Wat betekent AI voor ons onderwijs? Verslag van het FGW-symposium op 29 januari 2026
Tijdens het symposium gingen we in gesprek over de snelle ontwikkelingen in het tijdperk van AI en de gevolgen daarvan voor ons onderwijs. Na een interactieve opening, gevolgd door een keynote van Bas Haring, ronde‑tafeldiscussies en posterpresentaties, verkenden we hoe AI onze academische waarden, vaardigheden, het onderwijs en de toetsing beïnvloedt. Vanuit zowel docent‑ als studentperspectief deelden we inzichten, ervaringen en vragen. Het symposium bood een breed en levendig platform om samen na te denken over de plaats van AI in ons onderwijs. Onderstaand vind je een uitgebreid verslag van het symposium. Een kort verslag lees je hier.
Interactieve discussie
Het symposium werd geopend met een interactieve discussie waarbij de volgende vraag centraal stond:
What question about AI in Education would you like to explore during this symposium?
De antwoorden van de deelnemers op deze vraag vind je hier.
Keynote Bas Haring
Na de discussie presenteerde Hoogleraar Bas Haring de keynote waarin hij vertelde over hoe hij het afgelopen jaar een masterscriptie liet begeleiden door AI. Zijn verhaal kon rekenen op veel vragen en opmerkingen uit het publiek.
Rondetafelsessies en panelgesprek
Na de keynote gingen de deelnemers uiteen om een rondetafeldiscussie of een panelgesprek bij te wonen. Hieronder een samenvatting van de verschillende sessies.
Overzicht sessies
Rondetafeldiscussie LUCA
Tijdens de sessie over LUCA werd verteld over de oorsprong van het AI-platform, waarna besproken werd hoe je op dit platform chatbots kan maken. Hierbij lag de nadruk op de vraag wat het leerdoel is en hoe de inzet van AI daar wel of niet bij past. Een aantal scenario's werd voorgesteld, van het genereren van proeftentamenvragen, een bot die studenten zelf activeert om zelf tentamenvragen- en antwoorden te verzinnen, een bot waarmee je zeker kan zijn dat studenten blijven lezen en een bot die studenten helpt met het geven van peer feedback. Deze laatste werd uitgewerkt en bediscussieerd, waarbij de nadruk nogmaals lag op het belang van een duidelijk leerdoel dat aan de bot kon worden meegegeven, en het feit dat bij peer feedback het sociale/interpersoonlijke aspect van het geven van feedback erg belangrijk is.
Rondetafeldiscussie AI en toetsing
De deelnemers uitten hun bezorgdheid over het overmatig gebruik van AI, voornamelijk bij thuisopdrachten. Ze merkten op dat zelfs ‘onschadelijke’ AI-ondersteuning belangrijke academische vaardigheden kan ondermijnen en dat de huidige toetsing te veel gericht is op producten en te weinig op het leerproces. Er werden oplossingen voorgesteld zoals het combineren van schriftelijk werk met mondelinge onderdelen, het gebruik van meer groeps- en reflectieve taken, het experimenteren met creatieve toetsvormen en het formatief maken van take home assignments in plaats van ze te becijferen. De noodzaak werd benadrukt van het behoud van diversiteit aan toetsmethoden, zinvolle prikkels voor actief leergedrag van studenten en een dialoog op opleidingsniveau. Discussies moeten zich vooral richten op constructieve pedagogiek, niet gevoed door wantrouwen. AI legt vooral reeds bestaande uitdagingen bloot.
Lees ook:
- het artikel in de Mare over deze rondetafelsessie: Alles moet anders door AI;
- de notes van deze sessie;
- de paragraaf Maatregelen tegen misbruik van AI bij toetsing op de ECOle-website.
Rondetafeldiscussie Futures thinking
Tijdens de sessie Futures Thinking verkenden deelnemers de ‘cone of possibilities’: een manier om uiteenlopende toekomsten te verkennen, van het waarschijnlijke tot het wenselijke. Aan de hand van een scenario voor de campus in 2036 onderzochten deelnemers niet alleen wat er kán gebeuren, maar vooral wat deze toekomstbeelden bij hen oproepen. De oefening maakte zichtbaar hoe technologie, AI en veranderende onderwijspraktijken de dagelijkse realiteit kunnen beïnvloeden.
Daarna bespraken deelnemers een preferred future voor de Faculteit Geesteswetenschappen. Docenten en studenten moeten ruimte houden om AI wél of niet te gebruiken, terwijl een voortdurende dialoog tussen technische en onderwijskundige experts en docenten essentieel is. Ook zagen deelnemers het belang van Europese AI‑alternatieven en het ontwikkelen van eigen tools. Boven alles blijft de vraag leidend: wat zijn onze waarden als geesteswetenschappen, en hoe dragen we die uit in een toekomst met AI.
Panelgesprek Studentenperspectief op AI in het onderwijs
Drie studenten met verschillende perspectieven op AI reageerden op drie stellingen. De perspectieven waren aan de ene kant progressief over het gebruik van GenAI in het onderwijs, aan de andere kant stelden de studenten zich kritisch op. De studenten waren ze het erover eens dat GenAI niet meer verdwijnt—maar dat we wel kritisch moeten blijven op de échte meerwaarde ervan in het onderwijs.
Statement 1: Is it clear which rules regarding the usage of AI exist about what you can and can’t do during your studies?
De studenten vinden de regels en richtlijnen voor studenten onduidelijk: sommige studenten kennen ze niet eens. Sommige studenten zijn bang om onterecht van AI-gebruik beschuldigd te worden. Onduidelijke richtlijnen leiden tot onzekerheid bij studenten. Mag je bijvoorbeeld wel Grammarly gebruiken?
Eén studentpanellid ziet ook de mogelijkheden van AI voor taalondersteuning. Bijvoorbeeld bij het gebruik van bronnen in talen die je niet beheerst voor je onderzoek of om je tekst te verbeteren. Alle drie vinden dat de kernvraag moet zijn waarom je GenAI wel of niet inzet tijdens je studie. ‑gebruik beschuldigd te worden
Statement 2: Teachers should not be allowed to use AI to generate exam questions or to check exam questions while supervising students
De studenten vinden de docent als human in the loop essentieel, ook bij het beoordelen van tentamens. Het progressieve student panellid ziet wel mogelijkheden voor zowel studenten als docenten om beide te profiteren van de inzet van GenAI in het onderwijs. Het kan bijvoorbeeld schelen als de aandacht en tijd van de docent meer naar de discussie over de inhoudelijke argumentatie van een essay kan gaan en minder tijd besteed hoeft te worden aan feedback over grammatica en spelling.
I am confident that the current state of AI in education, and the trajectory in which it is going, will have a positive impact on the quality of education
De studenten waarschuwen vooral voor de schadelijke effecten van GenAI gebruik. Als student leer je niets als je je opdrachten door GenAI platforms laat maken. Op dit moment heeft het volgens hen geen positieve impact op de kwaliteit van het onderwijs. De facultaire gemeenschap moet bij haar opdracht blijven om kritische studenten op te leiden die ook zonder gebruik GenAI leren denken, analyseren en argumenteren. Ze vinden wel dat we niet moeten achterblijven en dat we het gebruik van GenAI inhoudelijk en reflectief moeten bestuderen.
Statement 3: What would be your advice to the university regarding its future and AI?
De studenten adviseren duurzaam gebruik van GenAI door de faculteit. De studenten willen voor vaardigheden zoals schrijven meer toetsing op locatie. Een mondelinge verdediging van een essay is ook een optie volgens een studentpanellid. De belangrijkste boodschap van de studenten is de wens dat opleidingen in het curriculum vooral het waarom wel of niet gebruiken van GenAI voldoende onder de aandacht brengen en dat daarbij de pedagogiek en didactiek voorop staan.
Lunch met posterpresentatie
Tijdens de lunch was er een posterpresentatie van alle AI-pilots binnen de faculteit. De meeste pilots maken gebruik van het veilige en afgeschermde platform LUCA dat docenten de mogelijkheid geeft om te experimenteren met het conditioneren van specifieke chatbots voor studenten in hun vakken.
Bekijk onderstaande posters om meer te weten te komen over de AI-pilots binnen de Faculteit Geesteswetenschappen:
- Door studenten gemaakte Stoïcijnse bots
- Ethics Exam Preparation Assistant
- Chatbot Domenico
- LULA Leiden University Language Assistant
- History Research Guide
- Lela Groen
- Pylinguist
- Overhoorbot Sophie
- AI and the Humanities
- Mylingua
- Greek and Roman Philosophy Exam Prep Bot
Meer informatie over LUCA vind je onder Tools en faciliteiten: AI-platform LUCA. Heb je interesse om een pilot uit te voeren of wil je meer informatie? Laat het ons weten via ecole@hum.leidenuniv.nl
Afsluitende discussie
Het symposium eindigde met een plenaire discussie, waarin docenten werden uitgenodigd om hun boodschap over AI en Onderwijs met de faculteit te delen, door de volgende zin aan te vullen:
The key message I want to share with the faculty about AI in education is…
Een overzicht van alle reacties vind je hier.
Aan het einde van de discussie ging vice-decaan Jeroen Touwen in gesprek met de zaal. Tijdens dit gesprek kwam nogmaals naar voren dat het merendeel van de docenten behoefte heeft aan een duidelijke een visie en richtlijnen vanuit de faculteit.
Follow-up
De faculteit wil de komende periode aandacht besteden aan AI in het onderwijs. Dat het onderwerp leeft bij FGW-docenten is duidelijk. De volgende punten staan op de agenda.
- De faculteit werkt aan richtlijnen/kaders voor docenten.
- We organiseren workshops waarbij docenten meer leren over (het gebruik van) AI in het onderwijs. Zo zullen we onder andere de rondetafeldiscussies over LUCA en AI & Toetsing herhalen op 14 april om 15.15 uur.
- Docenten, opleidingen en examencommissies kunnen contact opnemen met ECOLe voor AI-advies en -begeleiding bij het ontwerpen en afnemen van toetsing en het geven van onderwijs.
- ECOLe zal voorbeelden van AI-bestendige toetsing delen binnen de faculteit.
- ECOLe zal de input die deelnemers hebben gegeven tijdens het symposium verder analyseren en waar nodig passende vervolgacties ondernemen.