecology Lab van Harvard.