Quantumtechnologie, statistiek en een enquête met memes: over zulk onderzoek hoor je niet elke dag. Julia Cramer (Leids Instituut voor Onderzoek in de Natuurkunde) en Sanne Willems (Instituut Psychologie) onderzoeken hoe mensen tegen quantum aan kijken.

Natuurkundige Ana Achúcarro is programmaleider van onderzoeksproject 'Observing the big bang: the quantum universe and its imprint on the sky’, één van de zes projecten waarin Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) in totaal 12 miljoen euro investeert. De Nederlandse natuurkunde blinkt…

Niet veel wetenschappers kunnen zeggen dat ze geld van NWO krijgen om bellen te blazen en met zand te spelen, Martin van Hecke wel. De hoogleraar in de organisatie van wanordelijke materialen hield vrijdag 4 september zijn oratie, getiteld ‘Bellen, bollen, ballen’.

Natuurkundigen in Leiden en Delft, TNO en twee technologiebedrijven gaan een nieuwe quantummicroscoop bouwen, die werkt bij extreem lage temperaturen van 10 millikelvin. Zij doen dit met hulp van een onderzoeksfinanciering van 1,4 miljoen euro van de Nationale Wetenschapsagenda. Cruciaal voor de praktische…

Tijdens de nieuwjaarsreceptie van de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen is Daniël Rozen verkozen tot Ontdekker van het jaar 2015. Nienke van der Marel én Koen van der Maaden wonnen beiden de prijs voor beste proefschrift van 2015 en Jeroen van Smeden is benoemd tot de beste docent van 201…

Nederland en China kunnen van elkaar leren slimmer om te gaan met afvalwater uit huishoudens en veeteelt. Leidse, Wageningse en Chinese wetenschappers gaan samen met betrokkenen werken aan haalbare oplossingen die milieu, gezondheid en economie vooruit helpen.

Luca Giomi heeft de eerste resultaten van zijn ERC-consolidatorbeurs. Hij ontdekte dat epitheelcellen collectief bewegen, maar op verschillende manieren, afhankelijk van de schaal waarnaar je kijkt. Het is hexatisch op kleine schalen en wordt nematisch op grotere schalen: het is een multischaal orde.…

De snaartheorie ligt de laatste jaren onder vuur. De grote beloftes werden nog niet waargemaakt. Leidse theoretische fysici hebben nu voor het eerst de snaartheorie gebruikt om een natuurkundig fenomeen te beschrijven. Ze deden een vondst waarmee ze deze week in ‘Science’ staan.

De financiële sector, productieprocessen en voedselketens. Niet bepaald onderwerpen waar de gemiddelde natuurkundige zich mee bezighoudt, maar wel voor nieuwe hoogleraar Diego Garlaschelli. De rode draad? Complexe netwerken.

De Universiteit Leiden heeft zeven van de 94 Vidi-subsidies gekregen. De vernieuwende wetenschappers waaronder scheikundige Sylvestre Bonnet, wiskundige Ronald van Luijk en natuurkundige Vincenzo Vitelli, krijgen ieder een bedrag van maximaal 800.000 euro om een eigen onderzoekslijn te ontwikkelen en…

Alle wetenschappers van de faculteit dezelfde kansen geven, daar staat universitair docent Emily Strange voor. Vrouwelijke wetenschappers staan voor andere uitdagingen dan hun mannelijke collega's. Daarom biedt RISE (Researchers in Science for Equality) een netwerk en ondersteuningsgroep aan voor vrouwen…

Congres/symposium

Elektronen in grafeen gedragen zich als lichtdeeltjes; ze hebben geen massa en gaan overal doorheen. Heel handig als je droomt over nano-elektronica. Maar je moet ze wel in goede banen leiden. Carlo Beenakker gaat onderzoeken hoe. Hij kreeg er een ERC Advanced Grant voor van 1,5 miljoen euro.

Leidse natuurkundigen en pedagogen zijn partners in drie nationale samenwerkingsverbanden die vele miljoenen onderzoeksgeld krijgen van het ministerie van OCW. Het gaat om de Zwaartekrachtsubsidies voor nationale topconsortia. Van de 42 aanvragen zijn in totaal zijn zes projecten geselecteerd, die samen…

Niet alleen donkere materie, maar ook gewone materie en donkere energie worden gevolgd in de grootste kosmologische computersimulatie ooit. In de FLAMINGO-simulatie zie je over de loop van miljarden jaren virtuele sterrenstelsels en clusters van sterrenstelsels ontstaan. Dat is geen makkelijke klus:…

Leids natuurkundige Wim van Saarloos treedt op 28 mei aan als president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Sinds 2016 was hij al vicepresident. ‘De basis onder de universiteiten brokkelt af.’

Een indrukwekkende toespraak van decaan Jasper Knoester, een lezing door toponderzoeker Mario van der Stelt over boodschappers in de hersenen, en de uitreiking van de facultaire prijzen. 2025 startte hoopvol en feestelijk, met een toost op een mooi jaar samenwerken binnen en buiten de faculteit.

Stapel twee laagjes grafeen, draai ze een klein stukje ten opzichte van elkaar, en het ¬materiaal wordt spontaan een supergeleider. Het ¬antwoord op de vraag hoe zoiets magisch kan ontstaan heeft de wetenschap nog niet gevonden, maar natuurkundigen laten met speciale apparatuur zien wat er onder het…

Robert Ietswaart doet bij de befaamde Harvard Medical School in Boston onderzoek naar humane genregulatie. Hij ontwikkelde een machine learning-algoritme om beter te kunnen voorspellen of een kandidaatmedicijn bijwerkingen kan gaan vertonen. Ietswaart studeerde wiskunde en natuurkunde in Leiden, en…

Als ware detectives spitten Dirk van Delft en Frits Berends, beiden emeritus-hoogleraar, in het leven en werk van de grote natuurkundige Hendrik Lorentz. Hun vuistdikke biografie ‘Lorentz: gevierd fysicus, geboren verzoener’ verschijnt op 25 oktober. Wat ontdekten zij over deze Leidse Nobelprijswinn…

Ingewikkelde theorie en een moeilijke toets hebben bij studenten in Leiden vaak de voorkeur boven een practicum. Toch is universitair docent Paul Logman van mening dat studenten veel leren van practicumonderwijs. Hij daagt zijn studenten uit om hun eigen onderzoek te bedenken. Het Leids Instituut voor…

Donderdag 18 januari 2024 is onze gewaardeerde collega Jan Zaanen overleden. Jan was één van onze sterwetenschappers, groter dan het leven, met een ongegeneerd ongeremde gedrevenheid voor het beste van de natuurkunde bij het Instituut Lorentz, bij het Leids Instituut voor Natuurkunde en bij de gehele…

Maar liefst zeven Leidse FWN-studenten ontvingen maandag 29 november een Jong Talent Prijs van de Koninklijke Hollandse Maatschappij der Wetenschappen. Mark van den Bosch en Karlijn Kruiswijk sleepten een afstudeerprijs in de wacht, een groep jonge astronomen won de ET Outreach Award en de andere vijf…

Natuurkundigen Sense Jan van der Molen en Ivo van Vulpen hebben de Communication Award gewonnen voor hun Leidse muurformuleproject. Deze NWO-prijs is bedoeld om wetenschappers aan te moedigen over hun vak te communiceren en bestaat uit een beeldje en een bedrag van 10.000 euro voor wetenschapscommun…

Voor het eerst trainden studenten hun vaardigheden met behulp van een digitaal platform in Brightspace. Dat bleek een succes: studenten die het platform actief gebruikten, haalden gemiddeld hogere cijfers dan studenten die het minder gebruikten. Maar vooral waren ze zelf enthousiast over hun verworven…

Projecten van negen wetenschappers van de Universiteit Leiden hebben financiering ontvangen uit het nieuwe NWO Science Diplomacy Fund. Het gaat om wetenschappelijke activiteiten die de betrekkingen tussen Nederland en een of meer andere landen bevorderen.

Congres/symposium

Kunst en cultuur, Pianoconcert

Voordrachten in het kader van het onderzoeksproject Zelfredzaamheid en sociale bescherming over de levenscyclus (aug. 2017 – dec. 2023).

Onderstaand een overzicht van alle vakken die door de afdeling Economie worden verzorgd.

Negentien pas gepromoveerde onderzoekers van de Universiteit Leiden ontvangen een Veni-beurs van maximaal 250.000 euro. Wetenschapsfinancier NWO kent in deze financieringsronde in totaal 158 Veni-beurzen toe; de Universiteit Leiden heeft daarvan een aandeel van 12 procent.

Een uraniumkristal geeft al 35 jaar zijn geheim niet prijs: wat veroorzaakt de dramatische fase-overgang bij 17,5 Kelvin? Dankzij gebruik van kunstmatige intelligentie valt nu de helft van de mogelijke verklaringen af, maar de definitieve oplossing lijkt nog altijd ver weg. 'Het is echt heel frustrerend',…

Jan Zaanen, hoogleraar theoretische fysica van de gecondenseerde materie, krijgt een Spinozapremie. Zijn baanbrekende ideeën over het collectieve gedrag van kwantumdeeltjes en over hogetemperatuursupergeleiding maakten hem vaak tot ketter.

In de Nationale DenkTank (NDT) broeden twintig jonge academici vier maanden lang op een oplossing voor een maatschappelijk probleem. Deze Leidse deelnemers vertellen over hun ervaringen.

Veel van onze medewerkers en studenten hebben het afgelopen jaar een prijs gewonnen, een mooie subsidie binnengehaald, of ze zijn vanwege hun kwaliteit benoemd in een academisch genootschap of op een maatschappelijke functie. Reden om hen op te nemen in onze Eregalerij 2017. We zijn trots op hen.

Lezing, Studium Generale

Op donderdag 15 november organiseert de Universiteit Leiden haar Physics & Astronomy Ladies Day voor vrouwelijke scholieren met een bètaprofiel die op zoek zijn naar een studie na de middelbare school. Ter gelegenheid van deze feestelijke dag laten we vijf vrouwelijke onderzoekers aan het woord over…

NWO heeft veertien Leidse wetenschappers een Vidi-beurs toegekend. Met deze beurs van maximaal 850.000 euro krijgen onderzoekers de kans om in de komende vijf jaar een nieuwe onderzoeksgroep op te zetten en een vernieuwende onderzoekslijn te ontwikkelen.

Natuurkundige Diego Garlaschelli schreef mee aan een uitgebreide review in het vakblad Nature Reviews Physics. Verrassend genoeg ging het niet over natuurkunde, maar over netwerken van banken en andere financiële instituten, en de manier waarop die netwerken financiële crises in de hand werken.

Wat kunnen papyri ons leren over de oudheid? Studenten papyrologie in Leiden proberen vragen over het leven in de oudheid te beantwoorden met behulp van de papyri uit onze collectie.

Maar liefst 22 onderzoeksprojecten van Leidse wetenschappers hebben een Veni-subsidie gekregen van wetenschapsfinancier NWO.

Veel van onze medewerkers en studenten hebben het afgelopen jaar een prijs gewonnen, een mooie subsidie binnengehaald, of ze zijn vanwege hun kwaliteit benoemd in een academisch genootschap of maatschappelijk geconsulteerd vanwege hun specifieke expertise. Reden om hen op te nemen in onze Eregalerij…

For questions and suggestions regarding the series, please contact prof. dr. Olaf van Vliet or dr. Max van Lent