De Russische dreiging voor Europa, pro-Palestinaprotesten, het overlijden van psycholoog Andrea Evers en speculaties over buitenaards leven. Deze artikelen behoorden tot de best gelezen stukken van dit jaar.

Van colleges met Robbert Dijkgraaf tot een telescoop in de diepzee: tijdens zijn dubbele bachelor Natuur- en Sterrenkunde ontdekte Jelle Oonk dat de weg naar grote kosmische antwoorden soms loopt via de kleinste, nauwelijks te vangen deeltjes: neutrino’s.

Zelfs embryo’s kunnen verzeild raken in een evolutionaire wapenwedloop met een andere soort. Dat laten Leidse biologen zien bij larven van de roze bittervoorn die als koekoeksjongen parasiteren op de kieuwen van zoetwatermosselen. Ze publiceerden hun onderzoek 19 februari in PNAS.

Veel van de taalregels die wij nu gebruiken, zijn in de zeventiende en achttiende eeuw geformuleerd. Promovenda Eline Lismont onderzocht in een dubbeltraject aan de universiteiten van Leiden en Brussel wat ervoor zorgde dat sommige een succes werden en andere snel werden vergeten.

Generaties Leidse studenten en wetenschappers deden archeologisch onderzoek naar de vroeg-middeleeuwse geschiedenis van Oegstgeest. Dat maakt de oude nederzetting een van de best gedocumenteerde vindplaatsen uit die tijd. In een nieuw boek maken Leidse wetenschappers de balans op.

Twee onderzoekssamenwerkingen waarbij de Universiteit Leiden betrokken is hebben een grote Europese subsidie, een zogenaamde ERC Synergy Grant, gekregen. Het gaat om onderzoek naar de ontwikkeling van membranen die bijvoorbeeld water en medicijnen kunnen zuiveren en onderzoek naar de biologische klok…

De buitenlandse investeringen in Nederlands-Indië gedurende de koloniale tijd hadden gunstiger kunnen uitpakken voor de Indonesische economie. Maar de moeizame relatie tussen Nederland en Indonesië in de jaren na het uitroepen van de onafhankelijkheid vertraagde dit effect, zo blijkt uit promotieonderzoek…

Twee onderzoekers van de Faculteit der Archeologie ontvingen een beurs vanuit het stimuleringsgebied Museums, Collections and Society. Deze beurs richt zich specifiek op collectie-gebaseerd onderzoek. Waar dr. Jason Laffoon de beurs inzet voor onderzoek naar de herkomst van Centraal-Amerikaans turkoois,…

Het innemen van probiotica kan helpen om negatieve gevoelens te verminderen. Dat blijkt uit onderzoek van Katerina Johnson en Laura Steenbergen dat in het tijdschrift npj Mental Health Research is gepubliceerd. Ook onderzochten ze welke mensen het meeste baat hebben bij deze ‘goede’ bacteriën.

Op woensdag 12 oktober organiseert de Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) vier lezingen over een opmerkelijke verzameling aantekenboekjes uit de vroege elfde eeuw, thans bewaard in Leiden. Ze zijn vervaardigd door de Franse monnik Ademar van Chabannes. Spreker Ad van Els schreef een diepgravende…

Het oudste bekende kledingstuk van Nederland is een felrood en blauw geblokte wollenjurk van bijna 2800 jaar oud, zo blijkt uit recent onderzoek. Fragmenten van dit kledingstuk zijn samen met bronzen en ijzeren sieraden in 2010 gevonden in een rijk graf uit de ijzertijd, tijdens opgravingen van een…

Ze blinkt niet alleen uit in haar onderzoek, maar ze is ook actief in wetenschapscommunicatie en startte tijdens haar promotie een samenwerking buiten haar eigen vakgebied. Yevheniia Cheipesh heeft van L'Oreal, UNESCO en de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen (KHMW) de eerste prijs…

Wanneer het gaat over mensen tot slaaf maken, gaat het vaak over Afrikanen die gedwongen naar Zuid-Amerika werden verscheept. Onderzoeker Timo McGregor schijnt met een nieuw Veni-onderzoek licht op een onbekendere methode, waarbij de inheemse bevolking via het huishouden van kolonisatoren in slavernij…

Op 10 december 2024 vond in het Europees Parlement een verhelderende presentatie plaats van Protecting Democracy in Europe, het nieuwe boek van Tom Theuns, assistent-professor aan de Universiteit Leiden. Het evenement, georganiseerd door Thijs Reuten en zijn team, bracht een vooraanstaand panel van…

Drie Leidse fundamentele onderzoeken binnen de natuurkunde, chemie en medische wetenschap krijgen geld van wetenschapsfinancier NWO. Het gaat om onderzoek naar het magnetisch veld van het heelal, de rol van myeloïde cellen bij kankerimmunotherapie en de evolutie van oereiwitten.

Patiënten die nog geen gewrichtsreuma hebben maar wel al een voorfase van de ziekte, hebben baat bij het eerder starten van de gebruikelijke behandeling. Dat schrijven onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in The Lancet. Door methotrexaat tijdelijk in deze ‘pre-reumafase’ voor…

Zorgrobots, zelfrijdende auto’s en deepfakes met behulp van kunstmatige intelligentie (AI). De tentoonstelling BrAInpower in Rijksmuseum Boerhaave toont spectaculaire toepassingen en vertelt hoe AI zulke grote sprongen kon maken. Bas Haring, hoogleraar Publiek begrip van wetenschap, is de gastconservator.…

De Young Academy Leiden wil jonge academici met elkaar verbinden. Zo eenvoudig is het immers niet in de praktijk om peers te ontmoeten buiten je vakgebied. Met inspirerende én gezellige facultaire lunches streeft de organisatie naar connectie tussen jonge wetenschappers. De meest recente, op de Faculteit…

Aafje de Roest heeft van haar hobby haar werk gemaakt. Van een tiener die graag naar hiphop luisterde, werd ze een promovenda die onderzoekt hoe jongeren hun culturele identiteit vormen aan de hand van Nederlandstalige hiphop.

Zes projecten van de Faculteit Geesteswetenschappen hebben onlangs een subsidie van maximaal 750.000 euro uit de NWO Open Competitie ontvangen. Betrokken wetenschappers vertellen hoe ze dit geld gaan besteden.

Een unieke multicenter studie, waarbij ongeveer 3500 jongeren tussen 10 en 25 jaar oud uit verschillende continenten werden onderzocht, laat zien dat kunstmatige intelligentie - specifiek machine learning - in staat is om individuele jongeren met angststoornissen te identificeren aan de hand van hun…

Het zichtbaar maken van ongeschreven verhalen van inheemse culturen en volken van de Cariben. Dat doet de tentoonstelling ‘Caribbean Ties’ in de Oude UB.

Professor Nira Wickramasinghe gaat met een NWO Open Competition grant onderzoek doen het afterlive van de Nederlandse slavernij rond de Indische Oceaan.

Op het moment dat wij, de dienstraad van SOZ, deze column schrijven is COP26 (de VN klimaatconferentie) aan de gang in Glasgow, Schotland. Maar is dat voor ons ook van belang? Wij denken van wel.

Archeoloog prof.dr. Bleda Düring heeft een prestigieuze ERC Advanced Grant toegekend gekregen voor zijn onderzoek naar het ontstaan van sociale ongelijkheid in de overgang van de koper- naar de bronstijd op Cyprus. Aan de hand van opgravingen, isotopenanalyse en culturele interpretaties onderzoekt hij…

Snijsporen op botjes van beren laten zien dat mensen in Noord-West Europa 300.000 jaar geleden berenvellen gebruikten om warm te blijven.

Vijfduizend jaar voor het begin van onze jaartelling ontstond in Oost-Europa de moeder van veel talen die tegenwoordig in Europa, Midden- en Zuid-Azië worden gesproken: het Proto-Indo-Europees. Promovendus Axel Palmér combineerde een 175 jaar oude hypothese met nieuwe technieken om te bewijzen hoe afstammelingen…

Op donderdag 20 februari organiseert Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) een workshop over prenten en tekeningen uit de collecties. In de workshop toont conservator Jef Schaeps bijzondere, bekende en onbekende prenten en tekeningen. Sommige behoren tot de grootste kunstschatten van de bibliotheek…

Het onderzoeksproject heeft als doel ouders te helpen hun kleuters gezonde eetgewoonten aan te leren door het bevorderen van sensitieve voeding tijdens de fase wanneer peuters kieskeurig met eten worden.

2024 was een bewogen jaar voor de Faculteit Geesteswetenschappen. Ondanks dat we als faculteit zelf het middelpunt werden van politieke discussie en bezuinigingen, werden er weer prachtige onderzoeken uitgevoerd en nieuwe initiatieven ontplooid.

Hoe moet de koran gelezen worden? Het schrift van het heilige boek maakt verschillende interpretaties mogelijk. Onderzoeker Marijn van Putten ontvangt een ERC Consolidator Grant van twee miljoen euro om eeuwenoude recitaties in kaart te brengen.

Op 5 januari 2025 is prof. dr. Henri Willy (Harry) Pleket overleden, emeritus hoogleraar Oude geschiedenis en de Griekse en Latijnse epigrafiek. Hij vervulde een belangrijke academische rol binnen en buiten zijn vakgebied, in Nederland en internationaal. Hij was lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie…

Xander, student Bestuurskunde, liep stage bij het Korps Mariniers Opleidingscentrum. Tijdens zijn stage heeft hij gewerkt aan het automatiseren van het systeem van logistieke aanvragen. Nu is hij werkzaam als werkstudent bij Defensie.

‘Migraine is een hersenziekte. Als het eenvoudig was dan hadden we het al opgelost’. Dat is de titel van de oratie die hoogleraar Neurologie Gisela Terwindt op vrijdag 3 juni uitspreekt. Ze benadrukt in haar toespraak het belang van onderzoek naar de verschillen tussen vrouwen en mannen met migraine…

Per 1 oktober is David Holmes benoemd tot hoogleraar Zuivere Wiskunde bij het Mathematisch Instituut (MI). Zijn werk ligt op de grens tussen algebra, meetkunde en getaltheorie.

Orthopedagoog Maretha de Jonge behandelt de fabel ‘Iedereen heeft wel een beetje autisme’. "Iedereen herkent dongemakkelijke situaties. Dan hoor je wel eens dat iedereen wel wat autistisch heeft. Toch is dat niet hetzelfde.", aldus de Jonge.

Op donderdag 27 januari zijn Rick Honings, Coen van ’t Veer en Jacqueline Bel te gast in de online boekensalon van Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL). Hoofdconservator Garrelt Verhoeven interviewt de drie redacteuren over het boek De postkoloniale spiegel. De Nederlands-Indische letteren herlezen.…

Wie heeft de collecties van musea bijeengebracht? Het antwoord op die vraag lijken vrijwel altijd mannen te zijn. Op een aantal zeldzame uitzonderingen na, lijken vrouwelijke verzamelaars niet te bestaan. Toch waren ze er wel degelijk. Voor het project Museums, Collections and Society gaat onderzoeker…

De Starting Grant wordt jaarlijks door de European Research Council (ERC) toegekend. Dit jaar zijn er in Nederland 51 onderzoekers die een Starting Grant ontvangen, waaronder 4 onderzoekers van FSW.

Een avondvullend programma in de Universiteitsbibliotheek en Middle Eastern Library in Leiden voor iedereen die iets heeft met het Midden-Oosten; van Tadjikistan tot de Mahreb en van Istanbul tot Sanaa. Bekijk de oudste boeken en kleitabletten uit de collectie en luister naar de meest fascinerende verhalen…

Vanwege de wereldwijde corona-uitbraak veranderde halverwege maart 2020 alles in Nederland. Zoveel mogelijk thuisblijven en anderhalve meter afstand, dat werd de norm. Een jaar later kijken we met vier ‘insiders’ van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid terug op het coronajaar. Hoe hebben ze het ervaren?…

Wetenschappelijk directeur van het Leiden Academic Centre for Drug Research (LACDR) Hubertus Irth: ‘Wij testen stofjes en zoeken naar nieuwe concepten om een ziekte te behandelen.’

Aan het begin van de COVID-19-pandemie ontdekten onderzoekers van 15 afdelingen van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) dat ze meer voor patiënten konden doen als ze hun krachten bundelden. Op deze manier doet de BEAT-COVID groep in hoog tempo kennis op over COVID-19, de rol van het immuunsysteem…

Onderwijs heeft geleid tot een enorme vooruitgang in geletterdheid, technologie en wetenschap, maar ook gezorgd voor meer ongelijkheid. Dat blijkt uit het internationale Unesco-onderzoek ‘Reimagining Education: the Science and Evidence-based Education (ISEE) Assessment’. Vanuit de Universiteit Leiden…

Honderden prachtige en tijdloze foto’s van Emmy Andriesse, een van de belangrijkste Nederlandse fotografen uit de twintigste eeuw, zijn nu voor iedereen vrij toegankelijk en te gebruiken voor onderzoek, onderwijs of andere doeleinden. Grote delen van Andriesse’s oeuvre zijn nu al online beschikbaar…

In de nationalistische negentiende eeuw nam de studie van middeleeuwse geschriften een vlucht. Juist de studie van de eigen volkstaal zou een groots nationaal verleden blootleggen. Maar waarom werd het Oudengels dan ook onderzocht door Denen, Nederlanders, Italianen en vele andere nationaliteiten?

Het Leids Universiteits Fonds (LUF) heeft subsidies toegekend aan Floor van Meer (Sociale, Economische en Organisatiepsychologie) en Lara Wierenga (Ontwikkelings- en Onderwijspsychologie). Deze Leidse wetenschappers vertellen over hun plannen waarvoor zij ieder rond de 35.000 euro ontvangen.

Vijf wetenschappers van de Universiteit Leiden krijgen een Starting Grant van de European Research Council (ERC). Met zo’n beurs van gemiddeld 1,5 miljoen euro kunnen onderzoekers met veel potentie eigen project lanceren, een onderzoeksteam leiden en hun beste ideeën uitvoeren.

Grondstoffen werden vroeger over duizenden kilometers afstand vervoerd. Waarvoor werden ze geruild en waarom sloten mensen in West-Azië zich aan bij deze handelsnetwerken?

In het depot van de Lakenhal liggen drie negentiende-eeuwse contra-stalenboeken, waarin katoenfirma De Heyder & Co precies bijhield wie welke bestelling deed. Geschiedenisstudent Marit Scheepsma gebruikte ze om te achterhalen hoe het met de koloniale contacten van het bedrijf zat.